خداوند پس از تشریع روزه در ماه رمضان فرموده است: ﴿فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ﴾[۱]؛ «پس هر کس از شما بیمار یا در سفری بود، به تعداد از روزهایی دیگر (روزه بگیرد)» و با این وصف، شکّی نیست که روزه گرفتن برای بیمار واجب نیست و قدر متیقّن از بیمار، بلکه ظاهر از آن، بیماری است که روزه گرفتن برای او ضرر دارد؛ به این صورت که بر شدّت یا مدّت بیماری او می‌افزاید؛ چه یقیناً و چه احتمالاً؛ با این تفاوت که اگر یقین داشته باشد روزه گرفتن برای او ضرر دارد، نباید روزه بگیرد و روزه‌ی او صحیح نیست، بلکه معصیت به شمار می‌رود و باید در روزی دیگر بعد از بهبودی قضا شود، ولی اگر احتمال بدهد که روزه گرفتن برای او ضرر دارد و یقین نداشته باشد، مختار است که روزه بگیرد یا نگیرد. پس اگر بگیرد، روزه‌ی او صحیح است؛ زیرا یقین نداشته است که برای او ضرر دارد و اگر نگیرد، باکی بر او نیست؛ زیرا احتمال می‌داده است که روزه برایش ضرر داشته باشد و این فتوای علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی است؛ چنانکه یکی از یارانش ما را خبر داد، گفت:

«سَأَلْتُهُ عَنِ الْمَرِيضِ مَتَى يُفْطِرُ الصَّوْمَ، فَقَالَ: إِذَا خَافَ ضَرَرًا فَلَهُ أَنْ يُفْطِرَ، قُلْتُ: وَمَا الضَّرَرُ؟ قَالَ: شِدَّةُ الْمَرَضِ أَوْ مُدَّتُهُ، قُلْتُ: إِنَّهُ لَا يَعْلَمُ أَيَضُرُّهُ الصَّوْمُ أَمْ لَا، فَقَالَ: إِذَا عَلِمَ أَنَّهُ لَا يَضُرُّهُ فَلْيَصُمْ، وَإِذَا عَلِمَ أَنَّهُ يَضُرُّهُ فَلْيُفْطِرْ، وَإِذَا لَمْ يَعْلَمْ فَلَهُ أَنْ يَصُومَ أَوْ يُفْطِرَ، قُلْتُ: أَرَأَيْتَ إِنْ صَامَ وَهُوَ يَعْلَمُ أَنَّهُ يَضُرُّهُ؟ قَالَ: إِنَّهُ إِذًا لَمِنَ الْعُصَاةِ، فَيَسْتَغْفِرُ وَيَقْضِي»؛ «از او درباره‌ی بیمار پرسیدم که چه وقت روزه‌اش را افطار می‌کند، پس فرمود: هر وقت ترسید که برایش ضرری داشته باشد، می‌تواند افطار کند، گفتم: مقصود از ضرر چیست؟ فرمود: شدّت بیماری یا مدّت آن، گفتم: او نمی‌داند که روزه برایش ضرر دارد یا نه، پس فرمود: هرگاه بداند که برایش ضرر ندارد، باید روزه بگیرد و هرگاه بداند که برایش ضرر دارد، باید افطار کند و هرگاه نداند (که برایش ضرر دارد یا نه)، می‌تواند روزه بگیرد یا افطار کند، گفتم: اگر روزه بگیرد در حالی که می‌داند برایش ضرر دارد چه می‌شود؟ فرمود: او آن هنگام از نافرمانان است، پس استغفار می‌کند و قضا به جا می‌آورد».