چهار شنبه ۱۲ آذر (قوس) ۱۳۹۹ هجری شمسی برابر با ۱۶ ربیع الثانی ۱۴۴۲ هجری قمری
منصور هاشمی خراسانی
(۴۷) یاران خاصّ امام مهدی علیه السلام از مذهب اسلام و حزب خداوند و گروه امام مهدی علیه السلام هستند و به هیچ مذهب، حزب و گروه دیگری وابستگی ندارند و به اعتبار ایمان و عمل صالحشان انتخاب می‌شوند و ویژگی‌های آنان در کتاب خداوند و حکمت اولیائش نوشته شده است. (پرسش و پاسخ ۲۲۲)
loading
پرسش و پاسخ
 

اگر کار کسی در یک ارگان و سازمان گیر کرده باشد و با توجه به شرایط، امکان انجامش نزدیک به صفر باشد و یک نفر پیدا شود که با رابطه، این کار را انجام دهد و درخواست شیرینی داشته باشد، این شیرینی حلال است یا حرام؟

ستاندن «رشوه» حرام است و آن مال یا خدمتی است که صاحب اختیار یا نفوذی می‌ستاند تا حقّی را باطل یا باطلی را حق گرداند یا حقّی که بدون آن مکلّف به رساندنش به اهلش است را در ازای آن به اهلش برساند؛ با توجّه به اینکه چنین کاری ستم آشکار و سوء استفاده از اختیار یا نفوذ محسوب می‌شود و خداوند فرموده است: ﴿وَلَا تَشْتَرُوا بِآيَاتِي ثَمَنًا قَلِيلًا ۚ وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ[۱]؛ «و آیات من را به بهایی اندک نفروشید و هر کس بنا بر چیزی که خداوند نازل کرده است حکم نکند آنان همانا کافرانند» و فرموده است: ﴿وَلَا تَشْتَرُوا بِعَهْدِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلًا ۚ إِنَّمَا عِنْدَ اللَّهِ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ[۲]؛ «و عهد خداوند را به بهایی اندک نفروشید، بی‌گمان چیزی که نزد خداوند است برایتان بهتر است اگر بدانید» و با این وصف، پرداخت آن إعانت بر گناه و ستم محسوب می‌شود که جایز نیست؛ چنانکه خداوند فرموده است: ﴿وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ ۚ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۖ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ[۳]؛ «و به یکدیگر در گناه و ستم یاری نرسانید و از خداوند پروا کنید؛ چراکه عقاب خداوند شدید است»، بلکه صریحاً از پرداخت آن نهی کرده و فرموده است: ﴿وَلَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُوا بِهَا إِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوا فَرِيقًا مِنْ أَمْوَالِ النَّاسِ بِالْإِثْمِ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ[۴]؛ «و اموال یکدیگر را میانتان به باطل نخورید و آن را به سوی حاکمان نیندازید تا بخشی از اموال مردم را به گناه بخورید در حالی که خود می‌دانید». با این اوصاف، بی‌دلیل نیست که در روایات آمده رشوه دهنده و رشوه ستاننده ملعون است[۵]، بل تأکید شده که رشوه ستاندن در قضاوت کفر است[۶]، بل در حکمتی از منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی کفری افزون دانسته شده است؛ چنانکه یکی از یارانمان ما را خبر داد، گفت:

«سَمِعْتُ الْمَنْصُورَ یَقُولُ: إِنَّمَا الْإِرْتِشاءُ فِي الْحُكْمِ زِیادَةٌ فِي الْكُفْرِ لِأَنَّ الْكُفْرَ أَنْ یَحْكُمَ الرَّجُلُ بِغَیْرِ ما أَنْزَلَ اللّهُ وَلٰكِنَّهُ إِذَا ارْتَشیٰ لِذٰلِكَ فَقَدِ ازْدادَ طُغْیاناً وَ كُفْراً»؛ «شنیدم منصور می‌فرماید: رشوه ستاندن در حکم افزایشی در کفر است؛ زیرا کفر آن است که انسان به غیر چیزی که خداوند نازل کرده است حکم کند، ولی هرگاه برای آن رشوه ستاند، پس بر طغیان و کفر افزوده است»!

به همین دلیل، سترگی گناه آن تا به حدّی است که یکی از یارانمان ما را خبر داد، گفت:

«سَمِعْتُ الْمَنْصُورَ یَقُولُ: أَقُولُ لَكُمُ الْحَقَّ لَوْ أَتَی الرَّجُلُ أُمَّهُ خَیْرٌ لَهُ مِنْ أَن یَرْتَشِيَ فِي الْحُكْمِ وَ إِذَا ارْتَشَی الْحاكِمُ اضْطَرَبَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ»؛ «شنیدم منصور می‌فرماید: به شما حق را می‌گویم، اگر مرد با مادر خویش زنا کند برایش بهتر از آن است که در قضاوت رشوه ستاند و چون قاضی رشوه ستاند، آسمان‌ها و زمین مضطرب می‌شود»!

آری، اگر حفظ جان یا مال یا آبروی مظلومی، متوقّف بر پرداخت رشوه به ظالم باشد، ظاهر این است که اشکالی ندارد و این قول مروی از برخی صحابه است[۷]؛ چراکه حفظ جان یا مال یا آبروی مظلوم، گناه و ستم نیست تا پرداخت رشوه برای آن اعانت بر گناه و ستم باشد، بلکه نیکوکاری و پرهیزکاری محسوب می‌شود و با این وصف، پرداخت رشوه برای آن -هرگاه طریق دیگری وجود نداشته باشد- واجب است، هر چند گرفتن آن توسّط ظالم جایز نیست و پرداخت رشوه به او از این حیث اعانت بر گناه و ستم محسوب می‌شود و با این وصف، پرداخت رشوه در این حال از موارد تزاحم یا دوران بین وجوب و حرمت است که مستلزم ترجیح اهمّ یا تخییر است و تردیدی نیست که حفظ جان یا مال یا آبروی مظلوم اهمّیّت بیشتری دارد؛ چنانکه یکی از یارانمان ما را خبر داد، گفت:

«سَمِعْتُ الْمَنْصُورَ یَقُولُ: الرّاشِي وَ الْمُرْتَشِي وَ الرّائِشُ بَیْنَهُما مَلْعُونُونَ عَلیٰ لِسانِ داوُدَ وَ عِیسَی بْنِ مَرْیَمَ! قُلْتُ: جُعِلْتُ فِداكَ إِنَّ هٰذِهِ دَوْلَةُ جَوْرٍ وَ إِنَّ الرَّجُلَ مِنّا لا یُعْطیٰ حَقَّهُ حَتّیٰ یَرْشُوَ، قالَ: لَوْ لا أَنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ ما سَلَّطَ اللّهُ عَلَیْكُمُ الظّالِمِینَ فَغَیِّرُوا مَا اسْتَطَعْتُمْ وَ إِذا أُحِیطَ بِكُمْ فَلا جُناحَ عَلَیْكُمْ فِیما تُعْطُونَ مِنْ أَمْوالِكُمْ تَأْخُذُونَ بِهِ الْحَقَّ وَ مَنِ ابْتَغیٰ وَراءَ حَقِّهِ تَمْرَةً فَلْیَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النّارِ»؛ «شنیدم منصور می‌فرماید: رشوه دهنده و رشوه گیرنده و رشوه رساننده میان آن دو لعنت شدگان بر زبان داود و عیسی بن مریم هستند! گفتم: فدایت شوم، این حکومت ظلم است و کسی از ما حقّش داده نمی‌شود تا آن گاه که رشوه دهد، فرمود: اگر نه این بود که شما ظلم کردید خداوند ظالمان را بر شما مسلّط نمی‌کرد، پس تا جایی که می‌توانید (اوضاع را) تغییر دهید و هرگاه به شما احاطه شد گناهی بر شما در چیزی از اموالتان که می‌پردازید تا با آن حق را بگیرید نیست و هر کس فراتر از حقّ خود دانه‌ی خرمایی بجوید، باید جای خود را در آتش آماده کند»!

↑[۱] . المائدة/ ۴۴
↑[۲] . النّحل/ ۹۵
↑[۳] . المائدة/ ۲
↑[۴] . البقرة/ ۱۸۸
↑[۵] . بنگرید به: مسند أحمد، ج۲، ص۱۹۰؛ سنن ابن ماجة، ج۲، ص۷۷۵؛ سنن أبي داود، ج۲، ص۱۶۰؛ سنن الترمذي، ج۲، ص۳۹۷
↑[۶] . بنگرید به: سنن البيهقي، ج۱۰، ص۱۳۹؛ المعجم الكبير للطبراني، ج۹، ص۲۲۶؛ الكافي للكليني، ج۵، ص۱۲۶ و ج۷، ص۴۰۹؛ من لا يحضره الفقيه لابن بابويه، ج۳، ص۱۷۲؛ تهذيب الأحكام للطوسي، ج۶، ص۲۲۲
↑[۷] . بنگرید به: مصنف عبد الرزاق، ج۸، ص۱۴۹؛ سنن البيهقي، ج۱۰، ص۱۳۹
پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر منصور هاشمی خراسانی بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
هم‌رسانی
این مطلب را با دوستان خود به اشتراک گذارید.
رایانامه
تلگرام
فیسبوک
توییتر
اگر با زبان دیگری آشنایی دارید، می‌توانید این مطلب را به آن ترجمه کنید. [فرم ترجمه]
×
فرم ترجمه
لطفاً حروف و اعداد نوشته شده در تصویر را وارد کنید.
Captcha
نوشتن پرسش
کاربر گرامی! شما می‌توانید پرسش‌های خود درباره‌ی آثار و اندیشه‌های علامه منصور هاشمی خراسانی را در فرم زیر بنویسید و برای ما ارسال کنید تا در این بخش پاسخ داده شود.
توجّه: ممکن است که نام شما به عنوان نویسنده‌ی پرسش، در پایگاه نمایش داده شود.
توجّه: از آنجا که پاسخ ما به پست الکترونیک شما ارسال می‌شود و لزوماً بر روی پایگاه قرار نمی‌گیرد، لازم است که آدرس خود را به درستی وارد کنید.
لطفاً به نکات زیر توجّه فرمایید:
۱ . ممکن است که به پرسش شما در پایگاه پاسخ داده شده باشد. از این رو، بهتر است که پیش از نوشتن پرسش خود، پرسش‌ها و پاسخ‌های مرتبط را مرور یا از امکان جستجو در پایگاه استفاده کنید.
۲ . از ثبت و ارسال پرسش جدید پیش از دریافت پاسخ پرسش قبلی، خودداری کنید.
۳ . از ثبت و ارسال بیش از یک پرسش در هر نوبت، خودداری کنید.
۴ . اولویّت ما، پاسخگویی به پرسش‌های مرتبط با امام مهدی علیه السلام و زمینه‌سازی برای ظهور اوست؛ چراکه در حال حاضر، از هر چیزی مهم‌تر است.
* لطفاً حروف و اعداد نوشته شده در تصویر را وارد کنید. Captcha loading