جمعه ۱۷ اردیبهشت (ثور) ۱۴۰۰ هجری شمسی برابر با ۲۴ رمضان ۱۴۴۲ هجری قمری
منصور هاشمی خراسانی
(۴۴) خلیفه‌ی خداوند در زمین، مکلّف به حاکمیّت بر مردم است، ولی حاکمیّت او بر آنان بدون تمکین و مطاوعت آنان ممکن نیست و از این رو، بر آنان واجب است که نسبت به او تمکین و مطاوعت کنند و بر او واجب است که حاکمیّت بر آنان را پس از تمکین و مطاوعت‌شان بپذیرد. [پرسش و پاسخ ۳۲۸]
loading
پرسش و پاسخ
 

آیا می‌شود طرز نماز خواندن بنا بر فتاوای علامه منصور هاشمی خراسانی را برایمان ارسال کنید. البته نه اینکه مثل رساله انواع و اقسام فتاوای مسایل را بنویسید، بلکه مثلاً بگویید: اول نیت بعد تکبیر بعد حمد بعد اینکه سوره می‌خوانیم که مثلاً واجب است یا مستحب الی آخر سلام. ممنون اگر زحمتش را متقبل شوید.

نماز در کتاب خداوند عبارت از تکبیر، قرائت، رکوع و سجود با تسبیح پروردگار و صلوات و سلام بر پیامبر، بدون جهر و اخفات بسیار، در اوقاتی معیّن و در حال طهارت، خشوع و روی داشتن به قبله و با اخلاص برای خداوند است؛ چنانکه برای تکبیر فرموده است: ﴿وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ[۱]؛ «و پروردگارت را تکبیر گوی» و فرموده است: ﴿وَكَبِّرْهُ تَكْبِيرًا[۲]؛ «و او را به تکبیر بزرگ شمار» و برای قرائت فرموده است: ﴿عَلِمَ أَنْ لَنْ تُحْصُوهُ فَتَابَ عَلَيْكُمْ ۖ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ ۚ[۳]؛ «دانست که شما آن را احصا نخواهید کرد، پس از شما درگذشت، پس هر چه از قرآن که میسّر شد را قرائت کنید» و آن را در حال قیام پسندیده و فرموده است: ﴿مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ أُمَّةٌ قَائِمَةٌ يَتْلُونَ آيَاتِ اللَّهِ[۴]؛ «از اهل کتاب گروهی ایستاده آیات خداوند را تلاوت می‌کنند» و برای رکوع و سجود فرموده است: ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ارْكَعُوا وَاسْجُدُوا وَاعْبُدُوا رَبَّكُمْ وَافْعَلُوا الْخَيْرَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ۩[۵]؛ «ای کسانی که ایمان آوردید! رکوع و سجود کنید و پروردگارتان را بپرستید و کار نیک انجام دهید باشد که رستگار شوید» و برای تسبیح پروردگار با اسم «عظیم» فرموده است: ﴿فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ[۶]؛ «پس به اسم عظیم پروردگارت تسبیح بگوی» و برای تسبیح پروردگار با اسم «أعلی» فرموده است: ﴿سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى[۷]؛ «اسم اعلای پروردگارت را تسبیح بگوی» و برای تسبیح به ستایش او در سجود فرموده است: ﴿فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَكُنْ مِنَ السَّاجِدِينَ[۸]؛ «پس به ستایش پروردگارت تسبیح بگوی و از سجده کنندگان باش» و برای صلوات و سلام بر پیامبر فرموده است: ﴿إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ ۚ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا[۹]؛ «هرآینه خداوند و فرشتگانش بر پیامبر صلوات می‌فرستند، ای کسانی که ایمان آوردید! بر او صلوات بفرستید و با تسلیم سلام بدهید» و برای عدم جهر یا اخفات بسیار در نماز فرموده است: ﴿وَلَا تَجْهَرْ بِصَلَاتِكَ وَلَا تُخَافِتْ بِهَا وَابْتَغِ بَيْنَ ذَلِكَ سَبِيلًا[۱۰]؛ «و نمازت را به جهر یا اخفات (بسیار) نخوان و میان آن راهی بجوی» و برای معیّن بودن اوقات آن فرموده است: ﴿إِنَّ الصَّلَاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَوْقُوتًا[۱۱]؛ «هرآینه نماز بر مؤمنان در اوقاتی معیّن واجب است» و برای طهارت لباس و بدن از خَبَث فرموده است: ﴿وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ ۝ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ[۱۲]؛ «و لباست را تطهیر کن و از آلودگی دوری جوی» و برای طهارت از حَدَث فرموده است: ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ ۚ وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُبًا فَاطَّهَّرُوا ۚ[۱۳]؛ «ای کسانی که ایمان آوردید! هرگاه به نماز بر می‌خیزید روی‌هاتان و دست‌هاتان تا آرنج‌ها را بشویید و بر سرهاتان و پاهاتان تا دو برآمدگی مسح کنید و اگر جنب بودید غسل نمایید» و برای خشوع در آن که مستلزم اجتناب از سخن گفتن با دیگران و اعمال زائد دیگر است فرموده است: ﴿الَّذِينَ هُمْ فِي صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ[۱۴]؛ «کسانی که در نمازشان خاشع هستند» و برای روی داشتن به قبله فرموده است: ﴿وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۚ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ[۱۵]؛ «و از هر جا که بیرون شدی روی خود را به سمت مسجد الحرام بگردان و هر جا که بودید روی‌هاتان را به سمت آن بگردانید» و برای اخلاص برای خداوند فرموده است: ﴿فَادْعُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ[۱۶]؛ «پس خداوند را با خالص کردن دین برایش بخوانید» و فرموده است: ﴿وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ[۱۷]؛ «و امر نشدند مگر به اینکه خداوند را با خالص کردن دین برایش عبادت کنند» و پیامبر خداوند تعداد، ترتیب و جزئیّات هر یک را تبیین کرده و فرموده است: «صَلُّوا كَمَا رَأَيْتُمُونِي أُصَلِّي»[۱۸]؛ «نماز بگزارید بدان صورت که دیدید من نماز می‌گزارم» و آن -بنا بر روایات متواتر- به صورت زیر است:

۱ . تکبیرة الإحرام در حال نزدیک کردن دست‌ها به گوش‌ها

۲ . قرائت حمد و سوره‌ای دیگر پس از آن جز در رکعت سوم و چهارم که قرائت حمد در آن دو کافی است.

۳ . رکوع و گفتن سه بار «سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ» یا «سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ وَبِحَمْدِهِ» در آن با طمأنینه

۴ . قیام بعد از رکوع و گفتن «سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ» یا «سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ» در آن با طمأنینه

۵ . دو سجده و گفتن سه بار «سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى» یا «سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى وَبِحَمْدِهِ» در هر یک با طمأنینه و نشستن کامل میان آن دو

۶ . تشهّد و صلوات بر پیامبر و آن در نماز منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی به این صورت است: «التَّحِيَّاتُ الْمُبَارَكَاتُ وَالصَّلَوَاتُ الطَّيِّبَاتُ لِلَّهِ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ»، گاه با افزودن: «كَمَا صَلَّیْتَ عَلَى إِبْرَاهِیمَ وَآلِ إِبْرَاهِیمَ إِنَّكَ حَمِیدٌ مَجِیدٌ» در تشهّد اول و استعاذه در تشهّد آخر به این صورت: «وَأَعِذْنِي مِنْ فِتْنَةِ الْمَسِیحِ الدَّجَّالِ وَأَعِذْنِي مِنْ فِتْنَةِ الْمَحْیَا وَالْمَمَاتِ وَأَعِذْنِي مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَعَذَابِ النَّارِ».

۷ . تسلیم بر پیامبر، صالحان و نمازگزاران و آن در نماز منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی به این صورت است: «السَّلَامُ عَلَیْكَ أَیُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلَامُ عَلَیْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِینَ» و سپس در حال التفات به طرف راست: «السَّلَامُ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ» و در حال التفات به طرف چپ در صورتی که نمازگزاری در طرف چپ باشد: «السَّلَامُ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ» و در نهایت گفتن تکبیر که نقطه‌ی آغاز و پایان نماز و حدّ فاصل میان اعمال آن است.

این نمازی است که همه‌ی مسلمانان از مذاهب مختلف آن را صحیح می‌دانند و تنها درباره‌ی برخی جزئیّات آن اختلاف نظر دارند؛ مانند تکتّف در حال قیام و گفتن «بسم الله الرحمن الرحیم» در قرائت و گفتن «آمین» و قرائت کمتر از یک سوره بعد از حمد و رفع یدین در تکبیرات و قنوت در رکعت دوم و نهادن پیشانی بر خاک و استراحت پیش از برخاستن و تمایل به جهر یا اخفات در اذکار و داخل کردن بخشی از سلام در تشهّد و گفتن تسبیحات به جای قرائت در رکعت سوم و چهارم و جمع میان دو نماز بدون عذر و جزئیّاتی از این دست که عموماً مبتنی بر روایات واحد و متعارض هستند و جنبه‌ی استحباب یا کراهت دارند و انجام یا ترکشان مبطل نماز نیست[۱۹]. این به معنای آن است که نماز متعارف و معمول در میان مسلمانان از اهل سنّت و اهل تشیّع مجزی است، هر چند برخی اعمال آنان در آن بدون دلیل کافی و تبعاً مکروه هستند؛ مانند تکتّف در حال قیام[۲۰] و ترک «بسم الله الرّحمن الرّحیم» که بر خلاف بیشتر روایات رسیده و بر خلاف احتیاط است و «آمین» گفتن بعد از حمد با توجّه به اینکه خاستگاهی یهودی و مسیحی دارد و ورودش از پیامبر اسلام ثابت نیست و قرائت کمتر از یک سوره بعد از حمد که بر خلاف بیشتر روایات رسیده و بر خلاف احتیاط است و ترک قنوت که ترک عملی صالح و مسنون است و سجده بر غیر خاک که بر خلاف سنّت پیامبر و دورتر از خشوع مطلوب در نماز است[۲۱] توسّط اهل سنّت و مانند جهر در اذکار که بر خلاف ظاهر و عموم آیات ذکر است[۲۲] و جمع میان دو نماز بدون عذر که ترک اولی محسوب می‌شود[۲۳] توسّط اهل تشیّع.

از اینجا دانسته می‌شود چیزی که جای نگرانی دارد، صورت نماز نیست؛ چراکه همه‌ی مسلمانان کم یا بیش با صورت نماز آشنایند و در مجموع آن را «صحیح» بر پا می‌دارند، بل چیزی که جای نگرانی دارد، «قبول» نماز است؛ چراکه آن جز از پرهیزکاران قبول نمی‌شود؛ چنانکه خداوند فرموده است: ﴿إِنَّمَا يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ[۲۴]؛ «خداوند تنها از پرهیزکاران قبول می‌کند» و آنان کسانی هستند که برای خداوند در قانون‌گذاری و حکمرانی شریکی نمی‌گیرند و با امامی جز خلیفه‌ی او در زمین بیعت نمی‌کنند و از تقلید دیگران می‌پرهیزند و آنان اندکی از مسلمانانند، در حالی که عاقبت تنها برای آنان است؛ چنانکه فرموده است: ﴿إِنَّ الْعَاقِبَةَ لِلْمُتَّقِينَ[۲۵]؛ «هرآینه عاقبت برای پرهیزکاران است».

↑[۱] . المدّثّر/ ۳
↑[۲] . الإسراء/ ۱۱۱
↑[۳] . المزّمّل/ ۲۰
↑[۴] . آل عمران/ ۱۱۳
↑[۵] . الحجّ/ ۷۷
↑[۶] . الواقعة/ ۷۴
↑[۷] . الأعلی/ ۱
↑[۸] . الحجر/ ۹۸
↑[۹] . الأحزاب/ ۵۶
↑[۱۰] . الإسراء/ ۱۱۰
↑[۱۱] . النّساء/ ۱۰۳
↑[۱۲] . المدّثّر/ ۴ و ۵
↑[۱۳] . المائدة/ ۶
↑[۱۴] . المؤمنون/ ۲
↑[۱۵] . البقرة/ ۱۵۰
↑[۱۶] . غافر/ ۱۴
↑[۱۷] . البیّنة/ ۵
↑[۱۸] . مسند الشافعي، ص۵۵؛ سنن الدارمي، ج۱، ص۲۸۳؛ صحيح البخاري، ج۱، ص۱۵۵؛ السنن الكبرى للبيهقي، ج۲، ص۳۴۵؛ صحيح ابن خزيمة، ج۱، ص۲۹۵
↑[۱۹] . در این باره، بنگرید به: پرسش و پاسخ ۱۱۳.
↑[۲۱] . بنگرید به: پرسش و پاسخ ۵۳.
↑[۲۴] . المائدة/ ۲۷
↑[۲۵] . هود/ ۴۹
پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر منصور هاشمی خراسانی بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
هم‌رسانی
این مطلب را با دوستان خود به اشتراک گذارید.
رایانامه
تلگرام
فیسبوک
توییتر
اگر با زبان دیگری آشنایی دارید، می‌توانید این مطلب را به آن ترجمه کنید. [فرم ترجمه]
×
فرم ترجمه
لطفاً حروف و اعداد نوشته شده در تصویر را وارد کنید.
Captcha
نوشتن پرسش
کاربر گرامی! شما می‌توانید پرسش‌های خود درباره‌ی آثار و اندیشه‌های علامه منصور هاشمی خراسانی را در فرم زیر بنویسید و برای ما ارسال کنید تا در این بخش پاسخ داده شود.
توجّه: ممکن است که نام شما به عنوان نویسنده‌ی پرسش، در پایگاه نمایش داده شود.
توجّه: از آنجا که پاسخ ما به پست الکترونیک شما ارسال می‌شود و لزوماً بر روی پایگاه قرار نمی‌گیرد، لازم است که آدرس خود را به درستی وارد کنید.
لطفاً به نکات زیر توجّه فرمایید:
۱ . ممکن است که به پرسش شما در پایگاه پاسخ داده شده باشد. از این رو، بهتر است که پیش از نوشتن پرسش خود، پرسش‌ها و پاسخ‌های مرتبط را مرور یا از امکان جستجو در پایگاه استفاده کنید.
۲ . از ثبت و ارسال پرسش جدید پیش از دریافت پاسخ پرسش قبلی، خودداری کنید.
۳ . از ثبت و ارسال بیش از یک پرسش در هر نوبت، خودداری کنید.
۴ . اولویّت ما، پاسخگویی به پرسش‌های مرتبط با امام مهدی علیه السلام و زمینه‌سازی برای ظهور اوست؛ چراکه در حال حاضر، از هر چیزی مهم‌تر است.
* لطفاً حروف و اعداد نوشته شده در تصویر را وارد کنید. Captcha loading