شنبه ۲۷ شهریور (سنبله) ۱۴۰۰ هجری شمسی برابر با ۱۱ صفر ۱۴۴۳ هجری قمری
منصور هاشمی خراسانی
(۳۹) منصور هاشمی خراسانی ظاهر ساختن مهدی را بر عهده‌ی مردم می‌داند نه بر عهده‌ی خداوند و معتقد است که توقّف آنان تا زمان ظهور مهدی جایز نیست، بلکه مانع از ظهور آن حضرت می‌شود؛ زیرا ظاهر نبودن آن حضرت نتیجه‌ی طبیعی ترس او از دچار شدن به عاقبت پدرانش است که در خلأ حمایت مردم کشته و مغلوب شدند و با این وصف، تا هنگامی که این ترس او باقی است، ظاهر نبودن او نیز استمرار می‌یابد و از این رو، مردم موظّف به تضمین امنیّت او از طرق متعارفی مانند اجتماع، تمهید و تعهّد هستند تا زمینه برای ظهور او فراهم شود. [نقد و بررسی ۸۴]
loading
پرسش و پاسخ
 

شیعیان برای نماز از مهر استفاده می‌کنند. نظر علامه منصور هاشمی خراسانی چیست؟‌ آیا سجده بر تربت امام حسین (ع) و بر خاک کربلا مستحب است؟

سجده بر خاک و سنگریزه سنّت است و سجده بر گل‌های پخته‌ای که اهل تشیّع می‌سازند و آن را «مُهر» می‌نامند، اشکالی ندارد، ولی نوشتن اسماء مقدّسه بر روی آن با توجّه به اینکه بر روی زمین و زیر پاها قرار می‌گیرد، خوب نیست، بل بهتر است که از روی آن محو شود و سجده بر خاک و سنگریزه‌ی اماکنی مانند مسجد الحرام و مسجد النّبی و مشهد الحسین با نظر به برکت آن‌ها، خوب است و سجده بر پشم و نخ و پر و کتان و مو و پوست و ابریشم، خوب نیست؛ چراکه رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم بر آن‌ها سجده نکرد و سجده بر آن‌ها پس از او رایج شد و سجده بر چوب و کاه و برگ و علف، اشکالی ندارد و بهترین سجده‌گاه خاک و سنگریزه‌ای است که در مکان نماز موجود است؛ چراکه به سنّت رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم نزدیک‌تر است.

پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر منصور هاشمی خراسانی بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
تعلیقات
پرسش‌ها و پاسخ‌های فرعی
پرسش فرعی ۱
نویسنده: صادق
تاریخ: ۱۳۹۸/۱/۱۲

آیا سجده بر تکه‌های سنگ و همچنین موزاییک، کاشی و سرامیک در قسمت‌های بدون لعاب آن‌ها اشکال دارد؟ ورق کاغذ چطور در صورتی که منشأ گیاهی و نه صنعتی داشته باشد؟ ممنون از صبر و حوصله‌ی شما عزیزان

پاسخ به پرسش فرعی ۱
تاریخ: ۱۳۹۸/۱/۱۷

بیشتر مذاهب اسلامی بر آنند که سجده بر هر چیز ثابتی جایز است؛ چراکه خداوند در کتاب خود به سجده امر کرده و آن با گذاشتن پیشانی بر هر چیز ثابتی تحقّق می‌یابد، ولی همه‌ی آن‌ها اقرار دارند که سجده بر زمین بهتر است؛ چراکه به مراتب خاشعانه‌تر است و خداوند خشوع در نماز را ستوده و فرموده است: ﴿الَّذِينَ هُمْ فِي صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ[۱]؛ «کسانی که در نمازشان خاشع هستند» و از پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم روایت شده است که فرمود: «جُعِلَتْ لِيَ الْأَرْضُ مَسْجِدًا وَطَهُورًا»[۲]؛ «زمین برای من سجده‌گاه و پاک کننده قرار داده شد». از این رو، در روایات آمده است که صحابه در هوای گرم، سنگریزه‌ها را برای سجده خنک می‌کردند[۳] و این دلیل بر آن است که سجده بر زمین را به سجده بر چیزهای دیگر ترجیح می‌دادند، اگرچه خالی از مشقّت نباشد.

آری، بنا بر روایات متواتر، سجده بر چیزهایی که از زمین می‌رویند، در حکم سجده بر زمین است، مشروط به اینکه خوردنی یا پوشیدنی نباشند؛ چنانکه از هشام بن حکم روایت شده است که گفت: «قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ: أَخْبِرْنِي عَمَّا يَجُوزُ السُّجُودُ عَلَيْهِ وَعَمَّا لَا يَجُوزُ؟ قَالَ: السُّجُودُ لَا يَجُوزُ إِلَّا عَلَى الْأَرْضِ أَوْ مَا أَنْبَتَتِ الْأَرْضُ إِلَّا مَا أُكِلَ أَوْ لُبِسَ، فَقُلْتُ لَهُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ، مَا الْعِلَّةُ فِي ذَلِكَ؟ قَالَ: لِأَنَّ السُّجُودَ هُوَ الْخُضُوعُ لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ، فَلَا يَنْبَغِي أَنْ يَكُونَ عَلَى مَا يُؤْكَلُ وَيُلْبَسُ، لِأَنَّ أَبْنَاءَ الدُّنْيَا عَبِيدُ مَا يَأْكُلُونَ وَيَلْبَسُونَ وَالسَّاجِدُ فِي سُجُودِهِ فِي عِبَادَةِ اللَّهِ تَعَالَى فَلَا يَنْبَغِي أَنْ يَضَعَ جَبْهَتَهُ فِي سُجُودِهِ عَلَى مَعْبُودِ أَبْنَاءِ الدُّنْيَا الَّذِينَ اغْتَرُّوا بِغُرُورِهَا وَالسُّجُودُ عَلَى الْأَرْضِ أَفْضَلُ لِأَنَّهُ أَبْلَغُ فِي التَّوَاضُعِ وَالْخُضُوعِ لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ»[۴]؛ «به ابی عبد الله (امام جعفر صادق) علیه السلام گفتم: من را از چیزهایی که سجده بر آن‌ها جایز است و چیزهایی که سجده بر آن‌ها جایز نیست خبر بده، فرمود: سجده جز بر زمین یا چیزی که از زمین می‌روید مگر چیزی که خورده یا پوشیده می‌شود جایز نیست، به او گفتم: فدایت شوم، علّت آن چیست؟ فرمود: برای اینکه سجده خاکساری برای خداوند عزّ وجلّ است، پس شایسته نیست که بر روی خوردنی‌ها و پوشیدنی‌ها باشد؛ زیرا فرزندان دنیا بنده‌ی چیزهایی هستند که می‌خورند و می‌پوشند، در حالی که سجده کننده در سجده‌ی خود، در حال بندگی خداوند بلندمرتبه است، پس شایسته نیست که پیشانی خود را در سجده‌اش بر روی معبود فرزندان دنیا که به آن فریفته شده‌اند بگذارد و سجده بر زمین بهتر است؛ چراکه در فروتنی و خاکساری برای خداوند عزّ وجلّ رساتر است». از اینجا دانسته می‌شود که سجده بر موادّ صنعتی و غیر طبیعی نیز شایسته نیست؛ زیرا با توجّه به اینکه توسّط بشر استحاله شده و تغییر ماهیّت داده‌اند، زمین یا چیزی روییده از آن دانسته نمی‌شوند و علاوه بر این، مانند خوردنی‌ها و پوشیدنی‌ها معبود فرزندان دنیا محسوب می‌شوند. از این رو، در روایات اهل بیت، از سجده بر طلا، نقره، قیر، ساروج و شیشه نهی شده[۵] و ظاهر آن است که سرامیک، کاشی و برخی انواع موزاییک هم از این قبیل هستند؛ بر خلاف کاغذ چوبی که سجده بر آن -خصوصاً هرگاه نوشته‌ای بر آن نباشد- مباح دانسته شده است[۶].سجده بر موادّ صنعتی و غیر طبیعی شایسته نیست؛ زیرا با توجّه به اینکه توسّط بشر استحاله شده و تغییر ماهیّت داده‌اند، زمین یا چیزی روییده از آن دانسته نمی‌شوند و علاوه بر این، مانند خوردنی‌ها و پوشیدنی‌ها معبود فرزندان دنیا محسوب می‌شوند.

حاصل آنکه شایسته است نمازگزار به پیامبر و اصحاب او اقتدا کند و بر روی خاک، سنگ، چوب، برگ و علف سجده نماید و از سجده بر روی چیزهای خوردنی، پوشیدنی و صنعتی بپرهیزد، مگر اینکه برای او عسر و حرجی داشته باشد؛ چراکه در این صورت، می‌تواند بر روی هر چیز ثابتی سجده کند؛ چنانکه خداوند فرموده است: ﴿يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ[۷]؛ «خداوند برای شما آسانی می‌خواهد و برای شما سختی نمی‌خواهد» و فرموده است: ﴿مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ[۸]؛ «خداوند نمی‌خواهد که برای شما تنگنایی قرار دهد».شایسته است نمازگزار به پیامبر و اصحاب او اقتدا کند و بر روی خاک، سنگ، چوب، برگ و علف سجده نماید و از سجده بر روی چیزهای خوردنی، پوشیدنی و صنعتی بپرهیزد، مگر اینکه برای او عسر و حرجی داشته باشد.

↑[۱] . المؤمنون/ ۲
↑[۲] . مسند أحمد، ج۱، ص۳۰۱؛ سنن الدارمي، ج۲، ص۲۲۴؛ صحيح البخاري، ج۱، ص۱۱۳؛ سنن ابن ماجه، ج۱، ص۱۸۸؛ سنن الترمذي، ج۳، ص۵۶؛ سنن النسائي، ج۱، ص۲۱۰
↑[۳] . نگاه کنید به: مسند أحمد، ج۳، ص۳۲۷؛ سنن أبي داود، ج۱، ص۱۰۰؛ سنن النسائي، ج۲، ص۲۰۴؛ السنن الكبرى للبيهقي، ج۲، ص۱۰۵.
↑[۴] . علل الشرائع لابن بابويه، ج۲، ص۳۴۱
↑[۵] . نگاه کنید به: الكافي للكليني، ج۳، ص۳۳۱ و ۳۳۲؛ الإستبصار للطوسي، ج۱، ص۳۳۴؛ تهذيب الأحكام للطوسي، ج۲، ص۳۰۴.
↑[۶] . نگاه کنید به: المحاسن للبرقي، ج۲، ص۳۷۳؛ الكافي للكليني، ج۳، ص۳۳۲؛ من لا يحضره الفقيه لابن بابويه، ج۱، ص۲۷۰؛ الإستبصار للطوسي، ج۱، ص۳۳۴.
↑[۷] . البقرة/ ۱۸۵
↑[۸] . المائدة/ ۶
پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر منصور هاشمی خراسانی بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
هم‌رسانی
این مطلب را با دوستان خود به اشتراک گذارید.
رایانامه
تلگرام
فیسبوک
توییتر
می‌توانید این مطلب را به زبان‌های زیر نیز مطالعه کنید:
اگر با زبان دیگری آشنایی دارید، می‌توانید این مطلب را به آن ترجمه کنید. [فرم ترجمه]
×
فرم ترجمه
لطفاً حروف و اعداد نوشته شده در تصویر را وارد کنید.
Captcha
نوشتن پرسش
کاربر گرامی! شما می‌توانید پرسش‌های خود درباره‌ی آثار و اندیشه‌های علامه منصور هاشمی خراسانی را در فرم زیر بنویسید و برای ما ارسال کنید تا در این بخش پاسخ داده شود.
توجّه: ممکن است که نام شما به عنوان نویسنده‌ی پرسش، در پایگاه نمایش داده شود.
توجّه: از آنجا که پاسخ ما به پست الکترونیک شما ارسال می‌شود و لزوماً بر روی پایگاه قرار نمی‌گیرد، لازم است که آدرس خود را به درستی وارد کنید.
لطفاً به نکات زیر توجّه فرمایید:
۱ . ممکن است که به پرسش شما در پایگاه پاسخ داده شده باشد. از این رو، بهتر است که پیش از نوشتن پرسش خود، پرسش‌ها و پاسخ‌های مرتبط را مرور یا از امکان جستجو در پایگاه استفاده کنید.
۲ . از ثبت و ارسال پرسش جدید پیش از دریافت پاسخ پرسش قبلی، خودداری کنید.
۳ . از ثبت و ارسال بیش از یک پرسش در هر نوبت، خودداری کنید.
۴ . اولویّت ما، پاسخگویی به پرسش‌های مرتبط با امام مهدی علیه السلام و زمینه‌سازی برای ظهور اوست؛ چراکه در حال حاضر، از هر چیزی مهم‌تر است.
* لطفاً حروف و اعداد نوشته شده در تصویر را وارد کنید. Captcha loading