چهار شنبه 5 تیر (سرطان) 1398 هجری شمسی برابر با 22 شوال 1440 هجری قمری
     
منصور هاشمی خراسانی
* کتاب شریف «هندسه‌ی عدالت» اثری ارزشمند از علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی به زبان عربی راه‌اندازی شد. * نرم‌افزار «نسیم رحمت» حاوی نسخه‌ی آفلاین پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * کتاب شریف «مناهج الرّسول صلّی الله علیه و آله و سلّم» حاوی مجموعه‌ی گفتارهای نورانی علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی در ابواب «مقدّمات»، «عقاید»، «اخلاق» و «احکام» منتشر شد. * کتاب شریف «الکلم الطّیّب» حاوی نامه‌های حکمت‌آموز حضرت علامه منصور هاشمی خراسانی منتشر شد.
loading

خواندن پرسش و پاسخ

   
موضوع اصلی:

احکام

شماره‌ی پرسش: 19 کد پرسش: 355
موضوع فرعی:

احکام ولایت، قضاوت و شهادت

نویسنده‌ی پرسش: زعیم تاریخ پرسش: 1396/7/18

ان شاء الله سالم و برقرار باشید.

یک سوال شرعی دارم. اگر کار کسی در یک ارگان و سازمان گیر کرده و با توجه به شرایط، امکان انجامش نزدیک به صفر باشد و یک نفر پیدا شود که با رابطه، این کار را انجام دهد و درخواست شیرینی داشته باشد، این شیرینی حلال است یا حرام؟

پاسخ به پرسش شماره: 19 تاریخ پاسخ به پرسش: 1396/7/23

ستاندن «رشوه» حرام است و آن مال یا خدمتی است که صاحب اختیار یا نفوذی می‌ستاند تا حقّی را باطل یا باطلی را حق گرداند یا حقّی که بدون آن مکلّف به رساندنش به اهلش است را در ازای آن به اهلش برساند؛ با توجّه به اینکه چنین کاری ستم آشکار و سوء استفاده از اختیار یا نفوذ محسوب می‌شود و خداوند فرموده است: «وَلَا تَشْتَرُوا بِآيَاتِي ثَمَنًا قَلِيلًا ۚ وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ» (مائده/ 44)؛ «و آیات من را به بهایی اندک نفروشید و هر کس بنا بر چیزی که خداوند نازل کرده است حکم نکند آنان همانا کافرانند» و فرموده است: «وَلَا تَشْتَرُوا بِعَهْدِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلًا ۚ إِنَّمَا عِنْدَ اللَّهِ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ» (نحل/ 95)؛ «و عهد خداوند را به بهایی اندک نفروشید، بی‌گمان چیزی که نزد خداوند است برایتان بهتر است اگر بدانید» و با این وصف، پرداخت آن إعانت بر گناه و ستم محسوب می‌شود که جایز نیست؛ چنانکه خداوند فرموده است: «وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ ۚ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۖ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ» (مائده/ 2)؛ «و به یکدیگر در گناه و ستم یاری نرسانید و از خداوند پروا کنید؛ چراکه عقاب خداوند شدید است»، بلکه صریحاً از پرداخت آن نهی کرده و فرموده است: «وَلَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُوا بِهَا إِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوا فَرِيقًا مِنْ أَمْوَالِ النَّاسِ بِالْإِثْمِ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ» (بقره/ 188)؛ «و اموال یکدیگر را میانتان به باطل نخورید و آن را به سوی حاکمان نیندازید تا بخشی از اموال مردم را به گناه بخورید در حالی که خود می‌دانید». با این اوصاف، بی‌دلیل نیست که در روایات آمده رشوه دهنده و رشوه ستاننده ملعون است (بنگرید به: مسند أحمد، ج2، ص190؛ سنن ابن ماجه، ج2، ص775؛ سنن أبی داود، ج2، ص160؛ سنن الترمذی، ج2، ص397)، بل تأکید شده که رشوه ستاندن در قضاوت کفر است (بنگرید به: سنن البیهقی، ج10، ص139؛ طبرانی، المعجم الکبیر، ج9، ص226؛ کلینی، الکافی، ج5، ص126 و ج7، ص409؛ ابن بابویه، من لا یحضره الفقیه، ج3، ص172؛ طوسی، تهذیب الأحکام، ج6، ص222)، بل در حکمتی از منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی کفری افزون دانسته شده است؛ چنانکه یکی از یارانمان ما را خبر داد، گفت:

«سَمِعْتُ الْمَنْصُورَ یَقُولُ: إِنَّمَا الْإِرْتِشاءُ فِي الْحُکْمِ زِیادَةٌ فِي الْکُفْرِ لِأَنَّ الْکُفْرَ أَنْ یَحْکُمَ الرَّجُلُ بِغَیْرِ ما أَنْزَلَ اللّهُ وَلٰکِنَّهُ إِذَا ارْتَشیٰ لِذٰلِكَ فَقَدِ ازْدادَ طُغْیاناً وَ کُفْراً»؛ «شنیدم منصور می‌فرماید: رشوه ستاندن در حکم افزایشی در کفر است؛ زیرا کفر آن است که انسان به غیر چیزی که خداوند نازل کرده است حکم کند، ولی هرگاه برای آن رشوه ستاند، پس بر طغیان و کفر افزوده است»!

به همین دلیل، سترگی گناه آن تا به حدّی است که یکی از یارانمان ما را خبر داد، گفت:

«سَمِعْتُ الْمَنْصُورَ یَقُولُ: أَقُولُ لَکُمُ الْحَقَّ لَوْ أَتَی الرَّجُلُ أُمَّهُ خَیْرٌ لَهُ مِنْ أَن یَرْتَشِيَ فِي الْحُکْمِ وَ إِذَا ارْتَشَی الْحاکِمُ اضْطَرَبَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ»؛ «شنیدم منصور می‌فرماید: به شما حق را می‌گویم، اگر مرد با مادر خویش زنا کند برایش بهتر از آن است که در قضاوت رشوه ستاند و چون قاضی رشوه ستاند، آسمان‌ها و زمین مضطرب می‌شود»!

آری، اگر حفظ جان یا مال یا آبروی مظلومی، متوقّف بر پرداخت رشوه به ظالم باشد، ظاهر این است که اشکالی ندارد و این قول مروی از برخی صحابه است (بنگرید به: مصنّف عبد الرزاق، ج8، ص149؛ سنن البیهقی، ج10، ص139)؛ چراکه حفظ جان یا مال یا آبروی مظلوم، گناه و ستم نیست تا پرداخت رشوه برای آن اعانت بر گناه و ستم باشد، بلکه نیکوکاری و پرهیزکاری محسوب می‌شود و با این وصف، پرداخت رشوه برای آن -هرگاه طریق دیگری وجود نداشته باشد- واجب است، هر چند گرفتن آن توسّط ظالم جایز نیست و پرداخت رشوه به او از این حیث اعانت بر گناه و ستم محسوب می‌شود و با این وصف، پرداخت رشوه در این حال از موارد تزاحم یا دوران بین وجوب و حرمت است که مستلزم ترجیح اهمّ یا تخییر است و تردیدی نیست که حفظ جان یا مال یا آبروی مظلوم اهمّیّت بیشتری دارد؛ چنانکه یکی از یارانمان ما را خبر داد، گفت:

«سَمِعْتُ الْمَنْصُورَ یَقُولُ: الرّاشِي وَ الْمُرْتَشِي وَ الرّائِشُ بَیْنَهُما مَلْعُونُونَ عَلیٰ لِسانِ داوُدَ وَ عِیسَی بْنِ مَرْیَمَ! قُلْتُ: جُعِلْتُ فِداكَ إِنَّ هٰذِهِ دَوْلَةُ جَوْرٍ وَ إِنَّ الرَّجُلَ مِنّا لا یُعْطیٰ حَقَّهُ حَتّیٰ یَرْشُوَ، قالَ: لَوْ لا أَنَّکُمْ ظَلَمْتُمْ ما سَلَّطَ اللّهُ عَلَیْکُمُ الظّالِمِینَ فَغَیِّرُوا مَا اسْتَطَعْتُمْ وَ إِذا أُحِیطَ بِکُمْ فَلا جُناحَ عَلَیْکُمْ فِیما تُعْطُونَ مِنْ أَمْوالِکُمْ تَأْخُذُونَ بِهِ الْحَقَّ وَ مَنِ ابْتَغیٰ وَراءَ حَقِّهِ تَمْرَةً فَلْیَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النّارِ»؛ «شنیدم منصور می‌فرماید: رشوه دهنده و رشوه گیرنده و رشوه رساننده میان آن دو لعنت شدگان بر زبان داود و عیسی بن مریم هستند! گفتم: فدایت شوم، این حکومت ظلم است و کسی از ما حقّش داده نمی‌شود تا آن گاه که رشوه دهد، فرمود: اگر نه این بود که شما ظلم کردید خداوند ظالمان را بر شما مسلّط نمی‌کرد، پس تا جایی که می‌توانید (اوضاع را) تغییر دهید و هرگاه به شما احاطه شد گناهی بر شما در چیزی از اموالتان که می‌پردازید تا با آن حق را بگیرید نیست و هر کس فراتر از حقّ خود دانه‌ی خرمایی بجوید، باید جای خود را در آتش آماده کند»!

دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی؛ بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
هم‌رسانی
این مطلب را با دوستان خود به اشتراک گذارید.
رایانامه
تلگرام
فیسبوک
توییتر
نوشتن پرسش
کاربر گرامی! شما می‌توانید پرسش‌های خود درباره‌ی آثار و اندیشه‌های علامه منصور هاشمی خراسانی را در فرم زیر بنویسید و برای ما ارسال کنید تا در این بخش پاسخ داده شود.
توجّه: ممکن است نام شما به عنوان نویسنده‌ی پرسش در پایگاه نمایش داده شود.
توجّه: از آنجا که پاسخ ما به پست الکترونیک شما ارسال می‌شود و لزوماً بر روی پایگاه قرار نمی‌گیرد، لازم است که آدرس خود را به درستی وارد کنید.
توجّه: لطفاً به نکات زیر توجّه فرمایید:
1 . ممکن است به پرسش شما در پایگاه پاسخ داده شده باشد. از این رو، بهتر است پیش از نوشتن پرسش خود، پرسش‌های مرتبط را مرور یا از امکان جستجو در پایگاه استفاده کنید.
2 . مدّت معمول برای پاسخگویی به هر پرسش، 3 تا 10 روز است.
3 . بهتر است از نوشتن پرسش‌های متعدّد و غیر مرتبط با هم در هر نوبت خودداری کنید؛ چراکه چنین پرسش‌هایی در پایگاه به تفکیک و أحیاناً در مدّتی بیش از مدّت معمول پاسخ داده می‌شوند.
* لطفاً کد امنیتی را وارد کنید. Captcha loading
دانلود مجموعه‌ی پرسش‌ها و پاسخ‌ها
نام کتاب: مجموعه‌ی پرسش‌ها و پاسخ‌ها منتشر شده در پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی
جلد: یکم؛ مقدّمات/ دوم؛ عقاید/ سوم؛ اخلاق
ناشر: دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی
نسخه: یکم
زمان انتشار: دی (جدی) 1397 هجری شمسی/ اسفند (حوت) 1397 هجری شمسی/ فروردین (حمل) 1398 هجری شمسی
مکان انتشار: بلخ؛ افغانستان
هرگونه استفاده و برداشت از مطالب این پایگاه با ذکر منبع بلامانع است.
×
آیا مایلید در خبرنامه‌ی پایگاه عضو شوید؟