چهار شنبه 5 تیر (سرطان) 1398 هجری شمسی برابر با 22 شوال 1440 هجری قمری
     
منصور هاشمی خراسانی
* کتاب شریف «هندسه‌ی عدالت» اثری ارزشمند از علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی به زبان عربی راه‌اندازی شد. * نرم‌افزار «نسیم رحمت» حاوی نسخه‌ی آفلاین پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * کتاب شریف «مناهج الرّسول صلّی الله علیه و آله و سلّم» حاوی مجموعه‌ی گفتارهای نورانی علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی در ابواب «مقدّمات»، «عقاید»، «اخلاق» و «احکام» منتشر شد. * کتاب شریف «الکلم الطّیّب» حاوی نامه‌های حکمت‌آموز حضرت علامه منصور هاشمی خراسانی منتشر شد.
loading

خواندن پرسش و پاسخ

   
موضوع اصلی:

احکام

شماره‌ی پرسش: 27 کد پرسش: 367
موضوع فرعی:

احکام نماز

نویسنده‌ی پرسش: م. صادقی تاریخ پرسش: 1396/9/19

عرض سلام و خدا قوت به همه عزیزانی که در حال تلاش برای یاری نهضت زمینه‌ساز ظهور امام مهدی علیه السلام هستند. آرزوی توفیق روزافزون برای شما برادران مجاهد و عزیز از خداوند متعال دارم. سوالی می‌پرسم اگر پاسخ دهید بسیار ممنون و سپاسگزارم. آیا نماز باران اصلی در شریعت دارد؟ اگر بله کیفیت خواندن آن را شرح دهید؟

پاسخ به پرسش شماره: 27 تاریخ پاسخ به پرسش: 1396/9/22

خداوند شما برادر مؤمن را حفظ کند و از عزیزانی قرار دهد که در حال تلاش برای یاری نهضت زمینه‌ساز ظهور امام مهدی علیه السلام هستند. بدانید که «استسقاء» در اصطلاح به معنای طلب آب از خداوند در وقت نیاز به آن است که از مصادیق دعا محسوب می‌شود و بحثی در مشروعیّت آن نیست؛ چراکه خداوند به صورت عام فرموده است: «ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ ۚ» (غافر/ 60)؛ «من را بخوانید تا برایتان مستجاب کنم» و فرموده است: «وَاسْأَلُوا اللَّهَ مِنْ فَضْلِهِ ۗ» (نساء/ 32)؛ «و از خداوند از فضلش طلب کنید» و فرموده است: «أَمَّنْ يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوءَ» (نمل/ 62)؛ «یا کسی که بی‌چاره را چون می‌خواندش اجابت می‌کند و سختی را برطرف می‌سازد» و به صورت خاص فرموده است: «وَإِذِ اسْتَسْقَىٰ مُوسَىٰ لِقَوْمِهِ فَقُلْنَا اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ ۖ» (بقره/ 60)؛ «و هنگامی که موسی برای قومش طلب آب کرد، پس گفتیم که سنگ را با عصایت بزن» و فرموده است: «وَيَا قَوْمِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ يُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَيْكُمْ مِدْرَارًا» (هود/ 52)؛ «و ای قوم من! از پروردگارتان آمرزش بخواهید، سپس به سوی او توبه کنید تا (باران) آسمان را پی در پی بر شما بفرستد».

اما آیا این دعا در قالب نمازی مخصوص انجام می‌شود؟ در این باره دو نظر است؛ به این ترتیب که ابو حنیفه آن را مطلق دعا دانسته و معتقد است که انجام آن در قالب نمازی مخصوص بدعت است، ولی اهل بیت و سایر فقها از جمله عمر بن عبد العزیز، سعید بن مسیّب، زهری، مکحول، مالک، شافعی، احمد، اوزاعی، ابو ثور و ابو یوسف معتقدند که انجام آن در قالب نمازی مخصوص سنّت است و تردیدی نیست که حق با آنان است؛ چراکه روایات رسیده حاکی از اقامه‌ی نماز استسقاء توسّط پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم در مجموع متواتر است (بنگرید به: مصنّف عبد الرزاق، ج3، ص83؛ مصنّف ابن أبی شیبه، ج2، ص358؛ مسند الشافعی، ص76؛ مسند أحمد، ج1، ص269؛ سنن الدارمی، ج1، ص360؛ صحیح البخاری، ج2، ص20؛ صحیح مسلم، ج3، ص23؛ سنن ابن ماجه، ج1، ص403؛ سنن أبی داود، ج1، ص258؛ سنن الترمذی، ج2، ص34؛ سنن النسائی، ج3، ص163؛ سنن البیهقی، ج3، ص344؛ کلینی، الکافی، ج3، ص462؛ ابن بابویه، من لا یحضره الفقیه، ج1، ص535؛ طوسی، تهذیب الأحکام، ج3، ص148)، هر چند روایات متواتری نیز رسیده که از عدم وجوب آن و مشروعیّت استسقاء بدون اقامه‌ی نمازی مخصوص حکایت دارد (بنگرید به: مسند الطیالسی، ص166؛ مصنّف ابن أبی شیبه، ج2، ص359؛ مسند أحمد، ج2، ص236 و ج4، ص235؛ سنن الدارمی، ج1، ص361؛ صحیح البخاری، ج2، ص17؛ صحیح مسلم، ج3، ص24؛ سنن ابن ماجه، ج1، ص404؛ سنن أبی داود، ج1، ص260؛ سنن النسائی، ج3، ص160؛ حمیری، قرب الاسناد، ص157؛ ابن بابویه، من لا یحضره الفقیه، ج1، ص535) و با این وصف، می‌توان گفت که اقامه‌ی نماز استسقاء و ترک آن با اکتفا به دعا، هر دو سنّت محسوب می‌شود؛ چنانکه یکی از یارانمان ما را خبر داد، گفت:

«قُلْتُ لِلْمَنْصُورِ: رَأَیْتُ فِي الْمَسْجِدِ رَجُلَیْنِ یَخْتَصِمانِ فِي صَلاةِ الْإِسْتِسْقاءِ فَیَقُولُ أَحَدُهُما: إِنَّها سُنَّةٌ وَ یَقُولُ الْآخَرُ: تَرْکُها سُنَّةٌ! فَقالَ الْمَنْصُورُ: صَدَقا جَمِیعاً! قُلْتُ: کَیْفَ یَکُونُ ذٰلِكَ؟! قالَ: إِنَّ رَسُولَ اللّهِ صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ صَلّیٰ لِلْإِسْتِسْقاءِ فَصارَتْ صَلاتُهُ سُنَّةً وَ تَرَکَها وَ اکْتَفیٰ بِالدُّعاءِ فَصارَ تَرْکُها سُنَّةً! قُلْتُ: فَأَیُّهُما أَحَبُّ إِلَیْكَ؟ قالَ: الصَّلاةُ الصَّلاةُ»؛ «به منصور گفتم: در مسجد دو مرد را دیدم که با هم درباره‌ی نماز استسقاء بحث می‌کردند، پس یکی از آن دو می‌گفت که آن سنّت است و دیگری می‌گفت که ترک آن سنّت است! پس منصور فرمود: هر دو راست گفتند! گفتم: این چطور می‌شود؟! فرمود: رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم برای استسقاء نماز گزارد، پس نمازش سنّت شد و آن را ترک کرد و به دعا بسنده فرمود، پس ترک آن سنّت شد! گفتم: با این وصف، کدام یک از آن دو نزد تو محبوب‌تر است؟ فرمود: نماز نماز»!

اما کسانی که نماز استسقاء را سنّت می‌دانند، درباره‌ی چگونگی آن اختلاف دارند؛ به این ترتیب که زهری، مالک، اوزاعی و ابو ثور آن را دو رکعت مانند نماز صبح می‌دانند و عمر بن عبد العزیز، سعید بن مسیّب، مکحول، شافعی و شیعه آن را دو رکعت مانند نماز عید می‌دانند و این قول منسوب به ابو بکر، عمر، عثمان، علیّ و ابن عباس است (بنگرید به: شافعی، کتاب الأمّ، ج1، ص285) که بنا بر روایات فریقین از اهل بیت ثابت است (بنگرید به: مصنّف عبد الرزاق، ج3، ص85 و 292؛ مصنّف ابن أبی شیبه، ج2، ص358؛ مسند الشافعی، ص76؛ مسند أحمد، ج1، ص269؛ سنن ابن ماجه، ج1، ص403؛ سنن أبی داود، ج1، ص259؛ سنن الترمذی، ج2، ص35؛ سنن النسائی، ج3، ص163؛ سنن البیهقی، ج3، ص347؛ حمیری، قرب الاسناد، ص114؛ کلینی، الکافی، ج3، ص463؛ طوسی، الإستبصار، ج1، ص452)؛ با این تفاوت که در نماز استسقاء، مستحبّ است که امام پس از خطبه و دعا ردای خود را وارونه کند، کنایه از آنکه خداوند وضع موجود را به وضع مطلوب دگرگون سازد (بنگرید به: موطأ مالک، ج1، ص190؛ مسند الشافعی، ص80؛ مسند أحمد، ج4، ص39؛ صحیح البخاری، ج2، ص16؛ صحیح مسلم، ج3، ص23؛ کلینی، الکافی، ج3، ص462؛ ابن بابویه، علل الشرائع، ج2، ص346؛ طوسی، تهذیب الأحکام، ج3، ص148)؛ همچنانکه مستحبّ است نمازگزاران سه روز روزه بگیرند و از گناهانشان استغفار و توبه کنند و در روز سوم برای نماز به صحرا روند، در حالی که کودکان و پیران را با خود همراه ساخته‌اند؛ زیرا این کارها از مصادیق تضرّع است که در وقت نزول بلا شایسته است و به رفع آن و نزول رحمت الهی کمک می‌کند؛ چنانکه خداوند فرموده است: «وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا إِلَىٰ أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ فَأَخَذْنَاهُمْ بِالْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُونَ ۝ فَلَوْلَا إِذْ جَاءَهُمْ بَأْسُنَا تَضَرَّعُوا وَلَٰكِنْ قَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ» (أنعام/ 42 و 43)؛ «و هرآینه به سوی امّت‌هایی پیش از تو فرستادیم، پس آن‌ها را به سختی و گرفتاری مبتلا کردیم تا شاید تضرّع کنند. پس چرا هنگامی که بلای ما بر آن‌ها فرود آمد تضرّع نکردند؟! بلکه دل‌هاشان سخت شد و شیطان کاری که می‌کردند را برایشان آراست»؛ خصوصاً با توجّه به اینکه کاهش باران و خشکی زمین، از تبعات گمراهی، نافرمانی و ناسپاسی مردم است؛ چنانکه در گفتاری از جناب منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی پس از توصیف گمراهی، نافرمانی و ناسپاسی آنان آمده است:

«ألا یَرَونَ كَثْرَةَ الْقَحْطِ و الزَّلازِل؟! ألا یَرَونَ غَلاءَ الْأَسْعارِ و نَقْصَ الْأمْوالِ بِكَسادِ التِّجاراتِ و قِلَّةِ الْفَضْلِ فیها و نَقْصَ الْأَنْفُسِ بِالْمَوتِ الذَّریعِ و نَقْصَ الثَّمَراتِ بِقِلَّةِ رَیْعِ الزَّرْعِ و قِلَّةِ بَرَكَةِ الثِّمار؟!»؛ «آیا کثرت خشکسالی‌ها و زلزله‌ها را نمی‌بینند؟! آیا افزایش قیمت‌ها و کاهش دارایی‌ها با کساد شدن کسب و کارها و کاستی سود در آن‌ها و کاهش عمرها با مرگ‌های ناگهانی و کاهش محصولات با کندی رویش کِشت و کاستی برکت میوه‌ها را نمی‌بینند؟!» (گفتار 20)

و در نامه‌ای از آن جناب در این باره آمده است:

«برکت از زندگی شما رفته و رودهاتان کم‌آب شده است. آسمان با شما قهر کرده است و محصولِ زمین‌هاتان خوب نیست.» (نامه‌ی 22)

و در گفتاری دیگر از آن جناب ضمن هشدار درباره‌ی عواقب غیبت امام مهدی علیه السلام آمده است:

«راست می‌گویم به شما: در غیبت او، شکم‌هاتان به پشت خواهد چسبید و بر روی خاشاک خواهید خوابید! ... زمین‌های زراعی خار خواهد رویاند و درختانِ میوه خشک خواهد شد! گلّه‌های دام پراکنده خواهند گشت و کسی نخواهد بود که آن‌ها را جمع کند. سرهای شما شپش خواهد گذاشت و دست‌هاتان خاکی خواهد بود! شهرهاتان ویران و روستاهاتان متروک خواهد شد! ... قنات‌های شما آب نخواهد داشت و در چاه‌های شما مار لانه خواهد نمود! ... از سرزمین‌های شما دود به آسمان خواهد رفت و آتشِ آن خاموش نخواهد شد!» (گفتار 1)

و در نامه‌ای دیگر از آن جناب در این باره آمده است:

«کدامین اقتدار شما را نجات خواهد داد و کدامین ارتش و سلاح به شما سود خواهد رساند، هنگامی که امراض مهلک در میانتان شیوع یابد یا آب‌هاتان در زمین فرو رود یا چاه‌های نفت و گازتان بخشکد؟! اگر دیگر باران نبارد چه خواهید آشامید و اگر دیگر گیاه نروید چه خواهید خورد؟! اگر آفت خانه‌هاتان را بگیرد به کجا خواهید رفت و اگر وحشت بر شما مستولی شود چگونه خواهید خوابید؟! کودکانتان را چگونه آرام خواهید کرد و زنانتان را چگونه تسلّی خواهید داد؟! ... خاکتان بوی مدفوع خواهد داد و آبتان رنگ ادرار خواهد گرفت! آسمان شیون خواهد کرد، ولی کسی به آن گوش نخواهد سپرد و زمین خون خواهد برآورد، ولی کسی به آن نخواهد نگریست! تا آن گاه که در نجاست خود غرق شوید و مانند مرداری در نمک استحاله گردید! این بهترین سرنوشت شماست اگر در برابر خداوند تسلیم نشوید و این خوش‌ترین عاقبت شماست اگر حکومتش را نپذیرید!» (نامه‌ی 19)

دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی؛ بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
هم‌رسانی
این مطلب را با دوستان خود به اشتراک گذارید.
رایانامه
تلگرام
فیسبوک
توییتر
نوشتن پرسش
کاربر گرامی! شما می‌توانید پرسش‌های خود درباره‌ی آثار و اندیشه‌های علامه منصور هاشمی خراسانی را در فرم زیر بنویسید و برای ما ارسال کنید تا در این بخش پاسخ داده شود.
توجّه: ممکن است نام شما به عنوان نویسنده‌ی پرسش در پایگاه نمایش داده شود.
توجّه: از آنجا که پاسخ ما به پست الکترونیک شما ارسال می‌شود و لزوماً بر روی پایگاه قرار نمی‌گیرد، لازم است که آدرس خود را به درستی وارد کنید.
توجّه: لطفاً به نکات زیر توجّه فرمایید:
1 . ممکن است به پرسش شما در پایگاه پاسخ داده شده باشد. از این رو، بهتر است پیش از نوشتن پرسش خود، پرسش‌های مرتبط را مرور یا از امکان جستجو در پایگاه استفاده کنید.
2 . مدّت معمول برای پاسخگویی به هر پرسش، 3 تا 10 روز است.
3 . بهتر است از نوشتن پرسش‌های متعدّد و غیر مرتبط با هم در هر نوبت خودداری کنید؛ چراکه چنین پرسش‌هایی در پایگاه به تفکیک و أحیاناً در مدّتی بیش از مدّت معمول پاسخ داده می‌شوند.
* لطفاً کد امنیتی را وارد کنید. Captcha loading
دانلود مجموعه‌ی پرسش‌ها و پاسخ‌ها
نام کتاب: مجموعه‌ی پرسش‌ها و پاسخ‌ها منتشر شده در پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی
جلد: یکم؛ مقدّمات/ دوم؛ عقاید/ سوم؛ اخلاق
ناشر: دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی
نسخه: یکم
زمان انتشار: دی (جدی) 1397 هجری شمسی/ اسفند (حوت) 1397 هجری شمسی/ فروردین (حمل) 1398 هجری شمسی
مکان انتشار: بلخ؛ افغانستان
هرگونه استفاده و برداشت از مطالب این پایگاه با ذکر منبع بلامانع است.
×
آیا مایلید در خبرنامه‌ی پایگاه عضو شوید؟