دوشنبه 11 اردیبهشت (ثور) 1396 هجری شمسی برابر با 4 شعبان 1438 هجری قمری Тоҷикӣ

منصور هاشمی خراسانی

* نرم‌افزار «نسیم رحمت» حاوی نسخه‌ی آفلاین پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * کتاب شریف «مناهج الرّسول صلّی الله علیه و آله و سلّم» حاوی مجموعه‌ی گفتارهای نورانی علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی در ابواب «مقدّمات»، «عقاید»، «اخلاق» و «احکام» منتشر شد. * مجموعه‌ی نقدها و بررسی‌های کتاب شریف «بازگشت به اسلام» اثر علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * «بسته‌های معرفتی هدایت» حاوی نامه‌ها، گفتارها، شرح‌ها، نقدها و بررسی‌ها و پرسش‌ها و پاسخ‌های مرتبط درباره‌ی موضوعات مهمّ اسلامی منتشر شد. * کتاب شریف «الکلم الطّیّب» حاوی نامه‌های حکمت‌آموز حضرت علامه منصور هاشمی خراسانی منتشر شد.

خواندن پرسش‌ها و پاسخ‌ها

موضوع اصلی:

مقدّمات

شماره پرسش: 3 کد پرسش: 4
موضوع فرعی:

علم و جهل؛ موانع تحصیل علم (تقلید، تعصّب، تکبّر، خرافه‌گرایی و ...)

نویسنده‌ی پرسش: فاروق ملازهی تاریخ پرسش: 1393/10/12

آیا جناب منصور هاشمی خراسانی ما را از سلف عالم‌تر و فاضل‌تر می‌داند؟!

پاسخ به پرسش شماره: 3 تاریخ پاسخ به پرسش:

اگر منظور شما از «ما» شخص شما یا اشخاص خاصّ دیگری در پیرامون شماست، جناب منصور هاشمی خراسانی درباره‌ی شما اطّلاع و تبعاً قضاوت خاصّی ندارد و به عالم‌تر و فاضل‌تر بودن یا نبودن شما از سلف حکم نمی‌کند، ولی اگر منظورتان «نوع آیندگان» است، ایشان عالم‌تر بودن و فاضل‌تر بودن «نوع آیندگان» از «نوع گذشتگان» را با توجه به دلایلی عقلی و شرعی که در کتاب «بازگشت به اسلام» (ص42 تا 44) ذکر فرموده است، «ممکن» می‌داند و معتقد است که عالم‌تر بودن و فاضل‌تر بودن مطلق سلف از مطلق آیندگان، بر خلاف پندار کسانی که آن را بدیهی می‌پندارند، بدیهی نیست و قطعی شمرده نمی‌شود و با این وصف، تقلید از آنان بر پایه‌ی ظنّ به عالم‌تر بودن و فاضل‌تر بودنشان، نظر به عدم اعتبار ظن در اسلام، واجب بلکه جایز نیست. به هر حال، روشن است که سلف، به معنای مسلمانان سه نسل نخست، پیامبرانی معصوم نبودند که عالم‌تر بودن و فاضل‌تر بودنشان از آیندگان بدیهی یا قطعی باشد و تقلید از آنان واجب یا جایز شمرده شود.

با این حال، جناب منصور هاشمی خراسانی امکان عالم‌تر بودن آنان از آیندگان را می‌پذیرد، ولی انتقال علم آنان به آیندگان به صورت صحیح و کامل را مشکوک بلکه مردود می‌شمارد و معتقد است که موانع سیاسی و مذهبی فراوانی برای آن وجود داشته است که جایی برای یقین به صحّت و کمال آن باقی نمی‌گذارد و ظنّ به صحّت و کمال آن نیز با توجّه به عدم اعتبار ظن در اسلام کافی نیست. همچنانکه فاضل‌تر بودن مسلمانان نخستین از آیندگان را از لحاظ اجر اخروی می‌داند و آن را دلیلی برای تقلید از آنان نمی‌یابد.

بنابراین، حاصل سخن ایشان درباره‌ی سلف این است که اولاً عالم‌تر بودن و فاضل‌تر بودن آنان از آیندگان به صورت مطلق، قطعی نیست و از عقل و شرع ثابت نمی‌شود و تنها محتمل است و این احتمال برای لزوم تقلید از آنان کافی نیست و ثانیاً به فرض عالم‌تر بودن آنان از آیندگان، قطعی نیست که علم آنان به صورت صحیح و کامل به آیندگان رسیده باشد تا تقلید از آنان بر پایه‌ی آن ممکن و ضروری باشد و به فرض فاضل‌تر بودن آنان، فضل‌شان به معنای بیشتر بودن اجرشان در آخرت است که مستلزم تقلید از آنان در دنیا نیست.

بنابراین، از نظر جناب منصور هاشمی خراسانی، مسلمانان باید به جای سلف، از کتاب خداوند و سنّت قطعی پیامبر او صلّی الله علیه و آله و سلّم تبعیّت کنند؛ همچنانکه سلف نیز می‌کوشیدند که همین کار را انجام دهند و خود از سلف‌شان تبعیّت نمی‌کردند و از خلف نمی‌خواستند که تابع آنان باشند و این واقعیّتی است که بر اهل اطلاع پوشیده نیست.

خداوند به همه‌ی مسلمانان توفیق ترک تعصّب و تقلید و التزام به اسلام خالص و کامل برکنار از همه‌ی اهواء و مذاهب را ارزانی دارد.

دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی؛ بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
نوشتن پرسش

کاربر گرامی! شما می‌توانید پرسش‌های خود درباره‌ی آثار و اندیشه‌های علامه منصور هاشمی خراسانی را در فرم زیر بنویسید و برای ما ارسال کنید تا در این بخش پاسخ داده شود.

توجّه: ممکن است نام شما به عنوان نویسنده‌ی پرسش در پایگاه نمایش داده شود.
توجّه: از آنجا که پاسخ ما به پست الکترونیک شما ارسال می‌شود و لزوماً بر روی پایگاه قرار نمی‌گیرد، لازم است که آدرس خود را به درستی وارد کنید.
توجّه: لطفاً به نکات زیر توجّه فرمایید:
1 . ممکن است به پرسش شما در پایگاه پاسخ داده شده باشد. از این رو، بهتر است پیش از نوشتن پرسش خود، پرسش‌های مرتبط را مرور یا از امکان جستجو در پایگاه استفاده کنید.
2 . مدّت معمول برای پاسخگویی به هر پرسش، 3 تا 10 روز است.
3 . بهتر است از نوشتن پرسش‌های متعدّد و غیر مرتبط با هم در هر نوبت خودداری کنید؛ چراکه چنین پرسش‌هایی در پایگاه به تفکیک و أحیاناً در مدّتی بیش از مدّت معمول پاسخ داده می‌شوند.
لطفاً کد امنیتی را وارد کنید. بارگذاری مجدد کد امنیتی captcha loading
هر گونه استفاده و برداشت از مطالب این پایگاه با ذکر منبع بلامانع است.