دو شنبه 25 شهریور (سنبله) 1398 هجری شمسی برابر با 16 محرّم 1441 هجری قمری
     
منصور هاشمی خراسانی
* کتاب شریف «سبل السّلام» حاوی مجموعه‌ی نامه‌ها و گفتارهای فارسی حضرت علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * کتاب شریف «هندسه‌ی عدالت» اثری ارزشمند از علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی به زبان عربی راه‌اندازی شد. * نرم‌افزار «نسیم رحمت» حاوی نسخه‌ی آفلاین پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * کتاب شریف «مناهج الرّسول صلّی الله علیه و آله و سلّم» حاوی مجموعه‌ی گفتارهای نورانی علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی در ابواب «مقدّمات»، «عقاید»، «اخلاق» و «احکام» منتشر شد. * کتاب شریف «الکلم الطّیّب» حاوی نامه‌های حکمت‌آموز حضرت علامه منصور هاشمی خراسانی منتشر شد.
loading

خواندن پرسش و پاسخ

   
موضوع اصلی:

عقاید

شماره‌ی پرسش: 9 کد پرسش: 452
موضوع فرعی:

شناخت خلیفه‌ی خداوند در زمین؛ احوال پیامبران و شؤون آنان

نویسنده‌ی پرسش: بهروز تاریخ پرسش: 1398/4/12

از شما درباره‌ی عصمت می‌پرسم. لطفاً ضمن تعریف عصمت، حدود و ثغور آن را شرح داده و بفرمایید که آیا ممکن است خود یا مقدمات آن اکتسابی باشد؟ یا هر چه هست لطف است و علم لدنی از جانب خداوند متعال؟ و اینکه آیاتی در قرآن، به ظاهر پیامبر خاتم را سرزنش نموده است. این آیات چگونه با عصمت حضرت قابل جمع هستند؟

قبلاً از سعه‌ی صدر و منهج رسولانه‌ی شما در پاسخگویی سپاسگزارم.

پاسخ به پرسش شماره: 9 تاریخ پاسخ به پرسش: 1398/4/16

لطفاً به نکات زیر توجّه فرمایید:

1 . عصمت در لغت، به معنای بازداشتن است و در اصطلاح، ملکه‌ای در نفس انسان است که او را با وجود توانایی گناه، از ارتکاب آن باز می‌دارد و منشأ آن علم و ذکر کافی است؛ چراکه ارتکاب گناه، یا ناشی از جهل به گناه است و یا ناشی از غفلت از تبعات آن و با این وصف، هرگاه علم و ذکر در کسی به حدّ کافی برسد، محال است که از او گناهی صادر شود؛ چراکه او گناه را می‌شناسد و تبعات آن را می‌بیند و در این حال مانند کسی است که از آتش دوری می‌کند.

2 . عصمت مانند ایمان دارای مراتب است و به تبع علم و ذکر کاستی و فزونی می‌پذیرد. بنابراین، ممکن است که کسی نسبت به گناهی معصوم باشد، ولی نسبت به گناهی دیگر معصوم نباشد؛ همچنانکه برخی مردم معصوم‌تر از برخی دیگر هستند و معصوم‌ترین آنان کسی است که از بیشترین علم و ذکر برخوردار است و چنین کسی تنها برای خداوند شناخته است؛ چراکه عصمت در ظاهر مردم نمایان نیست، بلکه در باطن آنان پنهان است و تنها خداوند از باطن آنان آگاهی دارد؛ چنانکه فرموده است: «رَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِمَا فِي نُفُوسِكُمْ ۚ» (إسراء/ 25)؛ «پروردگارتان از چیزی که در نفس‌های شماست، آگاه‌تر است» و فرموده است: «وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَانِكُمْ ۚ» (نساء/ 25)؛ «و خداوند از ایمان شما آگاه‌تر است» و فرموده است: «هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَىٰ» (نجم/ 32)؛ «او به کسی که تقوا پیشه کرده، آگاه‌تر است» و فرموده است: «فَرَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِمَنْ هُوَ أَهْدَىٰ سَبِيلًا» (إسراء/ 84)؛ «پس پروردگارتان به کسی که راه‌یافته‌تر است، آگاه‌تر است» و بر همین اساس، فرموده است: «اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسَالَتَهُ ۗ» (أنعام/ 124)؛ «خداوند آگاه‌تر است که رسالتش را در کجا قرار دهد»؛ چراکه او رسالتش را در معصوم‌ترین انسان قرار می‌دهد و معصوم‌ترین انسان خلیفه‌ی او در زمین است که از بیشترین علم و ذکر برخوردار است و به وسیله‌ی آیت یا نصّ او شناخته می‌شود.

3 . عصمت بر دو گونه است: عصمت غیر ضروری که اکتسابی است و عصمت ضروری که غیر اکتسابی. عصمت غیر ضروری، عصمت همه‌ی کسانی است که خداوند اطاعت از آنان را واجب نکرده است و از این رو، حفظ آن بر خداوند واجب نیست؛ چراکه زوال آن در هر یک از آنان، سبب گمراهی و بدبختی دیگران نمی‌شود تا با عدل خداوند منافات داشته باشد و عصمت ضروری عصمت کسی است که خداوند اطاعت از او را واجب کرده و از این رو، واجب است که آن را حفظ کند؛ چراکه زوال آن در چنین کسی، سبب گمراهی و بدبختی دیگران می‌شود و این با عدل خداوند منافات دارد. بنابراین، خداوند به کسی که بیشترین علم و ذکر را کسب کرده و از این رو، به عنوان خلیفه‌ی او منصوب شده است کمک می‌کند تا کاری نکند که به گمراهی و بدبختی دیگران بینجامد و این کمک، از طریق افاضه‌ی علم و ذکر در مواقع لزوم صورت می‌پذیرد.

4 . عصمت خلیفه‌ی خداوند در اموری ضروری است که فراموشی یا خطا یا گناه در آن‌ها سبب گمراهی و بدبختی دیگران می‌شود؛ مانند دریافت، ابلاغ و تبیین وحی، ولی در سایر امور ضروری نیست. از این رو، ممکن است در سایر امور فراموشی یا خطا یا گناهی از او سر بزند که البته کمتر یا کوچک‌تر از فراموشی یا خطا یا گناه دیگران است؛ مانند فراموشی یا خطا یا گناهی که از آدم، موسی، داود، سلیمان و یونس علیهم السلام سر زد و پس از تعلیم و تذکیر خداوند، آن را اصلاح کردند (در این باره، بنگرید به: بازگشت به اسلام، ص204 تا 206). آیاتی در قرآن که پیامبر خاتم را سرزنش کرده‌اند نیز می‌توانند به چنین فراموشی یا خطا یا گناهی اشاره داشته باشند، هر چند بر خلاف آیات مربوط به آدم، موسی، داود، سلیمان و یونس علیهم السلام، صراحتی ندارند؛ چراکه سرزنش کسی به سبب ترک اولی نیز جایز است؛ مانند این آیه که خطاب به او فرموده است: «عَفَا اللَّهُ عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَتَعْلَمَ الْكَاذِبِينَ» (توبه/ 43)؛ «خداوند تو را بخشید؛ چرا پیش از آنکه راستگویان برایت مشخص شوند و دروغگویان را بشناسی، به آنان اذن دادی؟»؛ با توجّه به اینکه می‌تواند به معنای استحباب صبر باشد، نه وجوب آن. به هر حال، تردیدی نیست که خلیفه‌ی خداوند در زمین، از هر کسی که در آن یافت شود درستکارتر است و از تعلیم نادرست، امر و نهی ناروا و بقاء بر فراموشی، خطا و گناه کمتر یا کوچک‌تر نیز محافظت می‌شود و با این وصف، اطاعت از او هیچ گاه به گمراهی و بدبختی کسی نمی‌انجامد؛ چنانکه فرموده است: «فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدًى فَمَنِ اتَّبَعَ هُدَايَ فَلَا يَضِلُّ وَلَا يَشْقَىٰ» (طه/ 123)؛ «پس هرگاه هدایتی از جانب من به نزدتان آمد، پس هر کس از هدایت من پیروی کند، نه گمراه می‌شود و نه بدبخت».

دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی؛ بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
هم‌رسانی
این مطلب را با دوستان خود به اشتراک گذارید.
رایانامه
تلگرام
فیسبوک
توییتر
نوشتن پرسش
کاربر گرامی! شما می‌توانید پرسش‌های خود درباره‌ی آثار و اندیشه‌های علامه منصور هاشمی خراسانی را در فرم زیر بنویسید و برای ما ارسال کنید تا در این بخش پاسخ داده شود.
توجّه: ممکن است نام شما به عنوان نویسنده‌ی پرسش در پایگاه نمایش داده شود.
توجّه: از آنجا که پاسخ ما به پست الکترونیک شما ارسال می‌شود و لزوماً بر روی پایگاه قرار نمی‌گیرد، لازم است که آدرس خود را به درستی وارد کنید.
توجّه: لطفاً به نکات زیر توجّه فرمایید:
1 . ممکن است به پرسش شما در پایگاه پاسخ داده شده باشد. از این رو، بهتر است پیش از نوشتن پرسش خود، پرسش‌های مرتبط را مرور یا از امکان جستجو در پایگاه استفاده کنید.
2 . مدّت معمول برای پاسخگویی به هر پرسش، 3 تا 10 روز است.
3 . بهتر است از نوشتن پرسش‌های متعدّد و غیر مرتبط با هم در هر نوبت خودداری کنید؛ چراکه چنین پرسش‌هایی در پایگاه به تفکیک و أحیاناً در مدّتی بیش از مدّت معمول پاسخ داده می‌شوند.
* لطفاً کد امنیتی را وارد کنید. Captcha loading
دانلود مجموعه‌ی پرسش‌ها و پاسخ‌ها
نام کتاب: مجموعه‌ی پرسش‌ها و پاسخ‌ها منتشر شده در پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی
جلد: یکم؛ مقدّمات/ دوم؛ عقاید/ سوم؛ اخلاق/ چهارم؛ احکام
ناشر: دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی
نسخه: یکم
زمان انتشار: دی (جدی) 1397 هجری شمسی/ اسفند (حوت) 1397 هجری شمسی/ فروردین (حمل) 1398 هجری شمسی/ تیر (سرطان) 1398 هجری شمسی
مکان انتشار: بلخ؛ افغانستان
هرگونه استفاده و برداشت از مطالب این پایگاه با ذکر منبع بلامانع است.
×
آیا مایلید در خبرنامه‌ی پایگاه عضو شوید؟