۱ . أَخْبَرَنَا جُبَيْرُ بْنُ عَطَاءٍ الْخُجَنْدِيُّ، قَالَ: قُلْتُ لِلْمَنْصُورِ: إِنَّهُمْ رَوَوْا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ: لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنَ الْكِبْرِ! قَالَ: صَدَقُوا! ﴿قِيلَ ادْخُلُوا أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا ۖ فَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ﴾[۱]، قُلْتُ: سُبْحَانَ اللَّهِ وَإِنْ كَانَ مُؤْمِنًا؟! قَالَ: لَا يَكُونُ مُؤْمِنًا مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنَ الْكِبْرِ!
ترجمهی گفتار:
جبیر بن عطاء خجندی ما را خبر داد، گفت: به منصور گفتم: آنها از رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم روایت میکنند که فرمود: هر کس در دلش به اندازهی ذرّهای کبر باشد وارد بهشت نمیشود! فرمود: راست میگویند! «گفته میشود: از دروازههای جهنّم درآیید تا در آن جاودان بمانید، پس بد جایگاهی برای متکبّران است». گفتم: سبحان الله! اگرچه مؤمن باشد؟! فرمود: کسی که در دلش به اندازهی ذرّهای کبر باشد، مؤمن نیست!
۲ . أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الطَّالَقَانِيُّ، قَالَ: قَالَ الْمَنْصُورُ لِلنَّاسِ وَهُوَ يَعِظُهُمْ: إِنَّ مِنْكُمْ شَيَاطِينَ، أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِشَيَاطِينِكُمْ؟! قَالُوا: بَلَى، قَالَ: الْمُتَكَبِّرُونَ!
ترجمهی گفتار:
احمد بن عبد الرّحمن طالقانی ما را خبر داد، گفت: منصور در حالی که مردم را پند میداد به آنان فرمود: هرآینه از شما شیاطینی هستند، آیا شما را به شیاطینتان خبر ندهم؟ گفتند: چرا، فرمود: متکبّران!
۳ . أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدصَادِقٍ الْإِصْفَهَانِيُّ، قَالَ: قُلْتُ لِلْمَنْصُورِ: إِنَّ فِي مَسْجِدِنَا عَالِمًا كَثِيرَ الصَّلَاةِ وَالصَّوْمِ وَلَوْلَا أَنَّهُ مُتَكَبِّرٌ لَدَعَوْتُهُ إِلَى هَذَا الْأَمْرِ، قَالَ: دَعْهُ فَإِنَّ الْمُتَكَبِّرَ شَيْطَانٌ وَإِنْ عَبَدَ اللَّهَ سِتَّةَ آلَافِ سَنَةٍ!
ترجمهی گفتار:
حسن بن محمدصادق اصفهانی ما را خبر داد، گفت: به منصور گفتم: در مسجد ما عالمی است که بسیار اهل نماز و روزه است و اگر نه این بود که متکبّر است او را به این کار دعوت میکردم، فرمود: رهایش کن؛ چراکه متکبّر شیطان است اگرچه خدا را شش هزار سال عبادت کرده باشد!
شرح گفتار:
برای خواندن شرحی بر این حکمتهای نورانی، به پرسش و پاسخ ۲۱۸ مراجعه کنید. همچنین، برای آگاهی بیشتر دربارهی منشأ، تبعات و اهل «تکبّر» در نظر آن جناب، مبحث «تکبّر» از کتاب شریف «بازگشت به اسلام»[۲] را مطالعه کنید.
