دو شنبه ۲۶ مرداد (اسد) ۱۴۰۵ هجری شمسی برابر با ۴ ربیع الأوّل ۱۴۴۸ هجری قمری
منصور هاشمی خراسانی
 نقد جدید: من از نظر علامه درباره‌ى عدم حجّیّت خبر واحد اطلاع دارم، ولی آیا نمی‌توان برای حجّیّت آن، به خبر «مردی که از دورترین جای شهر آمد در حالی که می‌شتافت، گفت: ای موسی! انجمن درباره‌ی تو مشورت می‌کنند تا تو را به قتل برسانند، پس بیرون شو که من برای تو از خیرخواهانم»، استناد کرد؟ عمل موسی علیه السلام به خبر این مرد را چگونه توجیه می‌کنید؟ برای مطالعه و دریافت بررسی، اینجا را کلیک کنید. گفتار جدید: هفده گفتار از آن جناب درباره‌ى غربت او و اینکه چرا یاران و پیروانش کم هستند. برای مطالعه و دریافت آن، اینجا را کلیک کنید. درس جدید: درس‌هایی از آن جناب درباره‌ی اینکه زمین از مردی عالم به همه‌ی دین که خداوند او را در آن خلیفه، امام و راهنمایی به امر خود قرار داده باشد، خالی نمی‌ماند؛ آیاتی از قرآن در این باره؛ آیه‌ی ۲۲. برای مطالعه‌ی آن، اینجا را کلیک کنید. پرسش جدید: سؤالاتی از محضر شما دارم: ۱. آیا پیامبر و اهل بیت علیهم السلام در نماز فرادا سجده‌ی خود را مثلاً در حدّ ۵ دقیقه طولانی می‌کردند؟ اگر بله، چه اذکاری را در سجده می‌فرمودند؟ لطفاً درباره‌ی فایده‌ی سجده‌ی طولانی سخن بگویید. ۲ . لطفاً از فواید گریه همراه با معرفت در پیشگاه پروردگار و در حین نماز صحبت کنید. برای مطالعه و دریافت پاسخ، اینجا را کلیک کنید. برای مطالعه‌ی مهم‌ترین مطالب پایگاه، به صفحه‌ی اصلی مراجعه کنید. ویدیوی جدید: ویدیوی جدیدی با عنوان «رابطه‌ی دین و سیاست» منتشر شد. برای مشاهده و دریافت آن، اینجا را کلیک کنید. مقاله‌ی جدید: مقاله‌ی «ایرانِ ویران» نوشته‌ی «عماد فضلی» منتشر شد. برای مطالعه و دریافت آن، اینجا را کلیک کنید. کتاب جدید: نسخه‌ی سوم کتاب ارزشمند «سبل السّلام؛ مجموعه‌ی نامه‌ها و گفتارهای فارسی حضرت علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی» منتشر شد. برای مطالعه و دریافت آن، اینجا را کلیک کنید. نامه‌ی جدید: فرازی از نامه‌ی آن جناب که در آن درباره‌ی شدّت گرفتن بلا هشدار می‌دهد و علّت آن و راه جلوگیری از آن را تبیین می‌کند. برای مطالعه و دریافت آن، اینجا را کلیک کنید. برای مطالعه‌ی مهم‌ترین مطالب پایگاه، به صفحه‌ی اصلی مراجعه کنید.
loading
نقد و بررسی
 

من از نظر علامه درباره‌ى عدم حجّیّت خبر واحد اطلاع دارم، ولی آیا نمی‌توان برای حجّیّت آن، به خبر «مردی که از دورترین جای شهر آمد در حالی که می‌شتافت، گفت: ای موسی! انجمن درباره‌ی تو مشورت می‌کنند تا تو را به قتل برسانند، پس بیرون شو که من برای تو از خیرخواهانم»، استناد کرد؟ عمل موسی علیه السلام به خبر این مرد را چگونه توجیه می‌کنید؟

حضرت علامه، خبر واحد محفوف به قرائن علم‌آور را حجّت می‌داند و خبر «مردی که از دورترین جای شهر آمد در حالی که می‌شتافت»، محفوف به قرائن علم‌آور بود؛ با توجّه به اینکه موسی علیه السلام مردی از فرعونیان را کشته بود و از این رو، در شهر ترسان و نگران به سر می‌برد، ولی از آن خارج نمی‌شد، برای اینکه امید داشت جرم او فاش نشده و به اطلاع حکومت نرسیده باشد، تا اینکه «مردی از دورترین جای شهر آمد» و از تصمیم حکومت برای مجازات او خبر آورد؛ پس برایش معلوم شد که جرم او فاش شده، تا حدّی که به اطلاع مردی در «دورترین جای شهر» هم رسیده است، چه رسد به حکومت! پس آن گاه از شهر خارج شد و راه مدین را در پیش گرفت.

فارغ از این نکته، باید توجّه داشت که منظور از عدم حجّیّت خبر واحد، عدم حجّیّت آن در عقاید و احکام شرعی است، نه در امور عادی و عرفی. دلیلش هم این است که تعیین عقاید و احکام شرعی، باید مبتنی بر «علم» باشد، نه «ظن»؛ چراکه خداوند از إسناد عقیده یا حکمی به او بدون علم اکیداً نهی کرده و فرموده است: ﴿أَتَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ[۱]؛ «آیا به خداوند چیزی را نسبت می‌دهید که به آن علم ندارید؟!» ولی در امور عادی و عرفی که متضمّن إسناد عقیده یا حکمی به خداوند نیست، می‌توان به برخی ظنون ترتیب اثر داد؛ هر چند ترتیب اثر به بسیاری ظنون هم جایز نیست؛ چنانکه خداوند فرموده است:‌ ﴿اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ[۲]؛ «از بسیاری ظنون بپرهیزید؛ چراکه برخی ظنون گناهند»؛ یعنی در ارتباط با یکدیگر که از امور عادی و عرفی است. بر این اساس، اگر خبر «مردی که از دورترین جای شهر آمد»، محفوف به قرائن علم‌آور نبود هم، ترتیب اثر به آن برای موسی علیه السلام جایز بود، بلکه کاری عاقلانه محسوب می‌شد؛ چراکه عاقل، جان خود را به خطر نمی‌اندازد و در مواجهه با ضرر مهم، به احتیاط عمل می‌کند، اگرچه قطعی نباشد.

↑[۱] . الأعراف/ ۲۸
↑[۲] . الحجرات/ ۱۲
پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر منصور هاشمی خراسانی بخش بررسی نقدها
هم‌رسانی
این مطلب را با دوستان خود به اشتراک گذارید، تا به گسترش علم و معرفت دینی کمک کنید. شکرانه‌ی یاد گرفتن یک نکته‌ی جدید، یاد دادن آن به دیگران است‌.
رایانامه
تلگرام
فیسبوک
توییتر
نوشتن نقد
کاربر گرامی! شما می‌توانید نقدهای علمی خود بر آثار علامه منصور هاشمی خراسانی را در فرم زیر بنویسید و برای ما ارسال کنید تا در این بخش به بررسی علمی گرفته شود.
توجّه: ممکن است که نام شما به عنوان نویسنده‌ی نقد، در پایگاه نمایش داده شود.
توجّه: از آنجا که پاسخ ما به پست الکترونیک شما ارسال می‌شود و لزوماً بر روی پایگاه قرار نمی‌گیرد، لازم است که آدرس خود را به درستی وارد کنید.
لطفاً به نکات زیر توجّه فرمایید:
۱ . ممکن است که نقد شما، در پایگاه بررسی شده باشد. از این رو، بهتر است که پیش از نوشتن نقد خود، نقدهای مرتبط را مرور، یا از امکان جستجو در پایگاه استفاده کنید.
۲ . بهتر است که از نوشتن نقدهای متعدّد و غیر مرتبط با هم در هر نوبت، خودداری کنید؛ چراکه چنین نقدهایی در پایگاه به تفکیک و أحیاناً در مدّتی بیش از مدّت معمول بررسی می‌شوند.