دو شنبه ۲۰ مرداد (اسد) ۱۳۹۹ هجری شمسی برابر با ۲۰ ذی الحجه ۱۴۴۱ هجری قمری
منصور هاشمی خراسانی
(۷۵) منصور هاشمی خراسانی، اجرای حدود و مجازات‌های اسلامی را مشروط به اجرای کلّ احکام عمومی و سیاسی اسلام می‌داند و معتقد است که تشریع این حدود و مجازات‌ها با نظر به حاکمیّت خلیفه‌ی خداوند در زمین انجام شده و متناسب با زمان و مکانی است که همه‌ی احکام اسلام به مثابه‌ی عواملی بازدارنده اجرا می‌شود. بنابراین، اجرای این حدود و مجازات‌ها در زمان و مکانی دیگر، عادلانه و متناسب نیست؛ خصوصاً با توجه به اینکه احکام اسلام به یکدیگر وابسته و پیوسته‌اند و بر یکدیگر تأثیر می‌گذارند و از یکدیگر تأثیر می‌پذیرند. (مقاله‌ی ۱)
loading
گفتار
 

۱ . أَخْبَرَنا عَبْدُ اللّهِ بْنُ حَبِیبٍ الطَّبَرِيُّ، قالَ: سَمِعْتُ الْمَنْصُورَ یَقُولُ: مَنْ خَرَجَ مِنْ مِصْرِهِ بَیاضَ یَوْمٍ فَهُوَ مُسافِرٌ، قُلْتُ: أَرَأَیْتَ إِنْ رَجَعَ إِلیٰ مِصْرِهِ قَبْلَ الْغُرُوبِ؟ قالَ: لا سَفَرَ أَقَلُّ مِنْ بَیاضِ یَوْمٍ فَإِنْ خَرَجَ بِقَصْدِ ذٰلِكَ فَهُوَ مُسافِرٌ، قُلْتُ: الرَّجُلُ یَذْهَبُ بِالطَّیّارَةِ مِنَ الْمَشْرِقِ إِلَی الْمَغْرِبِ ثُمَّ یَرْجِعُ قَبْلَ الْغُرُوبِ، أَلَیْسَ هُوَ مُسافِراً؟ قالَ: مَنْ خَرَجَ مِنْ مِصْرِهِ مَسِیرَةَ یَوْمٍ فَهُوَ مُسافِرٌ، قُلْتُ: وَ ما مَسِیرَةُ یَوْمٍ؟ قالَ: ما یَسِیرُ فِیهِ أَهْلُ مِصْرِهِ، قُلْتُ: ثَمانِیَةُ فَراسِخَ؟ قالَ: ما یَسِیرُ فِیهِ أَهْلُ مِصْرِهِ.

ترجمه‌ی گفتار:

عبد الله بن حبیب طبری ما را خبر داد، گفت: شنیدم منصور می‌فرماید: هر کس از شهر خود یک روشنایی روز بیرون رود مسافر است، گفتم: اگر پیش از غروب به شهرش بازگردد چطور؟ فرمود: سفری کمتر از یک روشنایی روز نیست، پس اگر به قصد آن بیرون رود مسافر است، گفتم: (امروزه) یک کس با هواپیما از مشرق به مغرب می‌رود، سپس پیش از غروب باز می‌گردد، آیا او مسافر نیست؟ فرمود: هر کس از شهر خود به مقدار یک روز راه بیرون رود مسافر است، گفتم: یک روز راه چه مقدار است؟ فرمود: مقداری که اهل شهر او در آن سیر می‌کنند، گفتم: هشت فرسخ؟ فرمود: مقداری که اهل شهر او در آن سیر می‌کنند.

شرح گفتار:

از این گفتار دانسته می‌شود که ملاک تحقّق «سفر» در نظر آن جناب، مدّت خروج از شهر است، نه مسافت آن، ولی مسافت پیموده شده در خارج شهر هرگاه به اندازه‌ای زیاد باشد که معمولاً در سفر پیموده می‌شود، «سفر» صدق می‌کند و مسافتی که معمولاً در سفر پیموده می‌شود، در زمان‌ها و مکان‌های مختلف متفاوت است و با مراجعه به عرف دانسته می‌شود. بنابراین، در زمان و مکانی که بیشتر سفرهای مردم با اسب و شتر انجام می‌شود، مسافتی که معمولاً در یک روز با اسب و شتر پیموده می‌شود ملاک است و آن ۸ فرسنگ معادل ۴۸ کیلومتر است که کاروان‌های قدیم به طور معمول در روشنایی روز (بیاض یوم) طی می‌کردند تا با رسیدن شب در جایی منزل کنند، ولی در زمان و مکانی که بیشتر سفرهای مردم با اتوبوس و قطار انجام می‌شود، مسافتی که معمولاً در یک روز با اتوبوس و قطار پیموده می‌شود ملاک است و آن بسیار بیشتر است و شاید از ۱۰۰ فرسنگ معادل ۶۰۰ کیلومتر با احتساب سرعت متوسّط در اتوبوس‌ها و قطارهای بین شهری تجاوز کند؛ هر چند تعیین دقیق این مسافت خالی از عسر و حرج نیست و از این رو، ضرورتی ندارد و تعیین تقریبی آن کافی است؛ چنانکه از گفتار دیگر آن جناب دانسته می‌شود:

۲ . أَخْبَرَنا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْراهِیمَ الشِّیرازِيُّ، قالَ: سَأَلْتُ الْمَنْصُورَ عَنْ قَصْرِ الصَّلاةِ، فَقالَ: إِذا کُنْتَ عَلیٰ سَفَرٍ فَقَصِّرْ، قُلْتُ: عَلیٰ أَيِّ سَفَرٍ؟ قالَ: إِذا سافَرْتَ بَیاضَ یَوْمٍ فَقَصِّرْ، قُلْتُ: فِي أَيِّ مَسافَةٍ؟ قالَ: إِذا سافَرْتَ مَسِیرَةَ یَوْمٍ فَقَصِّرْ، قُلْتُ: وَ ما مَسِیرَةُ یَوْمٍ؟ فَغَضِبَ وَ قالَ: وَاللّهِ ما خُضْتُمْ إِلّا کَما خاضَ بَنُو إِسْرائِیلَ إِذْ قَالَ لَهُمْ مُوسَىٰ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً!

ترجمه‌ی گفتار:

محمّد بن ابراهیم شیرازی ما را خبر داد، گفت: از منصور درباره‌ی قصر کردن نماز پرسیدم، پس فرمود: هرگاه در سفری بودی قصر کن، گفتم: در چه سفری؟ فرمود: هرگاه به مدّت یک روشنایی روز سفر کردی قصر کن، گفتم: در چه مسافتی؟ فرمود: هرگاه به مسافت یک روز راه سفر کردی قصر کن، گفتم: مسافت یک روز راه چیست؟ پس به خشم آمد و فرمود: به خدا سوگند فرو نرفتید مگر چونان که بنی اسرائیل فرو رفتند هنگامی که موسی به آنان گفت خداوند شما را امر می‌کند که گاوی را ذبح کنید!

۳ . أَخْبَرَنا عَبْدُ اللّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْبَلْخِيُّ، قالَ: سَأَلْتُ الْمَنْصُورَ عَنْ قَوْلِ اللّهِ تَعالیٰ: ﴿يَتَخَافَتُونَ بَيْنَهُمْ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا عَشْرًا، لِماذا یَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ لَمْ یَلْبَثُوا إِلّا عَشْراً؟! قالَ: لِأَنَّ عَشَرَةَ أَیّامٍ أَکْثَرُ السَّفَرِ یُقْصَرُ فِیهَا الصَّلاةُ وَ یُفْطَرُ فِیهَا الصَّوْمُ فَمَنْ زادَ عَلَیْها فَهُوَ مُقِیمٌ فَیَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ کانُوا مُسافِرینَ فِي الدُّنْیا غَیْرَ مُقِیمِینَ! قُلْتُ: فَلِماذا ﴿یَقُولُ أَمْثَلُهُمْ طَرِيقَةً إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا يَوْمًا؟! قالَ: لِأَنَّهُ أَقَلُّ السَّفَرِ وَ لا یَکُونُ سَفَرٌ أَقَلَّ مِنْ یَوْمٍ! قُلْتُ: اللّهُ أَکْبَرُ! أَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ أُوتِیتَ الْحِكْمَةَ وَ فَصْلَ الْخِطَابِ!

ترجمه‌ی گفتار:

عبد الله بن محمّد بلخی ما را خبر داد، گفت: از منصور درباره‌ی سخن خداوند بلندمرتبه پرسیدم که می‌فرماید: «(گناه‌کاران در روز قیامت) میان یکدیگر نجوا می‌کنند که جز ده روز درنگ نکردید»[۱]، چرا می‌پندارند که جز ده روز درنگ نکردند؟! فرمود: برای اینکه ده روز حدّاکثر سفر است، نماز در آن شکسته و روزه در آن افطار می‌شود، پس هر کس بر آن بیفزاید او مقیم است، پس آنان می‌پندارند که در دنیا مسافر بوده‌اند نه مقیم! گفتم: پس چرا «نیکوکارترین آنان می‌گویند که جز یک روز درنگ نکردید»[۲]؟! فرمود: برای اینکه یک روز حدّاقلّ سفر است و هیچ سفری کمتر از یک روز نیست! گفتم: الله اکبر! شهادت می‌دهم که به تو حکمت و گفتار فیصله کننده داده شده است!

۴ . أَخْبَرَنا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمٰنِ الطّالِقانِيُّ، قالَ: سَمِعْتُ الْمَنْصُورَ یَقُولُ: لَیْسَ لِلظّالِمِ قَصْرُ صَلاةٍ وَ لا إِفْطارُ صَوْمٍ وَ لَا اضْطِرارٌ فِي مَخْمَصَةٍ وَ لا کِذْبٌ فِي مَصْلَحَةٍ وَ لا تَقَیِّةٌ فِي خِیفَةٍ، قُلْتُ: لِماذا؟ قالَ: لِأَنَّها رَحْمَةٌ وَ لِلظّالِمِ اللَّعْنَةُ!

ترجمه‌ی گفتار:

احمد بن عبد الرحمن طالقانی ما را خبر داد، گفت: شنیدم منصور می‌فرماید: برای ظالم نه شکستن نمازی و نه خوردن روزه‌ای (در سفر) و نه اضطراری در مخمصه و نه دروغی در مصلحت و نه تقیّه‌ای در بیم است، گفتم: برای چه؟ فرمود: برای اینکه آن‌ها رحمت‌اند و برای ظالم لعنت است!

شرح گفتار:

برای خواندن شرح این گفتارهای نورانی، به پرسش و پاسخ ۲۵۵ مراجعه کنید.

↑[۱] . طه/ ۱۰۳
↑[۲] . طه/ ۱۰۴
هم‌رسانی
این مطلب را با دوستان خود به اشتراک گذارید.
رایانامه
تلگرام
فیسبوک
توییتر
اگر با زبان دیگری آشنایی دارید، می‌توانید این مطلب را به آن ترجمه کنید. [فرم ترجمه]
×
فرم ترجمه
لطفاً حروف و اعداد نوشته شده در تصویر را وارد کنید.
Captcha
دانلود مجموعه‌ی گفتارهای حضرت علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی
نام کتاب: مناهج الرّسول صلّی الله علیه و آله و سلّم؛ مجموعه‌ی گفتارهای حضرت علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی
ناشر: دفتر منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی
نسخه: ششم
زمان انتشار: مهر (میزان) ۱۳۹۸ هجری شمسی
مکان انتشار: بلخ؛ افغانستان