چهارشنبه 7 تیر (سرطان) 1396 هجری شمسی برابر با 4 شوال 1438 هجری قمری Тоҷикӣ

منصور هاشمی خراسانی

* نرم‌افزار «نسیم رحمت» حاوی نسخه‌ی آفلاین پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * کتاب شریف «مناهج الرّسول صلّی الله علیه و آله و سلّم» حاوی مجموعه‌ی گفتارهای نورانی علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی در ابواب «مقدّمات»، «عقاید»، «اخلاق» و «احکام» منتشر شد. * مجموعه‌ی نقدها و بررسی‌های کتاب شریف «بازگشت به اسلام» اثر علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * «بسته‌های معرفتی هدایت» حاوی نامه‌ها، گفتارها، شرح‌ها، نقدها و بررسی‌ها و پرسش‌ها و پاسخ‌های مرتبط درباره‌ی موضوعات مهمّ اسلامی منتشر شد. * کتاب شریف «الکلم الطّیّب» حاوی نامه‌های حکمت‌آموز حضرت علامه منصور هاشمی خراسانی منتشر شد.
loading

خواندن گفتار

شماره: 7 کد: 46
موضوع:

دوازده گفتار از آن جناب در نهی از جدال و مخاصمه با مردم درباره‌ی آن جناب و دعوت آنان به سوی این کار

1 . أخْبَرَنا هاشمُ بْنُ عُبَیْدٍ الخُجَنْدِيُّ، قال: دَخَلْتُ عَلَی الْمَنْصُورِ الْهاشِميِّ الْخُراسانِيِّ فَسَمِعْتُهُ یَقُولُ لِأصْحابِهِ: إنِّي وَاللّهِ لَأَعْلَمُ أَنَّ حَدِیثَكُمْ هٰذا لَتَشْمَئِزُّ مِنْهُ قُلُوبُ الرِّجالِ، فَانْبِذُوهُ إلَیْهِمْ نَبْذاً، فَمَنْ أَقَرَّ بِهِ فَزِیدُوهُ وَ مَنْ أَنْكَرَ فَذَرُوهُ! إنَّهُ لا بُدَّ مِنْ أنْ تَكونَ فتنةٌ یَسْقُطُ فیها كُلُّ ضَلِیعٍ و داهِیَةٍ حتّیٰ یَسْقُطَ فیها مَن یَشُقُّ الشَّعْرَ بِشَعْرَتَیْنِ، حتّیٰ لا یَبْقیٰ إلّا أنا و أَصْحابي، فَنَرْتَحِلُ إلَی المَهْدِيّ!

ترجمه‌ی گفتار:

هاشم بن عبید خجندی ما را خبر داد، گفت: بر جناب منصور هاشمی خراسانی وارد شدم، پس شنیدم که به یارانش می‌فرماید: هرآینه به خدا سوگند من می‌دانم که دل‌های مردمان از این گفتار شما تنفّر می‌یابد، پس اندکی از آن را به سویشان بیندازید، پس هر کس به آن اقرار نمود برایش بیفزایید و هر کس آن را انکار کرد رهایش کنید! هرآینه ناگزیر فتنه‌ای خواهد بود که هر متبحّر و زیرکی در آن فرو می‌ریزد تا جایی که کسی که یک مو را به دو مو تقسیم می‌کند در آن فرو می‌ریزد، تا جایی که جز من و یارانم باقی نمی‌مانیم، پس به سوی مهدی کوچ می‌کنیم!

2 . أَخْبَرَنا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمٰنِ الطّالِقانِيُّ، قالَ: ما رَأَیْتُ أَحَداً أَفْصَحَ مِنَ الْمَنْصُورِ، فَسَمِعْتُهُ یَوْماً یَقُولُ لِأَصْحابِهِ: أَرَأَیْتُمْ هٰذِهِ الْفِتَنَ الَّتِي قَدْ أَحاطَتْ بِالْقَوْمِ؟! فَإِنَّها لا تَعْنِیكُمْ وَ سَوْفَ تَظِلُّ مُدْبِرَةً وَ سَتَأْتِيكُمْ مِنْ بَعْدِها فِتَنٌ صَمّاءُ عَمْیاءُ مُظْلِمَةٌ تَشْهَرُ لَكُمْ سُیُوفَها وَ تَبْعَثُ إِلَیْكُمْ جُیُوشَها وَ أَنْتُمْ جُذَیْلُهَا الْمُحَكَّكُ وَ عُذَیْقُهَا الْمُرَجَّبُ! فَلا تَعْجَلُوا لِعَجَلَةِ النَّاسِ وَ لا تَغْتَرُّوا بِشِدَّةِ الْبَأسِ، فَإِنَّ الْیَوْمَ یَوْمُ الْأَحْزابِ وَ لَیْسَ بِیَوْمِكُمْ وَ سَیَذْهَبُ قَرِیباً فَیَذْهَبُونَ مَعَهُ ثُمَّ یَأْتِي عَلَی النَّاسِ یَوْمٌ یَصْعَدُونَ فِیهِ فَلا یَجِدُونَ دُونَكُمْ وَ یَنْزِلُونَ فِیهِ فَلا یَجِدُونَ دُونَكُمْ فَیُهْرَعُونَ إِلَیْكُمْ كَما یُهْرَعُ الْإِبِلُ إِلیٰ بَقِیَّةِ الْمَنْهَل! قُلْنا: أَ فَنَدْعُوهُمْ إِلیٰ هٰذَا الْأَمْرِ؟ قالَ: أُدْعُو بِشَرائِطِ اللّهِ مَنْ رَجَوْتُمْ إِجابَتَهُ وَ لا تَأْخُذُوا جُیُوبَ الْكارِهِینَ وَ لا تَجُرُّوا أَكْمامَ الْمُعْرِضِینَ فَإِنَّما عَلَیْكُمُ الدَّعْوَةُ وَ لَیْسَ عَلَیْكُمُ الْهِدایَةُ «وَاللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ»!

ترجمه‌ی گفتار:

احمد بن عبد الرّحمن طالقانی ما را خبر داد، گفت: احدی را (چه به فارسی و چه به عربی) فصیح‌تر از جناب منصور ندیدم، پس روزی شنیدم که به یاران خود می‌فرماید: آیا این فتنه‌هایی که قوم را در میان گرفته‌اند می‌بینید؟! هرآینه آن‌ها به شما مربوط نمی‌شوند و به زودی رویگردان می‌شوند و پس از آن‌ها فتنه‌های کر و کور و تاریکی به سراغ شما می‌آیند که شمشیرهاشان را برای شما برهنه و لشکریانشان را به سوی شما روانه می‌کنند، در حالی که شما درمانگر شتر پیس‌شان و نخل گران‌بارِ در حفاظ‌شان هستید! پس با عجله‌ی مردم عجله نکنید و به شدّت گرفتن درگیری‌ها فریفته نشوید؛ چراکه امروز روز گروه‌ها است و روز شما نیست و به زودی می‌رود و آنان نیز با آن می‌روند، سپس بر مردم روزی می‌آید که در آن بالا می‌روند و کسی جز شما را نمی‌یابند و پایین می‌آیند و کسی جز شما را نمی‌یابند، پس به سوی شما می‌شتابند همان طور که شتران به سوی باقی مانده‌ی (آب در) آبشخور می‌شتابند! گفتیم: آیا با این وصف، آنان را به سوی این کار دعوت کنیم؟ فرمود: با شرایط خداوند هر کس که به اجابت او امیدوار هستید را دعوت کنید و گریبان کسانی که علاقه‌ای (به این کار) ندارند را نگیرید و آستین کسانی که (از آن) روی می‌گردانند را نکشید (یعنی بیش از حد اصرار نکنید)؛ چراکه بر شما تنها دعوت است و هدایت بر شما نیست «و خداوند هر کس را که بخواهد به راهی راست هدایت می‌کند» (بقره/ 213)!

شرح گفتار:

واژه‌ی «الجُذَیْلُ الْمُحَكَّكُ» در گفتار فصیح آن جناب به معنای چوب محکمی است که در زمین نصب کرده باشند تا شتر جَرَب، بدنش را به آن بساید و درمان شود، هنگامی که شتران بسیاری را درمان کرده باشد و «العُذَیْقُ الْمُرَجَّبُ» به معنای نخل گران‌باری است که شاخه‌های آن را به گرد خوشه‌هایش پیچیده و بسته باشند تا باد نتواند به آن‌ها آسیبی برساند و با این وصف، مراد آن جناب از عبارت «أَنْتُمْ جُذَیْلُهَا الْمُحَكَّكُ وَ عُذَیْقُهَا الْمُرَجَّبُ» این است که یارانش به برکت تربیت آن جناب، مانند چوبِ محکم و کارآزموده‌ای نصب شده در زمین هستند که فتنه‌های آینده مانند شتران پیس، خود را به آنان می‌سایند تا درمان شوند؛ همچنانکه تحت رهبری معصومانه‌ی آن جناب، مانند نخل گران‌باری با خوشه‌هایی بسته شده هستند که بادهای فتنه‌های آینده نمی‌توانند به آنان آسیبی برسانند.

3 . أَخْبَرَنا عَبْدُ اللّهِ بْنُ حَبِیبٍ الطَّبَرِيُّ، قالَ: كُنْتُ أَنَا وَ الْحَسَنُ بْنُ الْقاسِمُ وَ مُحَمَّدُ بْنُ إِبْراهِیمَ عِنْدَ الْمَنْصُورِ فِي بَیْتِهِ، فَالْتَفَتَ إِلَیْنا وَ قالَ: إِنَّ هٰذَا الْأَمْرَ الَّذِي أَنْتُمْ عَلَيْهِ سَيُنكَرُ و يُبَطَّلُ و تُأْخَذُ رُواتُهُ وَ يُساءُ إِلیٰ مَنْ يُظْهِرُهُ جَهْلاً وَ عُدْواناً! فَكُفُّوا عَنِ النَّاسِ وَ لا تَدْعُوا إِلیٰ أَمْرِكُمْ مَنْ لَيْسَ لَهُ بِأَهْلٍ! أَلَمْ تَعْلَمُوا أَنَّ لَهُ أَهْلاً ذَخَرَهُمُ اللّهُ تَعٰالیٰ فِي عِلْمِهِ فَإِذا شاءَ أَدْخَلَهُمْ فِي ذٰلِكَ لا يَزِيدُ واحِداً و لا يَنْقُصُ؟! «إِنَّ اللَّهَ بَالِغُ أَمْرِهِ ۚ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْرًا»!

ترجمه‌ی گفتار:

عبد الله بن حبیب طبری ما را خبر داد، گفت: من و حسن بن قاسم و محمّد بن ابراهیم نزد منصور در خانه‌ی آن جناب بودیم، پس به ما متوجّه شد و فرمود: هرآینه این امری که شما بر آن هستید انکار خواهد شد و باطل شمرده خواهد شد و راویانش دستگیر خواهند شد و به کسانی که آن را اظهار می‌دارند از روی نادانی و دشمنی بدی خواهد شد! پس از مردم دست بردارید و کسی که اهلش نیست را به سوی امرتان دعوت نکنید! آیا نمی‌دانید برای آن اهلی هست که خداوند متعال آنان را در علم خود ذخیره کرده است و هرگاه بخواهد آنان را به آن داخل می‌کند و یک نفر را نمی‌افزاید و کم نمی‌کند؟! «هرآینه خداوند به کارش رسنده است، خداوند برای هر چیزی اندازه‌ای قرار داده است» (طلاق/ 3)!

4 . أَخْبَرَنا صالِحُ بْنُ مُحَمَّدٍ السَّبْزَوارِيُّ، قالَ: قالَ لَنَا الْمَنْصُورُ: لا تُحَدِّثُوا النَّاسَ بِما لا یَعْرِفُونَ! أَتُحِبُّونَ أَن يُكَذِّبُوا اللّهَ وَ رَسُولَهُ؟! إِنَّ مِنَ الْقُرآنِ آیاتٍ لا يَعْلَمُ تَأْوِیلَها إِلَّا اللّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ، مِنْها قَوْلُهُ تَعٰالیٰ: «وَآخَرِينَ مِنْهُمْ لَمَّا يَلْحَقُوا بِهِمْ ۚ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ»! فَكُفُّوا عَنْ هٰؤُلاءِ السَّفْلَةِ وَ لا تَدْعُوهُمْ إِلیٰ أَمْرِكُمْ! فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَمْ یَزالُوا فِي ضَلالٍ وَ اخْتِلافٍ فِي الدِّینِ وَ تَبْدِیلٍ لِما أَنْزَلَ اللّهُ فِي كِتابِهِ وَ إِظْهارِ الْبِدَعِ وَ إِبْطالِ السُّنَنِ وَ اتِّباعِ الْجَبابِرَةِ مُنْذُ قَبَضَ اللّهُ نَبِیَّهُ صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ إِلیٰ یَوْمِهِمْ هٰذا! فَذَرُوهُمْ يَخُوضُوا وَيَلْعَبُوا حَتَّىٰ يُلَاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي يُوعَدُونَ!

ترجمه‌ی گفتار:

صالح بن محمّد سبزواری ما را خبر داد، گفت: جناب منصور به ما فرمود: به مردم چیزی که درک نمی‌کنند را نگویید! آیا دوست می‌دارید که خداوند و پیامبرش را تکذیب کنند؟! هرآینه آیاتی از قرآن هستند که تأویل آن‌ها را جز خداوند و راسخان در علم نمی‌دانند، یکی از آن‌ها این سخن خداوند بلندمرتبه است که فرموده است: «و دیگرانی از آنان که هنوز به آنان ملحق نشده‌اند را (بر می‌انگیزد) و او عزّت‌مند حکیم است» (جمعه/ 3)! پس از این فرومایگان دست بردارید و آنان را به کارتان دعوت نکنید؛ زیرا به کسی که جانم به دست اوست سوگند همواره از روزی که خداوند پیامبرش صلّی الله علیه و آله و سلّم را به نزد خود برده است تا امروز، در حال گمراهی و اختلافی در دین و دگرگون کردن چیزی که خداوند در کتابش نازل کرده است و آشکار کردن بدعت‌ها و تعطیل کردن سنّت‌ها و پیروی کردن از جبّاران بوده‌اند! پس آنان را وا گذارید که فرو روند و بازی کنند تا روزی که وعده داده می‌شوند را ببینند!

5 . أَخْبَرَنا ذاكِرُ بْنُ مَعْرُوفٍ، قالَ: كُنْتُ مَعَ الْمَنْصُورِ فِي مَجْلِسٍ وَ كانَ النَّاسُ یَسْأَلُونَهُ عَنْ كُلِّ شَيْءٍ فَیُجِیبُهُمْ، فَلَمَّا فَرِغُوا مِنْ أَسْئِلَتِهِمْ قالَ لَهُ رَجُلٌ: إِنَّ اللّهَ قَدْ آتاكَ عِلْماً لَمْ یُؤْتِ أَحَداً مِنَ الْعالَمِینَ وَ قَدْ وَعَدَنا عَلیٰ لِسانِ رَسُولِهِ رَجُلاً یَخْرُجُ مِنْ هٰذِهِ الْبَلْدَةِ یُقالُ لَهُ الْمَنْصُورُ یُوَطِّئُ لِلْمَهْدِيِّ سُلْطانَهُ وَ أَنْتَ مَعَ عِلْمِكَ هٰذا وَ دَعْوَتِكَ إِلَی الْمَهْدِيِّ یُقالُ لَكَ الْمَنْصُورُ، فَهَلْ أَنْتَ هُو؟ قالَ: ما أَنا إِلّا رَجُلٌ مِنَ النَّاسِ! فَلَمَّا أَلَحَّ عَلَیْهِ الرَّجُلُ قالَ: لَوْ أَنَّكُمْ قُلْتُمْ ما قُلْنا وَ سَكَتُّمْ عَمَّا سَكَتْنا لَكانَ خَیْراً لَكُمْ! فَقالَ الرَّجُلُ: إِنَّهُمْ یُعَیِّرُونَكَ وَ یَقُولُونَ لَوْ جاءَ ذٰلكَ الَّذِي وُعِدْنا لَتَظاهَرَ لِلنَّاسِ وَ لَمْ یَسْتَتِرْ عَنْهُمْ! قالَ: كَذَبُوا! أَما بَلَغَهُمْ قَوْلُ عَلِيٍّ فِیهِ: «أَلَا وَ إِنَّ مَنْ أَدْرَكَهَا مِنَّا يَسْرِي فِيهَا بِسِرَاجٍ مُنِيرٍ وَ يَحْذُو فِيهَا عَلَى مِثَالِ الصَّالِحِينَ لِيَحُلَّ فِيهَا رِبْقاً وَ يُعْتِقَ فِيهَا رِقّاً وَ يَصْدَعَ شَعْباً وَ يَشْعَبَ صَدْعاً فِي سُتْرَةٍ عَنِ النَّاسِ لَا يُبْصِرُ الْقَائِفُ أَثَرَهُ وَ لَوْ تَابَعَ نَظَرَهُ»؟! قالَ الرَّجُلُ: إِنَّا نَدْعُو النَّاسَ إِلیٰ هٰذَا الْأَمْرِ وَ رُبَّما نُخاصِمُهُمْ! قالَ: إِيَّاكُمْ وَ الْخُصُومَةَ فَإِنَّها تَشْغَلُ الْقَلْبَ وَ تُورِثُ النِّفاقَ وَ تَكْسِبُ الضَّغائِنَ! إِنَّما عَلَیْكُمُ الدَّعْوَةُ وَ لَیْسَ عَلَیْكُمُ الْخُصُومَةُ! قالَ الرَّجُلُ: كَیْفَ لا نُخاصِمُهُمْ وَ هُمْ یَسْأَلُونَنا؟! قالَ: إِذا سَأَلُوكُمْ لِیُخاصِمُوكُمْ فَلا تُجِیبُوهُمْ وَ قُولُوا لَهُمْ: «اللَّهُ رَبُّنَا وَرَبُّكُمْ ۖ لَنَا أَعْمَالُنَا وَلَكُمْ أَعْمَالُكُمْ ۖ لَا حُجَّةَ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ ۖ اللَّهُ يَجْمَعُ بَيْنَنَا ۖ وَإِلَيْهِ الْمَصِيرُ»!

ترجمه‌ی گفتار:

ذاکر بن معروف ما را خبر داد، گفت: به همراه جناب منصور در مجلسی بودم و مردم درباره‌ی هر چیزی از آن جناب می‌پرسیدند و آن جناب پاسخ می‌داد، پس چون از پرسش‌های خود فارغ شدند، مردی به آن جناب گفت: خداوند به تو علمی داده که به احدی از جهانیان نداده، در حالی که به ما با زبان پیامبرش مردی را وعده داده است که از این سرزمین بیرون می‌آید و به او منصور گفته می‌شود و برای حکومت مهدی زمینه‌سازی می‌کند و به تو نیز با وجود این علمت و دعوتی که به سوی مهدی می‌کنی منصور گفته می‌شود، پس آیا تو همو هستی؟ فرمود: من جز یکی از مردم نیستم! پس چون آن مرد بسیار پافشاری کرد، آن جناب فرمود: اگر شما چیزی که ما می‌گوییم را بگویید و چیزی که ما مسکوت می‌گذاریم را مسکوت بگذارید برایتان بهتر است! پس آن مرد گفت: آن‌ها تو را سرزنش می‌کنند و می‌گویند اگر آن کسی که به ما وعده داده شده است آمده بود خود را به مردم نشان می‌داد و از آنان پنهان نمی‌شد! فرمود: دروغ می‌گویند! آیا سخن علی درباره‌ی او به آن‌ها نرسیده است که فرمود: «آگاه باشید! کسی از ما که آن دوران را درک می‌کند با چراغی فروزان در آن گام بر می‌دارد و پا بر جای پای صالحان می‌گذارد، تا بندی را در آن بگشاید و اسیری را در آن برهاند و جمعی را در آن پراکنده سازد و پراکندگانی را در آن گرد آورد، در حالی که از مردم پنهان است، تا حدّی که جستجوگران از او اثری نمی‌بینند اگرچه پی در پی نظر می‌کنند»! آن مرد گفت: ما مردم را به سوی این امر دعوت می‌کنیم و چه بسا با آنان به مخاصمه (یعنی مجادله‌ی خصمانه) می‌پردازیم! فرمود: از خصومت بپرهیزید؛ چراکه آن ذهن را درگیر می‌کند و نفاق را پدید می‌آورد و کینه را کسب می‌نماید! وظیفه‌ی شما تنها دعوت است و خصومت وظیفه‌ی شما نیست! آن مرد گفت: چگونه با آنان مخاصمه نکنیم در حالی که از ما می‌پرسند؟! فرمود: هرگاه برای این منظور از شما پرسیدند که با شما مخاصمه (یعنی مجادله‌ی خصمانه) کنند، به آنان پاسخ ندهید و بگویید: «خداوند پروردگار ما و شماست، کارهای ما برای خودمان و کارهای شما برای خودتان است، میان ما و شما بحثی نیست، خداوند میانمان جمع می‌کند و بازگشت (همه‌ی‌مان) به سوی اوست» (شوری/ 15)!

6 . أَخْبَرَنا وَلِیدُ بْنُ مَحْمُودٍ السَّجِسْتانِيُّ، قالَ: قالَ لِيَ الْمَنْصُورُ: إِنِّي أُخْبِرْتُ أَنَّكَ تَدْعُو النَّاسَ إِلیٰ هٰذَا الْأَمْرِ فَتُكْثِرُ عَلَیْهِمْ! قُلْتُ: نَعَمْ، قالَ: فَلا تَفْعَلْ، فَإِنَّ اللّهَ تَعٰالیٰ إِذا كَتَبَ عَلیٰ عَبْدٍ أَنْ یَدْخُلَ فِي هٰذَا الْأَمْرِ كانَ أَسْرَعَ إِلَیْهِ مِنَ الطَّیْرِ إِلیٰ وَكْرِهِ! ثُمَّ قالَ: حَرامٌ عَلیٰ عَبْدٍ كَذَّبَ الْحَقَّ أَوَّلَ مَرَّةٍ أَن یُؤْمِنَ بِهِ أَبَداً إِلّا أَن یَكُونَ شاكّاً أَوْ یَكُونَ مِنَ الْمُعارِین! قُلْتُ: وَ مَنِ الْمُعارُونَ؟! قالَ: الَّذِینَ أَعارَهُمُ اللّهُ الْإِیمانَ ثُمَّ سَلَبَهُمْ! أَما سَمِعْتَ قَوْلَهُ تَعٰالیٰ: «وَنُقَلِّبُ أَفْئِدَتَهُمْ وَأَبْصَارَهُمْ كَمَا لَمْ يُؤْمِنُوا بِهِ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَنَذَرُهُمْ فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ»؟!

ترجمه‌ی گفتار:

ولید بن محمود سجستانی ما را خبر داد، گفت: جناب منصور به من فرمود: من آگاهی یافته‌ام که تو مردم را به این کار فرا می‌خوانی، پس با آنان زیاد بحث می‌کنی! گفتم: بله، فرمود: این کار را نکن؛ چراکه هرگاه خداوند بلندمرتبه بر بنده‌ای نوشته باشد که به این کار داخل شود، به آن سریع‌تر از پرنده به آشیانه‌اش داخل می‌شود! سپس فرمود: بر بنده‌ای که حق را در بار نخست تکذیب کرد حرام (یعنی محال) است که دیگر به آن ایمان آورد، مگر اینکه شک کننده یا از عاریه گیرندگان باشد! گفتم: عاریه گیرندگان کیانند؟! فرمود: کسانی که خداوند ایمان را به آنان عاریه می‌دهد و سپس از آنان واپس می‌گیرد! آیا سخن او را نشنیده‌ای که می‌فرماید: «و دل‌ها و دیدگانشان را بر می‌گردانیم همان طور که نخستین بار به آن ایمان نیاوردند و آنان را در طغیان‌شان وا می‌گذاریم تا سرگشته باشند» (أنعام/ 110)؟!

7 . أَخْبَرَنا عَبْدُ اللّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْبَلْخِيُّ، قالَ: سَمِعْتُ الْمَنْصُورَ یَقُولُ: لا تُحَدِّثُوا النَّاسَ بِما لا يَعْرِفُونَ فَيَطْغُوا و يَكْفُرُوا! إِنَّ مِنَ الْعِلْمِ لَصَعْباً ثَقِیلاً لَوْ حَمَلَتْهُ الْجِبالُ عَجَزَتْ عَنْ حَمْلِهِ! فَلا تَحْمِلُوهُ عَلَی الْأَعْناقِ الضَّعِیفَةِ الْخاضِعَةِ لِلْحَیاةِ الدُّنْیا فَتَكْسِرُونَها كَما یَكْسِرُ الْقَصّابُ عُنُقَ الْبَعِیر! فَقُلْتُ فِي نَفْسِي: أَفَما حَدَّثَهُمْ بِما لا یَعْرِفُونَ؟! فَالْتَفَتَ إِلَيَّ وَ قالَ: لا وَاللّهِ! إِنَّما حَدَّثْتُهُمْ بِما یَعْرِفُونَهُ كَما یَعْرِفُونَ أَبْناءَهُمْ! حَدَّثْتُهُمْ بِكِتابِ اللّه!

ترجمه‌ی گفتار:

عبد الله بن محمّد بلخی ما را خبر داد، گفت: شنیدم جناب منصور می‌فرماید: به مردم چیزی که نمی‌شناسند را نگویید که سر می‌کشند و منکر می‌شوند! هرآینه بخشی از علم بسیار دشوار و سنگین است، تا حدّی که اگر کوه‌ها آن را بردارند از حمل آن ناتوان می‌شوند! پس آن را بر گردن‌های ضعیف و خاضع در برابر زندگی دنیا نگذارید که آن‌ها را می‌شکنید، همان طور که قصّاب گردن شتر (قربانی) را می‌شکند! (عبد الله می‌گوید:) در این هنگام من با خودم گفتم: آیا او خود به آنان چیزی را نگفت که نمی‌شناسند؟! پس آن جناب به من روی نمود و فرمود: نه به خدا سوگند! من تنها چیزی را به آنان گفتم که می‌شناسند همان طور که پسرانشان را می‌شناسند! من کتاب خداوند را به آنان گفتم!

8 . أَخْبَرَنا یُونُسُ بْنُ عَبْدِ اللّهِ الْخَتْلانِيُّ، قالَ: قالَ لِيَ الْمَنْصُورُ: لا تُخاصِمُوا النَّاسَ فِینا، فَإِنَّ النَّاسَ لَوِ اسْتَطاعُوا أَن یُحِبُّونا لَأَحَبُّونا! قُلْتُ: وَ ما یَمْنَعُهُمْ مِنْ أَن یُحِبُّوكُمْ؟! قالَ: ما فِي بُطُونِهِمْ!

ترجمه‌ی گفتار:

یونس بن عبد الله ختلانی ما را خبر داد، گفت: جناب منصور به من فرمود: با مردم درباره‌ی ما بگومگو نکنید؛ چراکه مردم اگر می‌توانستند ما را دوست داشته باشند، حتماً دوست می‌داشتند! گفتم: چه چیزی آنان را باز می‌دارد از اینکه شما را دوست داشته باشند؟! فرمود: چیزی که در شکم‌هاشان است!

9 . أَخْبَرَنا الْحَسَنُ بْنُ الْقاسِمِ الطِّهْرانِيُّ، قالَ: قُلْتُ لِلْمَنْصُورِ: أَدْعُو النَّاسَ إِلیٰ هٰذَا الْأَمْرِ؟ قالَ: أَعْرِضْهُ عَلَیْهِمْ وَ لا تُخاصِمْهُمْ!

ترجمه‌ی گفتار:

حسن بن قاسم طهرانی ما را خبر داد، گفت: به منصور گفتم: آیا مردم را به این کار دعوت کنم؟ فرمود: آن را بر آنان عرضه کن، ولی با آنان بگومگو نکن!

10 . أَخْبَرَنا عَبْدُ السَّلامِ بْنُ عَبْدِ الْقَیُّومِ، قالَ: قالَ الْمَنْصُورُ: قالَ رَسُولُ اللّهِ صَلَّى اللّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ: أَرْبَعٌ يُمِتْنَ الْقَلْبَ: الذَّنْبُ عَلَى الذَّنْبِ وَ كَثْرَةُ مُناقَشَةِ النِّساءِ وَ مُماراةُ الْأَحْمَقِ تَقُولُ وَ يَقُولُ وَ لا يَرْجِعُ إِلىٰ خَيْرٍ أَبَداً وَ مُجالَسَةُ الْمَوْتىٰ! قِيلَ: يا رَسُولَ اللّهِ! وَ مَا الْمَوْتىٰ؟ قالَ: كُلُّ غَنِيٍّ مُتْرَف!

ترجمه‌ی گفتار:

عبد السّلام بن عبد القیّوم ما را خبر داد، گفت: منصور فرمود: رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم فرمود: چهار چیز دل را می‌میرانند: گناه بر روی گناه و جرّ و بحث بسیار با زنان و جدال کردن با احمق که تو بگویی و او بگوید، در حالی که او هرگز به سوی خیر باز نمی‌گردد و همنشینی با مردگان! گفته شد: ای رسول خدا! مردگان کیانند؟ فرمود: هر ثروتمند بی‌درد!

11 . أخْبَرَنا هاشمُ بْنُ عُبَیْدٍ الخُجَنْدِيُّ، قالَ: سَمِعْتُ الْمَنْصُورَ یَقُولُ: طُوبیٰ لِمَنْ تَرَكَ الْمِراءَ وَ إِنْ كانَ مُحِقّاً وَ تَرَكَ الْكِذْبَ وَ إِنْ كانَ مازِحاً وَ تَرَكَ الْقِصاصَ وَ إِنْ كانَ مَنْصُوراً!

ترجمه‌ی گفتار:

هاشم بن عبید خجندی ما را خبر داد، گفت: شنیدم منصور می‌فرماید: خوشا به حال کسی که جدال را ترک کند اگرچه بر حق باشد و دروغ را ترک کند اگرچه به مزاح باشد و قصاص را ترک کند اگرچه مورد حمایت (قانون) باشد!

12 . أَخْبَرَنا عَبْدُ اللّهِ بْنُ حَبِیبٍ الطَّبَرِيُّ، قالَ: سَمِعْتُ الْمَنْصُورَ یَقُولُ: مِنْ أَعْظَمِ النَّاسِ حَظّاً مَنْ تَرَكَ الْمِراءَ وَ هُوَ صادِقٌ!

ترجمه‌ی گفتار:

عبد الله بن حبیب طبری ما را خبر داد، گفت: شنیدم منصور می‌فرماید: از برخوردارترین مردم کسی است که جدال را وا می‌نهد در حالی که راست می‌گوید!

فرازهایی از گفتارهای حضرت علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی
  • حضرت منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی فرمود:

    «إنّا لله و إنّا إلیه راجعون. همانا این دین، از عالمانِ خویش، بیش از جاهلانِ خویش لطمه دیده و از فقیهانِ خویش، بیش از سفیهانِ خویش ضربه خورده است؛ چراکه لغزشِ جاهل، لغزشِ جاهل است و لغزش عالِم، عالَمی را می‌لغزاند! همانا یک بدی فقیه، هزار خوبی او را از بین می‌برد و شرّ قلیلش، از خیر کثیرش بی‌نیاز می‌کند! وای بر عالمان بد که در پی جلب رضایت سلطان‌اند؛ پس حق را باطل و باطل را حق می‌نمایند و بر ضدّ مستضعفان و به سود مستکبران فتوا می‌دهند...

  • حضرت منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی فرمود:

    عقل ریشه‌ی معرفت و کتاب و سنّت ساقه‌ی آن و خلفاء در زمین شاخه‌های آن هستند؛ پس هر کس عقل را وانهد، ریشه‌ی معرفت را بریده و هر کس کتاب و سنّت را وانهد، ساقه‌ی آن را بریده و هر کس خلفاء در زمین را وانهد، شاخه‌های آن را بریده است و همگی از حاصل و میوه‌ی آن محروم هستند!

  • حضرت منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی فرمود:

    «ای مردم! بدانید که هیچ سرمایه‌ای برای شما سودمندتر از دانایی نیست و مردم یکی از سه کس هستند: کسی که می‌داند، کسی که در صدد دانستن است و کسی که کسی نیست. ای مردم! در زندگی‌های خود فرو نروید و از آن‌چه بر دنیا و آخرت‌تان می‌رود بی‌خبر نمانید. بی‌خبری در این روزگار گناهی بسیار بزرگ است. با قرآن انس بگیرید و آن را به کار بندید. با سنّت پیامبر و خاندانش آشنا شوید و از آن پیروی کنید. عقل‌های خود را به کار اندازید و سخنان اینان -و با دست به ملّایان و بزرگان قریه اشاره کرد- را بسنجید. اگر آن را مطابق با عقل‌های خود و مطابق با قرآن و سنّت یافتید بپذیرید وگرنه به دیوار بزنید و گناه آن بر گردن من باشد...

  • حضرت منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی فرمود:

    «چگونه بدون آفتاب، روز را خواهند دید و چگونه بدون آب، سبزی زمین را؟! بلکه شام آنان تا ابد ادامه خواهد داشت و زمین آنان مانند شوره‌زار خواهد بود؛ چراکه خلیفه‌ی خداوند بر آنان مستولی نیست و احکام او در میانشان جاری نمی‌شود. بگذار کسانی که به وجود خداوند ایمان ندارند و کسانی که برای او شریک می‌گیرند، به سخن من استهزا نمایند و در پی بازی خود بروند؛ چراکه آنان مانند کُشنده‌ی خویش پشیمان خواهند شد و مانند خورنده‌ی نجاست قی خواهند کرد! آن‌گاه در طلب من به دریا خواهند زد و از گردنه‌های کوه‌ها خواهند گذشت؛ بلکه من را در شکاف صخره‌ها جستجو خواهند کرد و از چوپان‌های دشت‌ها سراغ خواهند گرفت؛ تا سخنی را برای آنان بازگو کنم که امروز از من نمی‌شنوند و راهی را به آنان نشان دهم که اینک از من نمی‌پذیرند»!

  • حضرت منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی فرمود:

    دو گروه دین مردم را بر آنان تباه کردند: اهل رأی و اهل حدیث! گفتم: اهل رأی را دانسته‌ام، ولی اهل حدیث چطور؟! فرمود: آنان احادیثی دروغین را روایت کردند، پنداشتند که صحیح است و آن را جزئی از دین برساختند و هیچ گروهی بر خداوند و پیامبرش چنانکه اهل حدیث دروغ بسته‌اند دروغ نبسته است، می‌گویند: «خداوند و پیامبرش چنین گفتند»، در حالی که خداوند و پیامبرش چنین نگفتند و آنان تنها دروغ می‌گویند و اگر کسی بگوید این رأیی است که به نظر من آمده برای او بهتر است از آنکه بگوید این سخن خداوند و پیامبر اوست، در حالی که دروغگوست!

هر گونه استفاده و برداشت از مطالب این پایگاه با ذکر منبع بلامانع است.