[حجّ]

مانند امر خداوند به حجّ که اعمالی معیّن در ماه‌هایی معیّن در مکّه است؛ چنانکه فرموده است: ﴿الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُومَاتٌ﴾[۱]؛ «حج ماه‌هایی معیّن است» و دست کم یک بار بر هر کسی که راهی به انجام آن می‌یابد، واجب است؛ چنانکه فرموده است: ﴿وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا﴾[۲]؛ «و برای خداوند بر مردم حجّ خانه است هر کسی که راهی به آن بتواند»؛ همچنانکه بر خلیفه‌ی خداوند در زمین، آماده کردن مکّه برای حاجیان از طریق تعمیر و تطهیر آن و نیز فراخواندن مردم به حج، واجب است؛ چنانکه فرموده است: ﴿وَإِذْ بَوَّأْنَا لِإِبْرَاهِيمَ مَكَانَ الْبَيْتِ أَنْ لَا تُشْرِكْ بِي شَيْئًا وَطَهِّرْ بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْقَائِمِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ ۝ وَأَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجَالًا وَعَلَى كُلِّ ضَامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ﴾[۳]؛ «و چون جای خانه را برای ابراهیم فراهم کردیم که چیزی را شریک من قرار نده و خانه‌ام را برای طواف کنندگان و قیام کنندگان و رکوع کنندگان و سجود کنندگان پاکیزه کن و در مردم به حج فراخوان بده که با پای پیاده و بر هر مرکب تیزرویی از هر راه دوری به نزدت بیایند» و این به معنای آن است که تصدّی خانه‌ی خداوند و رسیدگی به امور آن، در اصل برای ابراهیم است و تبعاً به وراثت از جانب او به فرزندانش می‌رسد؛ چنانکه پس از ابراهیم به اسماعیل رسید و خداوند درباره‌ی او فرموده است: ﴿وَعَهِدْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ أَنْ طَهِّرَا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْعَاكِفِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ﴾[۴]؛ «و به ابراهیم و اسماعیل عهد کردیم که خانه‌ی مرا برای طواف کنندگان و اعتکاف کنندگان و رکوع کنندگان و سجود کنندگان پاکیزه کنید» و تبعاً به وراثت از جانب اسماعیل به فرزندانش می‌رسد، مشروط به آنکه اهل تقوا باشند؛ چراکه غیر اهل تقوا نمی‌توانند متولّی خانه‌ی خداوند باشند؛ چنانکه فرموده است: ﴿وَمَا لَهُمْ أَلَّا يُعَذِّبَهُمُ اللَّهُ وَهُمْ يَصُدُّونَ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَمَا كَانُوا أَوْلِيَاءَهُ ۚ إِنْ أَوْلِيَاؤُهُ إِلَّا الْمُتَّقُونَ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ﴾[۵]؛ «و چرا خداوند آنان را عذاب نکند؟! در حالی که آنان از مسجد الحرام باز می‌دارند، در حالی که متولّیان آن نیستند؛ متولّیان آن تنها پرهیزکارانند، ولی بیشتر آنان نمی‌دانند»؛ همچنانکه مشرکان حقّ رسیدگی به مساجد خداوند را ندارند؛ چنانکه فرموده است: ﴿مَا كَانَ لِلْمُشْرِكِينَ أَنْ يَعْمُرُوا مَسَاجِدَ اللَّهِ شَاهِدِينَ عَلَى أَنْفُسِهِمْ بِالْكُفْرِ﴾[۶]؛ «برای مشرکان نیست که مساجد خداوند را در حالی که بر کفر خودشان گواهند، عمارت کنند»؛