چراکه عبادت هر عبدی در نزد عاقلان، به معنای تبعیّت او از مولایش دانسته می‌شود و خداوند مولای همه است؛ چنانکه فرموده است: ﴿بَلِ اللَّهُ مَوْلَاكُمْ ۖ وَهُوَ خَيْرُ النَّاصِرِينَ﴾[۱]؛ «بلکه خداوند مولای شماست و او بهترین پشتیبان است» و تبعیّت از خداوند، موافقت با اراده‌ی اوست و اراده‌ی او گاهی در إخبار او تجلّی می‌یابد که با تصدیق آن قابل موافقت است و گاهی در إنشاء او تجلّی می‌یابد که با عمل به آن قابل موافقت است.

[تبعیّت خداوند در إخبار او]

اما إخبار او گاهی از چیزی است که واقع شده است؛

[نبوّت]

مانند إخبار او از پیامبری پیامبرانش و واپسین آنان محمّد که واسطه‌های او در تشریع هستند و تبعاً تصدیق آن به اقتضای قطعی بودن إخبار او و وجوب تبعیّتش، ضروری است؛ چنانکه فرموده است: ﴿فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ﴾[۲]؛ «پس به خداوند و پیامبرانش ایمان بیاورید»!

[ملائکه]

و مانند إخبار او از وجود فرشتگانش که بال‌هایی برای پرواز دارند؛ چنانکه فرموده است: ﴿الْحَمْدُ لِلَّهِ فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ جَاعِلِ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا أُولِي أَجْنِحَةٍ مَثْنَى وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ﴾[۳]؛ «ستایش برای خداوند آفریننده‌ی آسمان‌ها و زمین است که فرشتگان را فرستادگانی دارای بال‌هایی دو‌تایی و سه‌تایی و چهارتایی قرار داده است» و در سخن بر او پیشی نمی‌گیرند و تنها به امر او عمل می‌کنند؛ چنانکه فرموده است: ﴿لَا يَسْبِقُونَهُ بِالْقَوْلِ وَهُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ﴾[۴]؛ «در سخن بر او پیشی نمی‌گیرند و به امر او عمل می‌کنند» و از این رو، واسطه‌های او در تکوین به معنای خلق، رزق و تدبیر هستند؛ چنانکه فرموده است: ﴿قَالَ إِنَّمَا أَنَا رَسُولُ رَبِّكِ لِأَهَبَ لَكِ غُلَامًا زَكِيًّا﴾[۵]؛ «گفت من تنها فرستاده‌ی پروردگار توام تا به تو پسری پاکیزه ببخشم» و فرموده است: ﴿فَالْمُقَسِّمَاتِ أَمْرًا﴾[۶]؛ «پس تقسیم کنندگان کارند» و فرموده است: ﴿فَالْمُدَبِّرَاتِ أَمْرًا﴾[۷]؛ «پس تدبیر کنندگان کارند»