واقعیّت عدم اقامه‌ی اسلام

از آنچه گذشت دانسته می‌شود که اسلام، از بعد رسول خدا تاکنون اقامه نشده و این یک واقعیّت مسلّم و مشهود است؛ چراکه عین و کلّ آن، به اسباب گوناگون، مجال اقامه را نیافته و تبعاً تا هنگامی که همین وضع باقی است، سعادت مسلمانان و رهایی آنان از مشکلات، ممکن نیست. از این رو، شناخت اسباب این وضع و دواعی انحراف از عین و کلّ اسلام، برای بازگشت به اسلام خالص و کامل به معنای اقامه‌ی آن پس از اضاعه‌اش، سودمند است؛ زیرا روشن است که مسلمانان، به اقتضای فطرت الهی و طبیعت انسانی خود و نیز علاقه‌ای که به اسلام داشته‌اند، قاعدتاً خواستار اقامه‌ی عین و کلّ اسلام بوده‌اند و با این وصف، ناکامی آنان در این کار، جز در اثر موانعی که برای آن از بعد رسول خدا پدید آمده، ممکن نبوده است. آری، درگذشت رسول خدا و فقدان آن حضرت، مصیبتی بزرگ بوده و پی‌آمدهایی هول‌انگیز داشته است؛ چنانکه خداوند خبر داده و فرموده بود: ﴿وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَأَنْتَ فِيهِمْ﴾[۱]؛ «و خداوند کسی نیست که آنان را عذاب کند تا هنگامی که تو در میان آنانی» و فرموده بود: ﴿أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ ۚ وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلَى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئًا ۗ وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ﴾[۲]؛ «آیا چون او بمیرد یا کشته شود، به عقب‌های خود بر می‌گردید؟! در حالی که هر کس به عقب خود برگردد به خداوند هیچ زیانی نمی‌رساند و خداوند شاکران را پاداش خواهد داد»!