سه شنبه ۳ شهریور (سنبله) ۱۴۰۵ هجری شمسی برابر با ۱۲ ربیع الأوّل ۱۴۴۸ هجری قمری
منصور هاشمی خراسانی
 پرسش جدید: اخیراً در افغانستان، یک مرد ۷۰ ساله با یک دختر ۱۶ ساله ازدواج کرده است! ... نظر اسلام در مورد چنین ازدواجی چیست؟ اختلاف سنّی میان زوجین تا چه حد اشکالی ندارد؟ برای مطالعه و دریافت پاسخ، اینجا را کلیک کنید. نقد جدید: من از نظر علامه درباره‌ى عدم حجّیّت خبر واحد اطلاع دارم، ولی آیا نمی‌توان برای حجّیّت آن، به خبر «مردی که از دورترین جای شهر آمد در حالی که می‌شتافت، گفت: ای موسی! انجمن درباره‌ی تو مشورت می‌کنند تا تو را به قتل برسانند، پس بیرون شو که من برای تو از خیرخواهانم»، استناد کرد؟ عمل موسی علیه السلام به خبر این مرد را چگونه توجیه می‌کنید؟ برای مطالعه و دریافت بررسی، اینجا را کلیک کنید. گفتار جدید: هفده گفتار از آن جناب درباره‌ى غربت او و اینکه چرا یاران و پیروانش کم هستند. برای مطالعه و دریافت آن، اینجا را کلیک کنید. درس جدید: درس‌هایی از آن جناب درباره‌ی اینکه زمین از مردی عالم به همه‌ی دین که خداوند او را در آن خلیفه، امام و راهنمایی به امر خود قرار داده باشد، خالی نمی‌ماند؛ آیاتی از قرآن در این باره؛ آیه‌ی ۲۲. برای مطالعه‌ی آن، اینجا را کلیک کنید. برای مطالعه‌ی مهم‌ترین مطالب پایگاه، به صفحه‌ی اصلی مراجعه کنید. ویدیوی جدید: ویدیوی جدیدی با عنوان «رابطه‌ی دین و سیاست» منتشر شد. برای مشاهده و دریافت آن، اینجا را کلیک کنید. مقاله‌ی جدید: مقاله‌ی «ایرانِ ویران» نوشته‌ی «عماد فضلی» منتشر شد. برای مطالعه و دریافت آن، اینجا را کلیک کنید. کتاب جدید: نسخه‌ی سوم کتاب ارزشمند «سبل السّلام؛ مجموعه‌ی نامه‌ها و گفتارهای فارسی حضرت علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی» منتشر شد. برای مطالعه و دریافت آن، اینجا را کلیک کنید. نامه‌ی جدید: فرازی از نامه‌ی آن جناب که در آن درباره‌ی شدّت گرفتن بلا هشدار می‌دهد و علّت آن و راه جلوگیری از آن را تبیین می‌کند. برای مطالعه و دریافت آن، اینجا را کلیک کنید. برای مطالعه‌ی مهم‌ترین مطالب پایگاه، به صفحه‌ی اصلی مراجعه کنید.
loading

چنانکه به عنوان نمونه، به صورتی متشابه فرموده است: ﴿وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَاضِرَةٌ ۝ إِلَى رَبِّهَا نَاظِرَةٌ﴾[۱]؛ «روی‌هایی در آن روز شکفته‌اند؛ به سوی پروردگارشان نظاره‌گرند» و سپس برای روشن ساختن مراد خود، به صورتی محکم فرموده است: ﴿لَا تُدْرِكُهُ الْأَبْصَارُ وَهُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصَارَ ۖ وَهُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ﴾[۲]؛ «دیدگان او را در نمی‌یابند و او دیدگان را در می‌یابد و او باریک‌بین آگاه است» و فرموده است: ﴿قَالَ رَبِّ أَرِنِي أَنْظُرْ إِلَيْكَ ۚ قَالَ لَنْ تَرَانِي﴾[۳]؛ «گفت پروردگارا! نشانم بده که به تو نظر کنم! گفت: هرگز من را نخواهی دید»؛ یا به صورتی متشابه فرموده است: ﴿يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ﴾[۴]؛ «دست خداوند بر روی دست‌های آنان است» و فرموده است: ﴿فَأَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ﴾[۵]؛ «پس به هر جا روی نمایید آنجا روی خداوند است» و فرموده است: ﴿الرَّحْمَنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَى﴾[۶]؛ «بخشاینده بر تخت استوا یافت» و سپس برای روشن ساختن مراد خود، به صورتی محکم فرموده است: ﴿لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ﴾[۷]؛ «هیچ چیز چون مانند اویی نیست»!

[عدم امکان تعارض قرآن با عقل]

توجّه به این واقعیّت ضروری است که قرآن، به اقتضاء صدورش از خداوند، با عقل منافاتی ندارد؛ چراکه عقل نیز مانند قرآن، از خداوند صدور یافته است و میان آفریده‌های خداوند، به اقتضاء وحدت او، منافاتی نیست؛ چنانکه فرموده است: ﴿مَا تَرَى فِي خَلْقِ الرَّحْمَنِ مِنْ تَفَاوُتٍ﴾[۸]؛ «در آفرینش بخشایشگر منافاتی نمی‌بینی»؛ همچنانکه خداوند خود عاقل است[۹] و کتاب خود را بر پیامبری عاقل نازل کرده و در آن عاقلان را مخاطب ساخته است و با این وصف، منافات آن با عقل ممکن نیست. بنابراین، فهم کتاب خداوند، بر پایه‌ی عقل ممکن است و برداشت از آن بر خلاف عقل جایز نیست و به انحراف از مراد آن می‌انجامد؛ چنانکه برخی اهل حدیث به سبب انکار حجّیت عقل و اعراض از آن، با استناد به سخنان خداوند درباره‌ی استوائش بر عرش، او را در جهت بالا پنداشته‌اند و با استناد به برخی دیگر از سخنان او درباره‌ی «ید» و «وجه»، برای او دست و روی حقیقی تصوّر کرده‌اند،

↑[۱] . القیامة/ ۲۲-۲۳
↑[۲] . الأنعام/ ۱۰۳
↑[۳] . الأعراف/ ۱۴۳
↑[۴] . الفتح/ ۱۰
↑[۵] . البقرة/ ۱۱۵
↑[۶] . طه/ ۵
↑[۷] . الشّوری/ ۱۱
↑[۸] . الملک/ ۳
↑[۹] . یعنی مُدرک و حکیم است.