چنانکه فرموده است: ﴿كَذَلِكَ أَرْسَلْنَاكَ فِي أُمَّةٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهَا أُمَمٌ لِتَتْلُوَ عَلَيْهِمُ الَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ﴾[۱]؛ «بدین سان تو را در امّتی فرستادیم که پیش از آن امّت‌هایی گذشتند تا چیزی که به تو وحی کردیم را برایشان بخوانی» و فرموده است: ﴿وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِمْ﴾[۲]؛ «و ذکر را بر تو نازل کردیم تا برای مردم چیزی که برایشان نازل شده است را تبیین کنی» و فرموده است: ﴿فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ﴾[۳]؛ «پس میانشان بنا بر چیزی که خداوند نازل کرد، حکم بران»!

[شؤون پیامبر خداوند]

بنابراین، پیامبر خداوند، پیش از هر چیز، واسطه‌ی در تبلیغ احکام خداوند از طریق خواندن و تبیین کتاب اوست و این شأن اصلی او و معنای پیامبری است؛ چنانکه خداوند فرموده است: ﴿مَا عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلَاغُ﴾[۴]؛ «بر پیامبر جز تبلیغ نیست»؛ به این معنا که بر عهده‌ی او از آن حیث که پیامبر است، کاری جز تبلیغ احکام خداوند نیست، هر چند در مواردی که امام مردم قرار داده شده، از آن حیث که امام آنان است، واسطه‌ی در تطبیق احکام خداوند نیز شمرده می‌شود؛ مانند ابراهیم که خداوند روزگاری پس از پیامبر ساختنش، او را امام مردم ساخت تا واسطه‌ی در تطبیق احکامش در میان آنان باشد؛ چنانکه فرموده است: ﴿وَإِذِ ابْتَلَى إِبْرَاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ ۖ قَالَ إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا﴾[۵]؛ «و چون ابراهیم را پروردگارش با کلماتی آزمود، پس آن‌ها را کامل کرد، گفت من تو را امامی برای مردم می‌سازم»! زیرا روشن است که صرف آگاهی مردم از احکام خداوند، برای رسیدن آنان به کمال کافی نیست و تطبیق احکام خداوند در میان آنان نیز برای آن ضروری است، در حالی که تطبیق احکام خداوند به طور کامل، به آگاهی کامل از موضوعات آن‌ها نیاز دارد که واقعیّاتی عینی و بیرونی هستند و جز برای خداوند که به همه‌ی واقعیّات عینی و بیرونی آگاهی دارد، ممکن نیست. به علاوه، بسیاری از احکام خداوند، ماهیّاتی عمومی و سیاسی دارند و تبعاً اجرای آن‌ها جز از طریق إعمال سلطه ممکن نیست، در حالی که إعمال سلطه به معنای حاکمیّت است که ذاتاً اختصاص به خداوند دارد و کسی جز او شایسته‌ی آن نیست. بنابراین، همچنانکه بر خداوند واجب است تا برای تبلیغ احکام خود واسطه‌ای قرار دهد، بر او واجب است که برای تطبیق احکام خود نیز واسطه‌ای قرار دهد؛ خصوصاً با توجّه به اینکه تعیین حکم بدون تعیین مجری برای آن، ضمانتی برای اجرا ندارد و وافی به مقصود نیست و از این رو، بر خلاف سیرت عاقلان است؛