[لزوم مراجعه‌ی مردم به پیامبر خداوند]

از اینجا دانسته می‌شود که مراجعه‌ی به پیامبر، بر همه‌ی کسانی که در زمان او هستند واجب است؛ چراکه آگاهی از حکم و موضوع حکم خداوند، بدون مراجعه‌ی به او ممکن نیست و مراجعه‌ی او به همه‌ی کسانی که در زمان او هستند، متعذّر است. به علاوه، مقتضای طبیعت، مراجعه‌ی نیازمند به کسی است که قادر به تأمین نیاز اوست، نه مراجعه‌ی کسی که بی‌نیاز است به کسی که نیازمند اوست؛ چراکه نیازمند در صورت عدم مراجعه به بی‌نیاز، نابود می‌شود، در حالی که بی‌نیاز در صورت عدم مراجعه به نیازمند، آسیبی نمی‌بیند. بنابراین، بر همه‌ی مردم واجب است که به پیامبر مراجعه کنند و بر پیامبر واجب نیست که به همه‌ی مردم مراجعه کند، بل برای او کافی است که پیامبری خود را به اطلاع آنان برساند. آری، مراجعه‌ی همه‌ی آنان به او به صورت هم‌زمان، از آنجا که مستلزم حرج و اختلال نظام است، عقلایی نیست و برای آنان کافی است که با نوبت به او مراجعه کنند یا شماری از میان خود که خبرشان متواتر شمرده می‌شود را برای مراجعه‌ی به او و خبر آوردن برایشان گسیل دارند؛ چنانکه خداوند فرموده است: ﴿وَمَا كَانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً ۚ فَلَوْلَا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طَائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَلِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ﴾[۱]؛ «و مؤمنان کسانی نبودند که همگی کوچ کنند، پس چرا از هر گروهی از آنان شماری کوچ نکردند تا درباره‌ی دین آگاهی بیندوزند و قوم خود را چون به نزدشان باز گشتند بیم دهند باشد که آنان هوشیار شوند؟!».

[لزوم پذیرش مردم از پیامبر خداوند]

روشن است که لزوم مراجعه‌ی به پیامبر، مستلزم لزوم پذیرش از اوست؛ چراکه لزوم مراجعه‌ی به او بدون لزوم پذیرش از او، فایده‌ای ندارد. به علاوه، وساطت او در تبلیغ و تطبیق احکام، هنگامی معنا می‌یابد که اطاعت از او در احکامی که تبلیغ و تطبیق می‌کند، واجب باشد؛ از این رو، خداوند فرموده است: ﴿وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ﴾[۲]؛ «و هیچ پیامبری را نفرستادیم مگر برای آنکه به اذن خداوند اطاعت شود»؛ با توجّه به اینکه اطاعت از فرستاده، اطاعت از کسی است که او را فرستاده؛ چنانکه فرموده است: ﴿مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ﴾[۳]؛ «هر کس از فرستاده اطاعت کند، از خداوند اطاعت کرده است»؛ چراکه او، از نزد خود سخن نمی‌گوید، بلکه اراده‌ی خداوند را اظهار می‌کند؛ چنانکه فرموده است: ﴿وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوَى ۝ إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَى﴾[۴]؛ «و از سر خواهش سخن نمی‌گوید؛ آن جز وحیی که می‌شود نیست»!