و فرموده است: ﴿أَوَلَمَّا أَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قَدْ أَصَبْتُمْ مِثْلَيْهَا قُلْتُمْ أَنَّى هَذَا ۖ قُلْ هُوَ مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِكُمْ﴾[۱]؛ «یا چون مصیبتی به شما رسید که دو چندان آن را رساندید گفتید که این از کجاست؟! بگو آن از نزد خودتان است» و فرموده است: ﴿وَمَا أَصَابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِمَا كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَيَعْفُو عَنْ كَثِيرٍ﴾[۲]؛ «و هر مصیبتی که به شما برخورد می‌کند از چیزی است که دست‌هاتان کسب کرده است و از بسیاری گذشت می‌کند»! بنابراین، ایجاد مانع ظهور مهدی، از آنجا که مانع تحقّق عدالت است، هر چند با حول و قوّه و علم و اذن تکوینی خداوند است، به خداوند نسبت داده نمی‌شود، بلکه به مردم نسبت داده می‌شود؛ چراکه به طور حتم، از اراده و اقدام اختیاری آنان برخاسته و بر خلاف رضایت و امر خداوند است.

آری، عدم آفرینش مهدی در صورتی که او تاکنون آفریده نشده باشد، کار خداوند است؛ چراکه آفرینش و ترک آن، به غیر خداوند نسبت داده نمی‌شود؛ چنانکه فرموده است: ﴿أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ﴾[۳]؛ «آگاه باشید که آفرینش و فرمان برای اوست»، ولی آفرینش مهدی هنگامی بر خداوند واجب است که مانعی از ناحیه‌ی مردم برای ظهور او وجود نداشته باشد؛ با توجّه به اینکه غرض اصلی خداوند از آفرینش او، ظهور اوست و هرگاه مانعی از ناحیه‌ی مردم برای ظهور او وجود داشته باشد، آفرینش او غرض خداوند را حاصل نمی‌کند و با این وصف، می‌توان گفت عدم آفرینش مهدی در صورتی که او تاکنون آفریده نشده باشد، اگرچه کار خداوند است، پی‌آمد اراده و اقدام اختیاری مردم است؛ همچنانکه اگر او هم‌اکنون آفریده شده باشد، عدم ظهور او پی‌آمد اراده و اقدام اختیاری مردم است و در هیچ حالتی خداوند به تسبیب آن متّهم نمی‌شود؛ چنانکه فرموده است: ﴿ذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّرًا نِعْمَةً أَنْعَمَهَا عَلَى قَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ ۙ وَأَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ﴾[۴]؛ «آن به این سبب است که خداوند تغییر دهنده‌ی نعمتی که به قومی داده است نیست تا آن‌گاه که آنان خود چیزی که در آنان است را تغییر دهند و بی‌گمان خداوند شنوایی داناست» و فرموده است: ﴿إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ﴾[۵]؛ «هرآینه خداوند چیزی که در قومی است را تغییر نمی‌دهد تا آن‌گاه که آنان خود چیزی که در آنان است را تغییر دهند»!