و فرموده است: ﴿فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدًى فَمَنِ اتَّبَعَ هُدَايَ فَلَا يَضِلُّ وَلَا يَشْقَى﴾[۱]؛ «پس هرگاه که شما را از جانب من راهنمایی آمد، پس هر کس که از راهنمای من تبعیّت کند نه گمراه می‌شود و نه بدبخت» و البته رجوع مستقیم به این راهنما، رجوع غیر مستقیم به رسول خدا شمرده می‌شود؛ چراکه او بیان‌گر سنّت رسول خدا است و با این وصف، رجوع مسلمانان، همواره به کتاب خدا و سنّت رسول خدا از روی یقین خواهد بود و ظن، بحمد الله و منّته، جایی در اسلام ندارد.

۵ . پیدایش مذاهب و رقابت آن‌ها با یکدیگر

یکی دیگر از اسباب عدم اقامه‌ی اسلام پس از رسول خدا ، پیدایش مذاهب گوناگون و رقابت برخی از آن‌ها با برخی دیگر بود؛ زیرا دو دستگی مسلمانان در زمان رسول خدا که به سبب حضور آن حضرت تا حدّ زیادی پنهان بود، بلا فاصله پس از آن حضرت آشکار شد و با شتاب فراوانی، عمق و گسترش یافت؛ تا جایی که در زمان ابو بکر و عمر، دو جریان متعارض فکری را با تکیه بر اختلاف نظر اصحاب رسول خدا درباره‌ی جانشینی آن حضرت به وجود آورد و در برابر یکدیگر قرار داد که به زودی «شیعه» و «سنّی» نامیده شدند. بی‌گمان این نخستین افتراق مسلمانان در تاریخ اسلام بود که بر پایه‌ی اختلاف نظر آنان درباره‌ی اولویّت یا عدم اولویّت خاندان رسول خدا برای خلافت و در قالب دو مذهب شیعه و سنّی روی نمود و از آنجا که با اقبال بلند و تفوّق سیاسی عناصری سنّی همراه بود، به غلبه‌ی عقاید و اعمال سنّی بر مسلمانان منجر شد و مذهب شیعه را که بعدها توسّط حاکمان سنّی برای تحقیر «رفض» نامیده شد، به حاشیه راند و به عنوان مذهبی غیر رسمی و غیر قانونی، در انحصار اقلّیت قرار داد. این در واقع آغاز روند دو دستگی در میان مسلمانان بود؛ زیرا دو دستگی آنان، به دلیل فقدان رسول خدا که تنها ضامن یکپارچگی آنان بود و نیز کاهش التزام آنان به اسلام پس از آن حضرت، همچنان عمق و گسترش بیشتری پیدا کرد، تا آنکه در زمان عثمان بن عفان و علیّ بن أبی طالب، دو جریان بزرگ اموی و هاشمی را که از قبل اسلام با هم رقابت داشتند و در زمان رسول خدا از کفر و اسلام نمایندگی می‌کردند، بار دیگر در برابر یکدیگر قرار داد. جریان هاشمی، با توجّه به تعلّقش به بنی هاشم خاندان رسول خدا ، از علیّ بن ابی طالب و رویکرد شیعی حمایت می‌کرد و جریان اموی، با توجه به تعلّقش به بنی امیّه و رقابتش با خاندان رسول خدا ، از عثمان بن عفان و رویکرد سنّی حمایت می‌کرد.