حدیث ۱۱

امّت هیچ گاه از کسی که برای حق می‌جنگد خالی نمی‌ماند تا آن گاه که امر خداوند فرا رسد.

رَوَى أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ [ت۲۴۱هـ] فِي «مُسْنَدِهِ»[۱]، قَالَ: حَدَّثَنَا يَزِيدُ يَعْنِي ابْنَ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ، قَالَ:

«لَا يَزَالُ نَاسٌ مِنْ أُمَّتِي يُقَاتِلُونَ عَلَى الْحَقِّ ظَاهِرِينَ حَتَّى يَأْتِيَهُمْ أَمْرُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ».

ترجمه:

احمد بن حنبل [د.۲۴۱ق] در «مسند» خود روایت کرده، (به این صورت که) گفته است: یزید یعنی ابن هارون ما را حدیث کرد، (گفت:) اسماعیل یعنی ابن ابی خالد ما را خبر داد، از قیس بن ابی حازم، از مغیرة بن شعبة، از پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم که فرمود:

«همواره کسانی از امّتم با استواری بر حقّ خواهند جنگید، تا آن گاه که کار خداوند بلندمرتبه آنان را فرا رسد».

ملاحظه

قَالَ الْمَنْصُورُ حَفِظَهُ اللَّهُ تَعَالَى: كَانَ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ رَجُلَ سَوْءٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَالْإِسْلَامِ، وَكَانَ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ، وَإِنَّمَا أَخْرَجْنَا حَدِيثَهُ لِأَنَّهُ تُوبِعَ، وَلَا نَعْتَدُّ بِحَدِيثِ أَهْلِ الشَّامِ إِلَّا إِذَا تَابَعَهُمُ الْأَوَّلُونَ مِنْ أَهْلِ الْعِرَاقِ أَوْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ، وَلَا نُسِيءُ الْقَوْلَ فِي أَهْلِ الشَّامِ قَاطِبَةً؛ فَقَدْ كَانَ فِيهِمْ رِجَالٌ صَالِحُونَ؛ كَمَا رُوِيَ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ رَجُلًا قَالَ يَوْمَ صِفِّينَ: «اللَّهُمَّ الْعَنْ أَهْلَ الشَّامِ»، فَقَالَ عَلِيٌّ: «لَا تَسُبُّوا أَهْلَ الشَّامِ جَمًّا غَفِيرًا، فَإِنَّ فِيهِمْ قَوْمًا كَارِهُونَ لِمَا تَرَوْنَ، وَإِنَّ فِيهِمُ الْأَبْدَالَ»[۲].

ترجمه:

منصور حفظه الله تعالی فرمود: مغیرة بن شعبة در جاهلیّت و اسلام مرد بدی بود و از اهل شام بود و تنها از این رو حدیثش را (به عنوان حدیثی صحیح) ذکر کردیم که کسان دیگری با او همراهی کرده‌اند و حدیث اهل شام را به شمار نمی‌آوریم، مگر هنگامی که راویان نخستین از اهل عراق یا اهل مدینه با آنان همراهی کرده باشند و درباره‌ی همه‌ی اهل شام بد نمی‌گوییم؛ چراکه در میانشان مردان صالحی بوده‌اند؛ چنانکه از صفوان بن عبد الله روایت شده است که مردی در روز صفّین گفت: «خدایا! اهل شام را لعنت کن»، پس علی فرمود: «اهل شام را دسته‌جمعی بد نگویید؛ چراکه در میانشان کسانی هستند که از آنچه می‌بینید کراهت دارند و در میانشان أبدال هستند».