پنج شنبه ۱۱ آذر (قوس) ۱۴۰۰ هجری شمسی برابر با ۲۷ ربیع الثانی ۱۴۴۳ هجری قمری
منصور هاشمی خراسانی
(۱۴۷) آری، برای خداوند در گوشه و کنار این زمین پهناور کسانی هستند که از دلبستگی‌های دنیا ذکر او را برگزیده‌اند و داد و ستد، آن‌ها را از نماز اوّل وقت باز نمی‌دارد. روز و شب را با بندگی خداوند می‌گذرانند و هشدارهای او را به گوش غافلان می‌رسانند. دیگران را به عدالت برمی‌انگیزند و خود پیش از آنان به آن می‌پردازند. دل از دنیا کنده‌اند و به ملکوتیان پیوسته‌اند. تو گویی این جهان را پشت سر گذاشته‌‌اند و به آخرت کوچیده‌اند. یا هنوز در دنیایند و آنچه در پس پرده است را دیده‌اند. تو گویی به احوال نهان برزخیان پی برده‌اند و روزگاری را در آن به سر برده‌اند. تو گویی قیامت چهره‌ی هولناک خویش را به آن‌ها نشان داده، یا آتش سوزان جهنّم آن‌ها را در میان گرفته است. گویی رازهایی را می‌بینند که دیگران نمی‌بینند و چیزهایی را می‌شنوند که مردم نمی‌شنوند. [فرازی از گفتار ۱۱ منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی]
loading
متن درس
۱۹

حدیث ۲

رَوَى مُسْلِمُ بْنُ الْحَجَّاجِ [ت۲۶۱هـ] فِي «صَحِيحِهِ»[۱]، قَالَ: حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ شُجَاعٍ، وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَحَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، قَالُوا: حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ: أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ:

سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي يُقَاتِلُونَ ‌عَلَى الْحَقِّ ‌ظَاهِرِينَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ»، قَالَ: «فَيَنْزِلُ عِيسَى بْنُ مَرْيَمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَيَقُولُ أَمِيرُهُمْ: تَعَالَ صَلِّ لَنَا، فَيَقُولُ: لَا، إِنَّ بَعْضَكُمْ عَلَى بَعْضٍ أُمَرَاءُ، تَكْرِمَةَ اللَّهِ هَذِهِ الْأُمَّةَ».

ترجمه:

مسلم بن حجّاج [د.۲۶۱ق] در «صحیح» خود روایت کرده، (به این صورت که) گفته است: ولید بن شجاع، ‌هارون بن عبد الله ‌و حجّاج بن شاعر ما را حدیث کردند، گفتند: ‌حجّاج یعنی ابن محمّد ما را حدیث کرد، از ‌ابن جُریج که گفت: ‌ابو زبیر من را خبر داد که شنید ‌جابر بن عبد الله می‌گوید:

شنیدم پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم می‌فرماید: «همواره شماری از امّتم با استواری بر حق جهاد خواهند کرد تا روز قیامت»، فرمود: «پس عیسی بن مریم صلّی الله علیه و سلّم نازل می‌شود، پس امیرشان (به او) می‌گوید: بیا ما را نماز بده، پس او می‌گوید: نه، برخی از شما امیر برخی دیگر هستید، گرامی‌داشتی از خداوند برای این امّت».

[حدیث ۲-۱]

وَرَوَى أَبُو عَوَانَةَ [ت۳۱۶هـ] فِي «مُسْتَخْرَجِهِ»[۲]، قَالَ: حَدَّثَنِي مُضَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو الْحَرَّانِيُّ، قَالَ: قَرَأْنَا عَلَى مَعْقِلٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ.

ترجمه:

همچنین، ابو عَوانة [د.۳۱۶ق] در «مستخرج» خود روایت کرده، گفته است: مُضَر بن محمّد من را حدیث کرد، گفت: عبد الرّحمن بن عمرو حرّانی ما را حدیث کرد، گفت: بر مَعقِل قرائت کردیم، از ابو زبیر، از جابر، از پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم مانند این حدیث را.

[ملاحظه]

قَالَ الْمَنْصُورُ حَفِظَهُ اللَّهُ تَعَالَى: أَبُو الزُّبَيْرِ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ الْقُرَشِيُّ صَدُوقٌ عِنْدَهُمْ، وَلَمْ يَنْفَرِدْ بِهِ، بَلْ تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدَةَ وَالطُّفَاوِيُّ:

ترجمه:

منصور حفظه الله تعالی فرمود: ابو زبیر محمّد بن مسلم قرشی، نزد آنان صدوق است. با این حال، در روایت آن تنها نیست، بلکه عبد الله بن عُبیدة و طُفاوی با او همراهی کرده‌اند:

[حدیث ۲-۲]

رَوَى أَبُو يَعْلَى [ت۳۰۷هـ] فِي «مُسْنَدِهِ»[۳]، قَالَ: حَدَّثَنَا حَفْصٌ الْحُلْوَانِيُّ، حَدَّثَنَا بُهْلُولُ بْنُ مُوَرِّقٍ الشَّامِيُّ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَخِيهِ يَعْنِي عَبْدَ اللَّهِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ: لَا تَزَالُ أُمَّتِي ظَاهِرِينَ عَلَى الْحَقِّ ‌حَتَّى ‌يَنْزِلَ ‌عِيسَى بْنُ مَرْيَمَ، فَيَقُولُ إِمَامُهُمْ: تَقَدَّمْ، فَيَقُولُ: أَنْتُمْ أَحَقُّ، بَعْضُكُمْ أُمَرَاءُ بَعْضٍ، أَمْرٌ أَكْرَمَ اللَّهُ بِهِ هَذِهِ الْأُمَّةَ.

ترجمه:

ابو یعلی [د.۳۰۷ق] در «مسند» خود روایت کرده، گفته است: حَفص حُلوانی ما را حدیث کرد، (گفت:) بهلول بن مورّق شامی ما را حدیث کرد، از موسی بن عُبیدة، از برادرش یعنی عبد الله، از جابر که گفت: رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم فرمود: همواره شماری از امّتم بر حق استوار خواهند بود تا آن گاه که عیسی بن مریم نازل شود، پس امامشان (به او) می‌گوید: پیش برو، پس او می‌گوید: شما سزاوارتر هستید، برخی‌تان امیر برخی دیگرید، چیزی که خداوند این امّت را با آن گرامی داشته است.

[حدیث ۲-۳]

وَرَوَى الْبُخَارِيُّ [ت۲۵۶هـ] فِي «التَّارِيخِ الْكَبِيرِ»[۴]، قَالَ: حَدَّثَنَا النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي الْوَاصِلِ، عَنْ عُبَيْدٍ الطُّفَاوِيِّ، قَالَ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ: قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ: لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي تُعَامِلُ عَلَى الْحَقِّ، ‌حَتَّى ‌يَنْزِلَ ‌عِيسَى.

ترجمه:

همچنین، بخاری [د.۲۵۶ق] در کتاب «التاریخ الکبیر» روایت کرده، گفته است: نُفَیلی ما را حدیث کرد، (گفت:) محمّد بن سلمة ما را حدیث کرد، از ابو واصل، از عُبید طُفاوی که گفت: جابر بن عبد الله گفت: پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم فرمود: همواره شماری از امّتم به حق رفتار خواهند کرد تا آن گاه که عیسی نازل شود.

[حدیث ۲-۴]

وَرَوَى عُثْمَانُ بْنُ سَعِيدٍ الدَّانِيُّ [ت۴۴۴هـ] فِي «السُّنَنِ الْوَارِدَةِ فِي الْفِتَنِ»[۵]، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنَا عَتَّابُ بْنُ هَارُونَ، قَالَ: حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ: حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ حَيَّوَيْهِ النَّيْسَابُورِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَسْلَمَةَ، عَنْ أَبِي الْوَاصِلِ، عَنْ عُبَيْدٍ يَعْنِي الطُّفَاوِيَّ، قَالَ: قَالَ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ: لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي تُقَاتِلُ عَنِ الْحَقِّ ‌حَتَّى ‌يَنْزِلَ ‌عِيسَى بْنُ مَرْيَمَ عِنْدَ طُلُوعِ الْفَجْرِ بِبَيْتِ الْمَقْدِسِ، يَنْزِلُ عَلَى الْمَهْدِيِّ، فَيُقَالُ لَهُ: تَقَدَّمْ يَا نَبِيَّ اللَّهِ فَصَلِّ لَنَا، فَيَقُولُ: إِنَّ هَذِهِ الْأُمَّةَ أَمِينٌ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ لِكَرَامَتِهِمْ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ.

ترجمه:

همچنین، عثمان بن سعید دانی [د.۴۴۴ق] در کتاب «السنن الواردة في الفتن» روایت کرده، گفته است: عبد الله بن عمرو ما را حدیث کرد، (گفت:) عتّاب بن هارون ما را حدیث کرد، گفت: فضل بن عبید الله ما را حدیث کرد، گفت: یحیى بن زکریا بن حیّویه نیشابوری ما را حدیث کرد، گفت: محمّد بن یحیى ما را حدیث کرد، از محمّد بن مسلمة، از ابو واصل، از عُبید یعنی طُفاوی که گفت: جابر بن عبد الله گفت: رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم فرمود: همواره شماری از امّتم برای حق خواهند جنگید تا آن گاه که عیسی بن مریم به هنگام طلوع فجر در بیت المقدس نازل شود و او بر مهدی نازل می‌شود، پس به او گفته می‌شود: پیش برو ای پیامبر خدا و ما را نماز بده، پس می‌گوید: برخی از این امّت امین برخی دیگر هستند، به سبب کرامتشان نزد خداوند عزّ و جلّ.

[حدیث ۲-۵]

وَرَوَى ابْنُ أَبِي حَاتَمٍ [ت۳۲۷هـ] فِي «تَفْسِيرِهِ»[۶]، قَالَ: حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي حَمَّادٍ، حَدَّثَنَا مِهْرَانُ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ، عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ أَنَسٍ فِي قَوْلِهِ: ﴿وَمِمَّنْ خَلَقْنَا أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَبِهِ يَعْدِلُونَ[۷]، قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ مِنْ أُمَّتِي قَوْمًا عَلَى الْحَقِّ ‌حَتَّى ‌يَنْزِلَ ‌عِيسَى بْنُ مَرْيَمَ مَتَى أُنْزِلَ»، وَفِي «تَفْسِيرِ الثَّعْلَبِيِّ» [ت۴۲۷هـ]: قَالَ الرَّبِيعُ بْنُ أَنَسٍ: قَرَأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ هَذِهِ الْآيَةَ فَقَالَ: «إِنَّ مِنْ أُمَّتِي قَوْمًا عَلَى الْحَقِّ ‌حَتَّى ‌يَنْزِلَ ‌عِيسَى بْنُ مَرْيَمَ»[۸].

ترجمه:

همچنین، ابن ابی حاتم [د.۳۲۷ق] در «تفسیر» خود روایت کرده، گفته است: علیّ بن حسین ما را حدیث کرد، (گفت:) محمّد بن ابی حمّاد ما را حدیث کرد، (گفت:) مهران ما را حدیث کرد، از ابو جعفر، از ربیع بن أنس که درباره‌ی سخن خداوند: «و از کسانی که خلق کرده‌ایم گروهی هستند که به حق هدایت می‌کنند و به آن عدالت می‌ورزند» گفت: پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم فرمود: «هرآینه از امّت من گروهی بر حق هستند تا آن گاه که عیسی بن مریم نازل شود هر زمانی که نازل شود» و در «تفسیر ثعلبی» [د.۴۲۷ق] آمده است: ربیع بن أنس گفت: پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم این را قرائت کرد، سپس فرمود: «هرآینه از امّت من گروهی بر حق هستند تا آن گاه که عیسی بن مریم نازل شود».

↑[۱] . صحيح مسلم، ج۱، ص۱۳۷
↑[۲] . مستخرج أبي عوانة، ج۱، ص۵۷۷
↑[۳] . مسند أبي يعلى، ج۴، ص۵۹
↑[۴] . التاريخ الكبير للبخاريّ بحواشي محمود خليل، ج۵، ص۴۵۱
↑[۵] . السنن الواردة في الفتن للداني، ج۶، ص۱۲۳۶
↑[۶] . تفسير ابن أبي حاتم، ج۵، ص۱۶۲۳
↑[۷] . الأعراف/ ۱۸۱
↑[۸] . الكشف والبيان عن تفسير القرآن للثعلبيّ، ج۱۲، ص۶۱۰
هم‌رسانی
این مطلب را با دوستان خود به اشتراک گذارید.
رایانامه
تلگرام
فیسبوک
توییتر
می‌توانید این مطلب را به زبان‌های زیر نیز مطالعه کنید:
اگر با زبان دیگری آشنایی دارید، می‌توانید این مطلب را به آن ترجمه کنید. [فرم ترجمه]
×
فرم ترجمه
لطفاً حروف و اعداد نوشته شده در تصویر را وارد کنید.
Captcha