آیهی ۲۲
باید امامی باشد که به سوی خیر فرا میخواند و به معروف امر و از منکر نهی میکند.
قَالَ اللَّهُ تَعَالَى:
﴿وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ ۚ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ﴾[۱]
ترجمه:
خداوند بلندمرتبه فرموده است:
و باید از شما گروهی باشند که به سوی خیر فرا میخوانند و به معروف امر و از منکر نهی میکنند و آنان همانا رستگارانند.
ملاحظات
۱ . أَخْبَرَنَا هَاشِمُ بْنُ عُبَيْدٍ الْخُجَنْدِيُّ، قَالَ: قُرِئَ عِنْدَ الْمَنْصُورِ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى: ﴿وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ ۚ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ﴾، فَقَالَ: لَا بُدَّ أَنْ يَكُونُوا، فَيَكُونُونَ، وَذَلِكَ قَوْلُهُ تَعَالَى: ﴿وَمِمَّنْ خَلَقْنَا أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَبِهِ يَعْدِلُونَ﴾[۲].
ترجمه:
هاشم بن عبید خجندی ما را خبر داد، گفت: نزد منصور سخن خداوند بلندمرتبه خوانده شد که فرموده است: «و باید از شما گروهی باشند که به سوی خیر فرا میخوانند و به معروف امر و از منکر نهی میکنند و آنان همانا رستگارانند»، پس فرمود: باید باشند، پس هستند و این سخن خداوند است که فرموده است: «و از کسانی که خلق کردهایم گروهی هستند که به حق هدایت میکنند و به آن عدالت میورزند».
۲ . أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ الْجُوزَجَانِيُّ، قَالَ: سَمِعْتُ الْمَنْصُورَ يَقُولُ: ﴿وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ﴾ أَئِمَّةٌ ﴿يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ ۚ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ﴾، فَقُلْتُ: فِي الْمُصْحَفِ ﴿أُمَّةٌ﴾، فَقَالَ: أَرَادَ بِهِمُ الْأَئِمَّةَ؛ كَمَا قَالَ: ﴿إِنَّ إِبْرَاهِيمَ كَانَ أُمَّةً﴾[۳]، وَكَانَ إِمَامًا، قُلْتُ: أَفَلَسْنَا نَفْعَلُ ذَلِكَ؟! قَالَ: لَا يُكَلَّفُ بِهِ إِلَّا الْإِمَامُ، وَلَوْلَا أَنَّكُمْ تَدْعُونَ إِلَى الْإِمَامِ وَتَأْمُرُونَ بِطَاعَتِهِ وَتَنْهَوْنَ عَنْ مَعْصِيَتِهِ لَكُنْتُمْ مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ، قَالَ: فَذَهَبَ إِلَى أَنَّ الْمُرَادَ هُوَ الْإِمَامُ وَأَعْوَانُهُ، وَنَحْنُ أَعْوَانُهُ.
ترجمه:
عیسی بن عبد الحمید جوزجانی ما را خبر داد، گفت: شنیدم منصور میفرماید: «و باید از شما» ائمّهای «باشند که به سوی خیر فرا میخوانند و به معروف امر و از منکر نهی میکنند و آنان همانا رستگارانند»[۴]، گفتم: در مصحف «أمّة» است (نه أئمّة)، پس فرمود: منظور خداوند از آن، ائمّه است؛ چنانکه فرموده است: «هرآینه ابراهیم امّتی بود»، در حالی که امامی بود. گفتم: آیا ما این کار را انجام نمیدهیم؟! فرمود: کسی جز امام به آن مکلّف نیست و اگر نه این بود که شما به سوی امام دعوت میکنید و به اطاعت او امر و از نافرمانی او نهی میکنید، از متکلّفان بودید. (عیسی) گفت: مقصودش این است که مراد از آیه، امام و یارانش هستند و ما یارانش هستیم.
