● استاد: توجه داشته باش که عدالت با این معنا به هیچ وجه نسبی نیست و نمی‌تواند باشد؛ چراکه عدالتِ نسبی نام دیگر ظلم است؛ هم‌چنان‌که به یک اعتبار می‌توان به آن گفت: «ظلمِ نسبی»! نباید فراموش کنی که نیازهای انسان، جدا از یکدیگر نیستند؛ بلکه زنجیره‌وار به یکدیگر متصل و مرتبط‌اند.

اگر یک حلقه را برگیری از جای

خلل یابد همه عالم سراپای

اگر یکی از نیازهای انسان تأمین نشود، بر روی سایر نیازهای او تأثیر می‌گذارد و تأمین آن‌ها را هم با مشکل مواجه می‌کند. روشن است که در چنین حالتی او محروم خواهد بود نه عدالت‌یافته. از این رو، می‌بینی که هرگاه یکی از نیازهای انسان تأمین نشده، او از جای خالیِ همان نیاز، سقوط کرده و تأمین سایر نیازها هم به کارش نیامده است. آری، برای غرق شدنِ کشتی، یک حفره نیز کافی است؛ به این معنا که دیر یا زود، غرق شدن قطعی است!

■ دانشجو: سخن شما از عمق خاصّی برخوردار است. خواهش می‌کنم درباره‌ی آن بیشتر توضیح دهید.