● استاد: روشن است که هر فرد، یا همه‌ی نیازهایش به گونه‌ای که تأمین هیچ یک با تأمین دیگری منافات نداشته باشد، تأمین می‌شود یا تأمین نمی‌شود و به عبارت دیگر، هر فرد یا آن‌چه می‌تواند بشود، می‌شود یا نمی‌شود. اگر بشود به عدالت دست یافته، به گونه‌ای که دیگر نمی‌توان او را «محروم» نامید و اگر نشود محروم است، به گونه‌ای که سلب عنوان «عدالت‌یافته» از او صحیح است. از این رو، می‌توان گفت: عدالت نسبی، وجودِ حقیقی ندارد، بلکه صرفاً اعتباری است. آن‌چه وجودِ حقیقی تواند داشت، «عدالت مطلق» است. اساساً «عدالت» و «نسبی» متضاد هستند، منافات دارند و یکدیگر را نقض می‌کنند؛ مثل آن‌که در یک ترکیبِ وصفی بگویی: «زیبای زشت»!

■ دانشجو: به این ترتیب نمی‌توان گفت که در یک جامعه، عدالتِ بیشتر و در جامعه‌ی دیگر، عدالتِ کمتری حاکم است، در حالی که وجدان چنین چیزی را می‌گوید!

● استاد: وجدان چنین چیزی را «اعتبار» می‌کند، اما «حقیقت» آن است که در هیچ یک از این دو جامعه، «عدالت» نیست. عدالتِ حقیقی، اساساً و ضرورتاً «جهان‌شمول» است؛