سه شنبه ۱۲ اسفند (حوت) ۱۳۹۹ هجری شمسی برابر با ۱۸ رجب ۱۴۴۲ هجری قمری
منصور هاشمی خراسانی
(۱۴۰) تو و سایر یاران و پیروانم را به ترس از خدا در پنهان و آشکار سفارش می‌کنم و همه‌ی شما و هر کس که بعدها به شما ملحق می‌شود را به معروف امر می‌کنم و از منکر باز می‌دارم. واجبات خدا را انجام دهید، محرّمات او را ترک کنید و حدودش را نگاه دارید. با یکدیگر مهربان باشید و از کینه بپرهیزید. [فرازی از گفتار ۵ منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی]
loading
پرسش و پاسخ
 

با درود و سلام به جناب علامه و یارانش که حکیمانه و باحوصله پاسخگوی مدلّل مشکلات شرعی ما در این برهه‌ی بی‌یاور و بی‌مهدی هستند.

راجع به فریضه‌ی حج سؤالی دارم. مرحوم پدر من وصیت کرد که این جانب به جای او حج ثبت‌نامیش را انجام دهم و از طرفی شرایطی فراهم شده که خودم هم می‌توانم به حج بروم. آیا می‌توانم هر دو حج را با هم انجام دهم یا هر یک باید در سالی جدا و مستقلاً انجام شود و اولویت با حج مرحوم پدرم است یا حج خودم؟

با سپاس از جواب‌های حکیمانه شما.

لطفاً به نکات زیر توجّه فرمایید:

۱ . اجیر گرفتن برای حج جایز نیست؛ چراکه عبادات با مال معاوضه نمی‌شوند و اخلاص نیّت در آن‌ها شرط است، ولی نایب گرفتن برای آن اشکالی ندارد، هر چند واجب نیست؛ زیرا کسی که استطاعت رفتن به حج را دارد، نمی‌تواند آن را به دیگری بسپارد و کسی که استطاعت رفتن به حج را ندارد، رفتن به حج بر او واجب نیست تا گرفتن نایب بر او واجب باشد؛ خصوصاً هرگاه به حصول استطاعت در آینده امیدوار باشد؛ با توجّه به اینکه هرگاه در آینده استطاعتی حاصل کند، واجب است که خود به حج رود، اگرچه قبلاً نایبش به حج رفته باشد. آری، کسی که قبلاً استطاعت رفتن به حج را داشته، ولی در رفتن کوتاهی کرده تا استطاعت آن را از دست داده و از حصول استطاعت در آینده ناامید است، بهتر است که برای آن نایب بگیرد و بهتر است که نایب او فرزندش باشد؛ چراکه عمل فرزندش به عمل او ملحق می‌شود؛ چنانکه خداوند فرموده است: ﴿وَالَّذِينَ آمَنُوا وَاتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّيَّتُهُمْ بِإِيمَانٍ أَلْحَقْنَا بِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَمَا أَلَتْنَاهُمْ مِنْ عَمَلِهِمْ مِنْ شَيْءٍ ۚ كُلُّ امْرِئٍ بِمَا كَسَبَ رَهِينٌ[۱]؛ «و کسانی که ایمان آوردند و فرزندانشان آنان را در ایمان پیروی کردند، فرزندانشان را به آنان ملحق می‌کنیم و چیزی از عملشان نمی‌کاهیم، هر کسی در گرو چیزی است که کسب کرده است».

۲ . در هر سال تنها یک حجّ واجب می‌توان انجام داد و انجام دو حجّ واجب در یک سال ممکن نیست؛ همچنانکه انجام یک حجّ واجب برای دو نفر و بیشتر کفایت نمی‌کند؛ چراکه خداوند انجام آن را بر هر یک از مردم واجب کرده و فرموده است: ﴿وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا ۚ[۲]؛ «و برای خداوند بر عهده‌ی مردم حجّ خانه است هر کس که استطاعت راه یافتن به آن را دارد» و با این وصف، «هر کس که استطاعت راه یافتن به آن را دارد» تنها می‌تواند برای خودش یا برای کسی که او را نایب ساخته است، حج کند؛ خصوصاً با توجّه به اینکه او یا با مال خودش به حج رفته که در این صورت ثوابش برای خود اوست و برای دیگری کافی نیست و یا با مال دیگری به حج رفته که در این صورت ثوابش برای دیگری است و برای او کفایت نمی‌کند.

۳ . اگر خود استطاعت حج را دارید و آن بر شما واجب شده است، باید نخست تکلیف خود را انجام دهید و سپس برای پدرتان اقدام کنید؛ چراکه خداوند نخست به نجات خود و سپس به نجات خانواده از آتش امر کرده و فرموده است: ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا[۳]؛ «ای کسانی که ایمان آوردید! خودتان و خانواده‌ی‌تان را از آتش برهانید» و تأکید فرموده است: ﴿يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ وَاخْشَوْا يَوْمًا لَا يَجْزِي وَالِدٌ عَنْ وَلَدِهِ وَلَا مَوْلُودٌ هُوَ جَازٍ عَنْ وَالِدِهِ شَيْئًا ۚ[۴]؛ «ای مردم! از پروردگارتان پروا کنید و از روزی بترسید که هیچ پدری برای پسرش و هیچ پسری برای پدرش چیزی را عهده‌دار نمی‌شود» و از ابن عبّاس روایت شده است که گفت: «إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ سَمِعَ رَجُلاً يَقُولُ: لَبَّيْكَ عَنْ شُبْرُمَةَ، قالَ: مَنْ شُبْرُمَةُ؟ قالَ: قَرِيبٌ لِي -وَ فِي رِوایَةٍ: أَبي- قالَ: حَجَجْتَ عَنْ نَفْسِكَ؟ قالَ: لا، قالَ: حُجَّ عَنْ نَفْسِكَ ثُمَّ حُجَّ عَنْ شُبْرُمَةَ»[۵]؛ «پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم (در حج) شنید که مردی می‌گوید: لبّیک از جانب شبرمه! فرمود: شبرمه کیست؟ گفت: یکی از نزدیکان من است -و در روایتی آمده که پدر من است- فرمود: آیا از جانب خودت حج کرده‌ای؟ گفت: نه، فرمود: نخست از جانب خودت حج کن و سپس از جانب شبرمه حج کن»!

۴ . اگر در سالی که نوبت حجّ پدرتان است، خود استطاعت حج را ندارید، می‌توانید در آن سال از جانب پدرتان حج کنید و این قول حسن بصری، ابراهیم نخعی، ایّوب سجستانی، ابو حنیفه، مالک، ثوری و قول مروی از اهل بیت است؛ چراکه اصل بر جواز آن است و دلیلی بر عدم جواز آن وجود ندارد، مگر حدیث شبرمه که شافعی، اوزاعی و اسحاق دلیل بر عدم جواز آن پنداشته‌اند، با این تقریر که پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم حجّ مرد از جانب شبرمه را جایز ندانست، به این دلیل که خود حج نکرده بود، ولی حق آن است که پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم حجّ مرد از جانب شبرمه را به این دلیل جایز ندانست که خود با وجود استطاعت حج نکرده بود، در حالی که ظاهراً با مال خود به حج آمده بود. از این رو، به او فرمود: «نخست از جانب خودت حج کن و سپس از جانب شبرمه حج کن»، ولی کسی که مستطیع نیست و با مال دیگری به حج آمده است، می‌تواند از جانب دیگری حج کند؛ چراکه حج کردن از جانب خودش با مال دیگری جایز نیست، مگر اینکه دیگری رضایت داشته و اذن داده باشد.

خداوند را بر وجود علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی سپاس می‌گزاریم که به تعبیر شما «حکیمانه پاسخگوی مدلّل مشکلات شرعی ما در این برهه‌ی بی‌مهدی است»، ولی از یاد نبریم که وجود او برای پایان دادن به این برهه است، نه برای کنار آمدن با این برهه. از این رو، تنها مشکلات شرعی‌مان را از او نپرسیم، بلکه بکوشیم تا راه رسیدن به مهدی را از او جویا شویم و با او در آن همراهی کنیم؛ چنانکه خود چنین خواسته و فرموده است: «عِنْدِي عِلْمٌ مِنَ الْكِتابِ وَ إِنَّ عِلْمَ الْكِتابِ عِنْدَ الْمَهْدِيِّ وَلَوْ جِئْتُمُوهُ لَعَلَّمَكُمْ أَكْثَرَ مِمّا عَلَّمْتُكُمْ»؛ «نزد من علمی از کتاب است و علم کتاب نزد مهدی است و اگر به نزد او بیایید به شما بیشتر از چیزی که من تعلیم دادم تعلیم می‌دهد» و فرموده است: «إِنَّما مَثَلِي فِیكُمْ كَمَثَلِ رَجُلٍ وَجَدَ مَعْدِناً مِنَ الذَّهَبِ فَأَخَذَ مِنْهُ قِطْعَةً كَبِیرَةً فَجاءَ بِها إِلَی التُّجّارِ فَقالَ لَهُمْ: إِنِّي وَجَدْتُ مَعْدِناً مِنَ الذَّهَبِ فَأَیُّكُمْ یُعِینُنِي عَلَی اسْتِخْراجِهِ لِیَكُونَ لَهُ فِیهِ نَصِیبٌ؟ فَیَقُولُونَ لَهُ: كَیْفَ نَعْلَمُ أَنَّكَ قَدْ وَجَدْتَهُ؟! فَیُرِیهِمُ الْقِطْعَةَ الْكَبِیرَةَ فَیَعْلَمُونَ أَنَّهُ قَدْ وَجَدَهُ فَیُعِینُهُ مَنْ یَشاءُ وَ یَخْذُلُهُ مَنْ یَشاءُ»[۶]؛ «هرآینه مثل من در میان شما مثل مردی است که معدنی از طلا پیدا کرد، پس تکّه‌ای بزرگ از آن برگرفت و به نزد تاجران آورد و به آنان گفت: هرآینه من معدنی از طلا پیدا کرده‌ام، پس کدام یک از شما من را بر استخراج آن یاری می‌کند تا برای او در آن سهمی باشد؟ پس به او می‌گویند: از کجا بدانیم که تو آن را پیدا کرده‌ای؟! پس تکّه‌ی بزرگ را به آنان نشان می‌دهد، پس می‌دانند که آن را پیدا کرده است، پس هر کس می‌خواهد او را یاری می‌کند و هر کس می‌خواهد او را وا می‌گذارد.»

↑[۱] . الطّور/ ۲۱
↑[۲] . آل عمران/ ۹۷
↑[۳] . التّحریم/ ۶
↑[۴] . لقمان/ ۳۳
↑[۵] . مصنف ابن أبي شيبة، ج۴، ص۲۷۱؛ سنن ابن ماجه، ج۲، ص۹۶۹؛ سنن أبي داود، ج۱، ص۴۰۷؛ سنن الدارقطني، ج۲، ص۲۳۶؛ سنن البيهقي، ج۴، ص۳۳۷؛ صحيح ابن خزيمة، ج۴، ص۳۴۵؛ المعجم الأوسط للطبراني، ج۲، ص۱۱۸
↑[۶] . گفتار ۱۲۳، فقره‌ی ۵
پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر منصور هاشمی خراسانی بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
هم‌رسانی
این مطلب را با دوستان خود به اشتراک گذارید.
رایانامه
تلگرام
فیسبوک
توییتر
اگر با زبان دیگری آشنایی دارید، می‌توانید این مطلب را به آن ترجمه کنید. [فرم ترجمه]
×
فرم ترجمه
لطفاً حروف و اعداد نوشته شده در تصویر را وارد کنید.
Captcha
نوشتن پرسش
کاربر گرامی! شما می‌توانید پرسش‌های خود درباره‌ی آثار و اندیشه‌های علامه منصور هاشمی خراسانی را در فرم زیر بنویسید و برای ما ارسال کنید تا در این بخش پاسخ داده شود.
توجّه: ممکن است که نام شما به عنوان نویسنده‌ی پرسش، در پایگاه نمایش داده شود.
توجّه: از آنجا که پاسخ ما به پست الکترونیک شما ارسال می‌شود و لزوماً بر روی پایگاه قرار نمی‌گیرد، لازم است که آدرس خود را به درستی وارد کنید.
لطفاً به نکات زیر توجّه فرمایید:
۱ . ممکن است که به پرسش شما در پایگاه پاسخ داده شده باشد. از این رو، بهتر است که پیش از نوشتن پرسش خود، پرسش‌ها و پاسخ‌های مرتبط را مرور یا از امکان جستجو در پایگاه استفاده کنید.
۲ . از ثبت و ارسال پرسش جدید پیش از دریافت پاسخ پرسش قبلی، خودداری کنید.
۳ . از ثبت و ارسال بیش از یک پرسش در هر نوبت، خودداری کنید.
۴ . اولویّت ما، پاسخگویی به پرسش‌های مرتبط با امام مهدی علیه السلام و زمینه‌سازی برای ظهور اوست؛ چراکه در حال حاضر، از هر چیزی مهم‌تر است.
* لطفاً حروف و اعداد نوشته شده در تصویر را وارد کنید. Captcha loading