شنبه ۱۸ مرداد (اسد) ۱۳۹۹ هجری شمسی برابر با ۱۸ ذی الحجه ۱۴۴۱ هجری قمری
منصور هاشمی خراسانی
(۱۰) بر همه‌ی مسلمانان واجب است که از یک سو «عقل» را معیار شناخت قرار دهند و با تزکیه‌ی أنفس از جهل، تقلید، اهواء نفسانی، دنیاگرایی، تعصّب، تکبّر و خرافه‌گرایی، زمینه‌ی فهم صحیح و اجرای کامل قرآن را فراهم سازند و از سوی دیگر خلیفه‌ی خداوند در زمین را بشناسند و با حمایت کافی از او ظاهرش سازند تا اختلافات آنان را حل و انحرافات‌شان را اصلاح کند. این دروازه‌ی سعادت و ریسمان نجات است که منصور هاشمی خراسانی به سوی آن دعوت می‌کند. (پرسش و پاسخ ۲۴۴)
loading
پرسش و پاسخ
 

احتراماً می‌خواستم بدانم حکم استفاده از الکل‌های مواد غذایی (مثل سوربیتول و الکل شکر و ...) در موادی مانند خمیر دندان و ... چیست؟ آیا حکم این الکل‌ها هم مانند حکم نوشیدنی‌های مسکر است؟

هر نوشیدنی مست کننده‌ای -حکماً یا موضوعاً- «خمر» دانسته می‌شود و آن در کتاب خداوند مطلقاً حرام است؛ چنانکه فرموده است: ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالْأَنْصَابُ وَالْأَزْلَامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ۝ إِنَّمَا يُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ فِي الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَيَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَعَنِ الصَّلَاةِ ۖ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ[۱]؛ «ای کسانی که ایمان آوردید! جز این نیست که خمر و قمار و بت‌ها و تیرهای بخت‌آزمایی آلایشی ساخته‌ی شیطان هستند، پس از آن‌ها اجتناب کنید باشد که رستگار شوید! جز این نیست که شیطان می‌خواهد میان شما با خمر و قمار دشمنی و کینه بیندازد و شما را از یاد خداوند و از نماز باز دارد، پس آیا شما دست بر می‌دارید؟!» و روشن است که «اجتناب از خمر»، با اجتناب از همه‌ی مقادیر آن حاصل می‌شود، اگرچه یک قطره باشد و موجب مستی نشود. بنابراین، هر چیزی که نوشیدن آن ولو به مقدار زیاد مست کننده است، نوشیدن آن ولو به مقدار کم حرام است؛ چراکه آن «خمر» دانسته می‌شود و نوشیدن «خمر» در کتاب خداوند مطلقاً حرام است؛ خصوصاً با توجّه به حرمت «مستی» به سبب مانعیّتش از نماز در آیه‌ی ۴۳ سوره‌ی نساء قطع نظر از اینکه با کدام نوشیدنی مست کننده حاصل شده باشد و حرمت «نزدیک شدن» به کارهای زشت در آیه‌ی ۱۵۱ سوره‌ی أنعام که در نزدیک شدن به مستی با نوشیدن مقداری کم از هر نوشیدنی مست کننده‌ای مصداق می‌یابد.

اما «الکل» مادّه‌ای است که به تنهایی مست کننده، بلکه نوشیدنی نیست؛ چراکه مادّه‌ای مسموم کننده و مهلک است و تنها مصارف غیر خوراکی دارد. بنابراین، نمی‌توان آن را «خمر» دانست، هر چند برای تولید «خمر» از آن استفاده می‌کنند؛ به این ترتیب که آن را با آب و برخی موادّ خوراکی دیگر به نحوی می‌آمیزند که حالت مسموم کنندگی و مهلک بودن خود را از دست می‌دهد و حالت مست کنندگی پیدا می‌کند. بنابراین، «خمر» «الکل» نیست و نمی‌تواند باشد، بل آمیزه‌ای از «الکل» و برخی موادّ دیگر است که بر روی هم «نوشیدنی مست کننده» دانسته می‌شود و تبعاً نوشیدن آن به هر مقداری حرام است. این به معنای آن است که وجود «الکل» در یک مادّه‌ی غذایی مستلزم نجاست یا حرمت آن نیست؛ همچنانکه مقداری «الکل» در نان هم وجود دارد، در حالی که پاکیزه‌ترین و حلال‌ترین غذاهاست، مگر اینکه آن را به مادّه‌ای مست کننده تبدیل کرده باشد که در این صورت، اجتناب از آن به هر مقداری واجب خواهد بود. بنابراین، خوردنی‌ها و نوشیدنی‌هایی که حاوی مقدار کمی «الکل» هستند و خوردن و نوشیدن آن‌ها -ولو به مقدار زیاد- مست کننده نیست، حرام دانسته نمی‌شوند؛ مگر اینکه موجب «نشئگی» یعنی حالت سرخوشی و هیجان کاذب باشند که مستی خفیف دانسته می‌شود و از موادّ مخدّر و نوشیدنی‌هایی مانند «فقّاع» پدید می‌آید.

↑[۱] . مائدة/ ۹۰ و ۹۱
پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر منصور هاشمی خراسانی بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
تعلیقات
پرسش‌ها و پاسخ‌های فرعی
پرسش فرعی ۱
نویسنده: صادق
تاریخ: ۱۳۹۸/۲/۳۰

الکل، نامی کلی است که بر گروهی از مواد شیمیایی اطلاق می‌شود که از بین آن‌ها نوعی که موجب حالت مستی در نوشیدنی‌های الکلی می‌شود، اتانول است. به عبارتی خوردن اتانول به تنهایی هر چند موافق میل نباشد، ولی حالت مستی را ایجاد می‌کند. آیا این ماده به تنهایی نجس است؟ با توجه به کاربرد ضدّ عفونی کننده‌ی آن با عنوان الکل طبی، آیا استعمال الکل طبی به این منظور موجب نجس شدن محل می‌شود؟ هر چند ماده‌ای فرار بوده و سریعاً تبخیر می‌شود. ممنون از پاسخگویی شما بزرگواران

پاسخ به پرسش فرعی ۱
تاریخ: ۱۳۹۸/۳/۲

اصل بر طهارت است و چیزی که در کتاب خداوند نجس دانسته شده، شراب است و شراب مایعی حاوی الکل است که مصرف خوراکی دارد و نوشیدن آن مست کننده است، ولی خود الکل به تنهایی مصرف خوراکی ندارد و نوشیدن آن مسموم کننده است و از این رو، شراب محسوب نمی‌شود و تبعاً نجس نیست. به عبارت دیگر، مایعی که در عرف به آن شراب گفته نمی‌شود، بلکه الکل گفته می‌شود، پاک است؛ چراکه خداوند شراب را نجس دانسته است، نه الکل را، هر چند نوشیدن الکل نیز مانند نوشیدن سم جایز نیست.

پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر منصور هاشمی خراسانی بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
هم‌رسانی
این مطلب را با دوستان خود به اشتراک گذارید.
رایانامه
تلگرام
فیسبوک
توییتر
اگر با زبان دیگری آشنایی دارید، می‌توانید این مطلب را به آن ترجمه کنید. [فرم ترجمه]
×
فرم ترجمه
لطفاً حروف و اعداد نوشته شده در تصویر را وارد کنید.
Captcha
نوشتن پرسش
کاربر گرامی! شما می‌توانید پرسش‌های خود درباره‌ی آثار و اندیشه‌های علامه منصور هاشمی خراسانی را در فرم زیر بنویسید و برای ما ارسال کنید تا در این بخش پاسخ داده شود.
توجّه: ممکن است که نام شما به عنوان نویسنده‌ی پرسش، در پایگاه نمایش داده شود.
توجّه: از آنجا که پاسخ ما به پست الکترونیک شما ارسال می‌شود و لزوماً بر روی پایگاه قرار نمی‌گیرد، لازم است که آدرس خود را به درستی وارد کنید.
لطفاً به نکات زیر توجّه فرمایید:
۱ . ممکن است که به پرسش شما در پایگاه پاسخ داده شده باشد. از این رو، بهتر است که پیش از نوشتن پرسش خود، پرسش‌ها و پاسخ‌های مرتبط را مرور یا از امکان جستجو در پایگاه استفاده کنید.
۲ . از ثبت و ارسال پرسش جدید پیش از دریافت پاسخ پرسش قبلی، خودداری کنید.
۳ . از ثبت و ارسال بیش از یک پرسش در هر نوبت، خودداری کنید.
۴ . اولویّت ما، پاسخگویی به پرسش‌های مرتبط با امام مهدی علیه السلام و زمینه‌سازی برای ظهور اوست؛ چراکه در حال حاضر، از هر چیزی مهم‌تر است.
* لطفاً حروف و اعداد نوشته شده در تصویر را وارد کنید. Captcha loading