شنبه ۱۸ مرداد (اسد) ۱۳۹۹ هجری شمسی برابر با ۱۸ ذی الحجه ۱۴۴۱ هجری قمری
منصور هاشمی خراسانی
(۱) علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی، عالمی عادل و دعوتگری مجاهد در خراسان بزرگ است که از مکتب فکری ممتازی مبتنی بر یقینیّات اسلامی و به دور از رهیافت‌های ظنّی برخوردار است. (آشنایی با منصور هاشمی خراسانی)
loading
پرسش و پاسخ
 

پولی که دولت ایران تحت عنوان یارانه به مردم می‌دهد چه حکمی دارد؟

هر گونه داد و ستد مالی با حکومت‌های غیر مشروع حرام است؛ چراکه داد و ستد مالی با آن‌ها گونه‌ای گرایش به ظالمان است و خداوند از هر گونه گرایش به ظالمان نهی کرده و فرموده است: ﴿وَلَا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ وَمَا لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ أَوْلِيَاءَ ثُمَّ لَا تُنْصَرُونَ[۱]؛ «و به سوی کسانی که ستم کردند گرایش پیدا نکنید که شما را آتش می‌گیرد و برایتان جز خداوند سرپرستانی نیست، آن گاه یاری نمی‌شوید»، جز در صورت اکراه، اضطرار و مصلحت خلیفه‌ی خداوند، به ترتیبی که در پرسش و پاسخ ۳۹۱ تبیین شده است، ولی گرفتن مال اندکی که حکومت‌های غیر مشروع به صورت بلا عوض می‌پردازند، اشکالی ندارد؛ چراکه کمک گرفتن از آن‌ها مانند کمک کردن به آن‌ها نیست و خداوند از کمک کردن به آن‌ها نهی فرموده است، نه کمک گرفتن از آن‌ها؛ مگر در مواردی که کمک گرفتن از آن‌ها مستلزم کمک کردن به آن‌هاست که در این موارد کمک گرفتن از آن‌ها نیز جایز نیست. بنابراین، گرفتن مال اندکی که دولت به عموم مردم می‌پردازد و ظاهراً در عوض آن کمکی دریافت نمی‌کند، برای مؤمنان جایز است ان شاء الله.

↑[۱] . هود/ ۱۱۳
پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر منصور هاشمی خراسانی بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
تعلیقات
پرسش‌ها و پاسخ‌های فرعی
پرسش فرعی ۱
نویسنده: ناشناس
تاریخ: ۱۳۹۹/۴/۴

من پیرو حضرت علامه خراسانی حفظه الله تعالی هستم و می‌خواستم سؤالی از شما داشته باشم. مدّتی است که حکومت ایران سهامی موسوم به عدالت(!) را آزاد کرده است. می‌خواستم بدانم که آیا اصلاً خرید و فروش سهام در بورس از نظر شرعی جایز است؟ حتی اگر مثلاً سهام موسوم به عدالت باشد که خود فرد آن را نخریده، بلکه از طرف دولت طاغوت واگذار شده، آیا فروش آن جایز است و پول حاصل از آن حلال محسوب می‌شود؟ بسیار ممنون از پاسخگویی شما؛ چراکه در این برهه‌ی زمانی، مردم زیادی هستند که نیاز دارند حکم معامله در بورس و خرید و فروش سهام عدالت از نظر سیّدنا المنصور حفظه الله تعالی را بدانند. خداوند جان ما را فدای ایشان و فدای امام مهدی علیه السلام گرداند.

پاسخ به پرسش فرعی ۱
تاریخ: ۱۳۹۹/۴/۱۰

خرید سهام شرکت‌های غیر دولتی که به کار اقتصادی مشروع می‌پردازند، به معنای شرکت در سرمایه‌گذاری آن‌ها و سود و زیانشان به گونه‌ی واقعی و عادلانه، اشکالی ندارد؛ چراکه معامله‌ای عقلایی و سودمند است و تبعاً فروش سهام آن‌ها نیز جایز است، ولی خرید سهام شرکت‌های دولتی اشکال دارد؛ چراکه شرکت‌های دولتی، بازوی ظالمان هستند و تبعاً همکاری با آنان، کمک کردن به گناه و تعدّی محسوب می‌شود، در حالی که خداوند فرموده است: ﴿وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ ۚ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۖ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ[۱]؛ «و به یکدیگر در گناه و تعدّی کمک نکنید و از خداوند بترسید؛ چراکه عقاب خداوند شدید است».

آری، گرفتن کمک بلا عوض از دولت اشکالی ندارد؛ چنانکه روایت شده است که علی علیه السلام هدایایی که سعید بن عاص اموی برایش فرستاد را قبول کرد و فرمود: «خُذْ ما أَعْطَوْكَ»[۲]؛ «چیزی که به تو می‌دهند را بگیر» و فرمود: «لا تَسْأَلِ السُّلْطانَ شَيْئًا وَإِنْ أَعْطَى فَخُذْ»[۳]؛ «از حکومت چیزی درخواست نکن، ولی اگر داد بگیر» و روایت شده است که حسن و حسین علیهما السلام جوایز معاویة را قبول می‌کردند[۴] و از أبو جعفر باقر علیه السلام روایت شده است که درباره‌ی کمک بلا عوض حکومت فرمود: «إِنْ عَلِمْتَ أَنَّهُ مِنْ غَصْبٍ وَسُحْتٍ فَلا تَقْبَلْهُ وَإِنْ لَمْ تَعْرِفْ ذَلِكَ فَاقْبَلْهُ»؛ «اگر می‌دانی که آن از غصب و حرام است قبول نکن، ولی اگر نمی‌دانی قبول کن» و سپس فرمود: «ما كانَ مِنْ مَأْثَمٍ فَهُوَ عَلَيْهِمْ وَما كانَ مِنْ مَهْنَأٍ فَهُوَ لَكَ»؛ «گناهش بر عهده‌ی آنان و خوشی‌اش برای توست»[۵] و از جعفر بن محمّد صادق علیهما السلام روایت شده است که به یکی از یارانش فرمود: «ائْتِ عامِلَ الْمَدِينَةَ فَتَنَجَّزْ مِنْهُ ما وَعَدَكَ، فَإِنَّما هُوَ شَيْءٌ دَعاكَ اللَّهُ إِلَيْهِ لَمْ تَطْلُبْهُ مِنْهُ»[۶]؛ «برو نزد حاکم مدینه و چیزی که به تو وعده کرده است را بگیر؛ زیرا آن چیزی است که خداوند تو را به سویش کشانده است و تو از او طلب نکرده‌ای» و از عليّ بن موسی الرضا علیهما السلام روایت شده است که درباره‌ی کمک بلا عوض حکومت فرمود: «لا بَأْسَ عَلَيْكُمْ»[۷]؛ «برای شما (مؤمنان) اشکالی ندارد»، بلکه ابن عبد البرّ گفته است: «قَبِلَ جَوائِزُ الْأُمَراءِ جُمْهُورُ الْعُلَماءِ»[۸]؛ «اکثریت قاطع عالمان، جوائز حاکمان را قبول کرده‌اند». بر این اساس، گرفتن سهام موسوم به عدالت و نگاه داشتن آن برای دریافت سودی که دولت به دارندگان آن می‌دهد، اشکالی ندارد؛ زیرا ظاهر این است که کمک بلا عوض محسوب می‌شود، ولی فروختن آن به دیگران در صورتی جایز است که سودی مادّی یا معنوی برای دولت نداشته باشد؛ چراکه اگر سودی مادّی یا معنوی برای دولت داشته باشد، به این صورت که مثلاً باعث بالا رفتن ارزش سهام شرکت‌های دولتی یا سطح محبوبیّت دولت شود، کمک کردن در گناه و تعدّی محسوب می‌شود که جایز نیست. آری، اگر معلوم نباشد که سودی مادّی یا معنوی برای دولت دارد یا ندارد، جایز است، ولی بهتر است که از آن اجتناب شود؛ زیرا دولت‌های ظالم غالباً کاری که برایشان سودی نداشته باشد را انجام نمی‌دهند و در روایت مشهوری از رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم رسیده است: «الحَلاَلُ بَیّنٌ و الحَرامُ بَیّنٌ و بَینَهُما مُشْتَبِهاتٌ لا یَعلَمُها كَثِیرٌ مِنَ النّاسِ فَمَنِ اتَّقَی الشُّبَهاتِ اسْتَبرَأَ لِدینِهِ وَ عِرضِهِ وَ مَن وَقَعَ في الشُّبَهاتِ وَقَعَ في الحَرامِ كَالرّاعي یَرعیٰ حَولَ الحِمیٰ فَیُوشِكُ أَنْ یُواقِعَهُ وَ إنَّ لِكُلِّ مَلِكٍ حِمیً وَ إِنَّ حِمَی اللّهِ مَحارِمُهُ»[۹]؛ «حلال روشن است و حرام روشن است و میان آن دو چیزهای مشتبهی هستند که بسیاری از مردم (کنه) آن‌ها را نمی‌دانند، پس هر کس از چیزهای مشتبه بپرهیزد، آبروی خود و دین خود را پاس می‌دارد و هر کس در چیزهای مشتبه بیفتد، در حرام واقع می‌شود، مانند چوپانی که (گوسفندان خود را) در حریم مکان ممنوع می‌چراند، پس زود باشد که در آن واقع شود و هرآینه برای هر پادشاهی مکان ممنوعی وجود دارد و مکان ممنوع خداوند محرّمات او هستند».

↑[۱] . مائدة/ ۲
↑[۲] . عمدة القاري للعيني، ج۹، ص۵۵
↑[۳] . المغني لابن قدامة، ج۴، ص۳۰۹
↑[۴] . مصنف ابن أبي شيبة، ج۵، ۴۱؛ تهذيب الأحكام للطوسي، ج۶، ص۳۳۷
↑[۵] . بنگرید به: عمدة القاري للعيني، ج۹، ص۵۵
↑[۶] . الكافي للكليني، ج۸، ص۲۲۲
↑[۷] . الكافي للكليني، ج۴، ص۲۷۹؛ من لا يحضره الفقيه لابن بابويه، ج۲، ص۴۳۷
↑[۸] . الإستذكار، ج۸، ص۶۰۸
↑[۹] . مسند أحمد، ج۴، ص۲۷۰؛ سنن الدارمي، ج۲، ص۲۴۹؛ صحيح البخاري، ج۱، ص۱۹؛ صحيح مسلم، ج۵، ص۵۰؛ سنن ابن ماجة، ج۲، ص۱۳۱۸؛ سنن الترمذي، ج۲، ص۳۴۰؛ الكافي للكليني، ج۱، ص۶۸؛ من لا یحضره الفقیه لابن بابويه، ج۳، ص۱۰؛ تهذیب الأحکام للطوسي، ج۶، ص۳۰۲ با الفاظ متفاوت
پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر منصور هاشمی خراسانی بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
هم‌رسانی
این مطلب را با دوستان خود به اشتراک گذارید.
رایانامه
تلگرام
فیسبوک
توییتر
اگر با زبان دیگری آشنایی دارید، می‌توانید این مطلب را به آن ترجمه کنید. [فرم ترجمه]
×
فرم ترجمه
لطفاً حروف و اعداد نوشته شده در تصویر را وارد کنید.
Captcha
نوشتن پرسش
کاربر گرامی! شما می‌توانید پرسش‌های خود درباره‌ی آثار و اندیشه‌های علامه منصور هاشمی خراسانی را در فرم زیر بنویسید و برای ما ارسال کنید تا در این بخش پاسخ داده شود.
توجّه: ممکن است که نام شما به عنوان نویسنده‌ی پرسش، در پایگاه نمایش داده شود.
توجّه: از آنجا که پاسخ ما به پست الکترونیک شما ارسال می‌شود و لزوماً بر روی پایگاه قرار نمی‌گیرد، لازم است که آدرس خود را به درستی وارد کنید.
لطفاً به نکات زیر توجّه فرمایید:
۱ . ممکن است که به پرسش شما در پایگاه پاسخ داده شده باشد. از این رو، بهتر است که پیش از نوشتن پرسش خود، پرسش‌ها و پاسخ‌های مرتبط را مرور یا از امکان جستجو در پایگاه استفاده کنید.
۲ . از ثبت و ارسال پرسش جدید پیش از دریافت پاسخ پرسش قبلی، خودداری کنید.
۳ . از ثبت و ارسال بیش از یک پرسش در هر نوبت، خودداری کنید.
۴ . اولویّت ما، پاسخگویی به پرسش‌های مرتبط با امام مهدی علیه السلام و زمینه‌سازی برای ظهور اوست؛ چراکه در حال حاضر، از هر چیزی مهم‌تر است.
* لطفاً حروف و اعداد نوشته شده در تصویر را وارد کنید. Captcha loading