جمعه ۸ مرداد (اسد) ۱۴۰۰ هجری شمسی برابر با ۲۰ ذی الحجه ۱۴۴۲ هجری قمری
منصور هاشمی خراسانی
(۱۶۹) [در نکوهش عالمان بد] وای بر آنان که تسمه از گُرده‌ی مستحب کشیده‌اند، امّا از اوجب واجبات غافل‌اند! نصاب طلا و نقره را می‌دانند، ولی از چون و چرای غیبت آگاهی ندارند! سهم امام از خمس را می‌شناسند، ولی سهم امام از حکومت را به یاد نمی‌آورند! نماز در جای دیگری را باطل می‌شمارند، ولی حکومت در جای دیگری را جایز می‌پندارند! خَس را در چشم مردم می‌بینند، ولی چنار را در آن نادیده می‌گیرند! مگس را از پشت مردم می‌پرانند، ولی شتر را بر آن باقی می‌گذارند! در حالی که هر کس پیشانی‌اش تبر خورده است، از خراش انگشتش پروا ندارد و هر کس در دریا غرق می‌شود، از خیس شدن لباسش اندیشناک نیست! آیا از آنان میثاق گرفته نشد و در کتاب خداوند نیاموختند که درباره‌ی او جز حق نگویند و از راه او باز ندارند و ستم‌پیشه را بر ضدّ ستم‌دیده یاری نرسانند؟! پس وای بر آنان از کیفری در زندگی دنیا و وای بر آنان از آتشی که برایشان افروخته شده است. [فرازی از گفتار ۲۹ منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی]
loading
پرسش و پاسخ
 

نظر علامه منصور هاشمی خراسانی در مورد علوم دیگر عقلی غیر از فلسفه چیست؟ مثل علم منطق و علم کلام؟ چون اشاره داشته‌اند که به علم فلسفه علاقه ندارند؛ زیرا آن را خیلی تجریدی و غیر کاربردی می‌دانند. آیا در مورد علم کلام و علم منطق و سایر علوم عقلی که در سطح حوزه‌ها و دانشگاه‌ها تدریس می‌شود هم همین نظر را دارند؟

علم کلام، علم کاربردی و سودمندی است، هرگاه هدف از آن شناخت عقاید اسلام از روی برهان و دفاع از آن‌ها در برابر شبهات منکران باشد؛ چنانکه سخن خداوند بر این نکته دلالت دارد آنجا که فرموده است: ﴿ادْعُ إِلَى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ ۖ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ۚ[۱]؛ «با حکمت و اندرز نیکو به راه پروردگارت دعوت کن و با آنان به نحوی که بهتر است جدال نما» و فرموده است: ﴿قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ[۲]؛ «بگو برهان خود را بیاورید اگر راستگویان هستید»، نه مجادله از طریق مغالطه و بازی با اصطلاحات برای دفاع از عقایدی که برهانی برای آن‌ها وجود ندارد؛ چنانکه سخن خداوند بر این نکته دلالت دارد آنجا که فرموده است: ﴿وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يُجَادِلُ فِي اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَلَا هُدًى وَلَا كِتَابٍ مُنِيرٍ[۳]؛ «و از مردم کسانی هستند که درباره‌ی خداوند بدون علمی یا هدایتی یا کتابی روشنگر مجادله می‌کنند» و فرموده است: ﴿إِنَّ الَّذِينَ يُجَادِلُونَ فِي آيَاتِ اللَّهِ بِغَيْرِ سُلْطَانٍ أَتَاهُمْ ۙ إِنْ فِي صُدُورِهِمْ إِلَّا كِبْرٌ مَا هُمْ بِبَالِغِيهِ ۚ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ ۖ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ[۴]؛ «هرآینه کسانی که درباره‌ی آیات خداوند بدون حجّتی که آنان را آمده باشد مجادله می‌کنند در سینه‌هاشان جز کبری که به آن نمی‌رسند نیست، پس به خداوند پناه ببر؛ چراکه او شنوای بیناست» و فرموده است: ﴿الَّذِينَ يُجَادِلُونَ فِي آيَاتِ اللَّهِ بِغَيْرِ سُلْطَانٍ أَتَاهُمْ ۖ كَبُرَ مَقْتًا عِنْدَ اللَّهِ وَعِنْدَ الَّذِينَ آمَنُوا ۚ كَذَلِكَ يَطْبَعُ اللَّهُ عَلَى كُلِّ قَلْبِ مُتَكَبِّرٍ جَبَّارٍ[۵]؛ «کسانی که درباره‌ی آیات خداوند بدون حجّتی که آنان را آمده باشد مجادله می‌کنند، سخت نزد خداوند و نزد کسانی که ایمان آوردند منفور هستند، این گونه خداوند بر هر دل متکبّر جبّاری مُهر می‌نهد». با این وصف، احادیث و آثاری که در نکوهش کلام روایت شده‌اند، بر این نوع از کلام حمل می‌شوند؛ مانند آنچه ابو الفضل رازی (د.۴۵۴ق) در کتاب «أحاديث في ذمّ الكلام وأهله» و ابو اسماعیل هروي (د.۴۸۱ق) در کتاب «ذمّ الكلام وأهله» گرد آورده‌اند. همچنین، بخشی از علم منطق که به شناخت اصول تفکّر و استدلال کمک می‌کند و از فریفته شدن به مغالطات باز می‌دارد، کاربردی و سودمند است، ولی بخش‌هایی از آن نیز زائد و غیر ضروری است و از این جهت، به فلسفه شباهت دارد.علم کلام، علم کاربردی و سودمندی است، هرگاه هدف از آن شناخت عقاید اسلام از روی برهان و دفاع از آن‌ها در برابر شبهات منکران باشد، نه مجادله از طریق مغالطه و بازی با اصطلاحات برای دفاع از عقایدی که برهانی برای آن‌ها وجود ندارد. همچنین، بخشی از علم منطق که به شناخت اصول تفکّر و استدلال کمک می‌کند و از فریفته شدن به مغالطات باز می‌دارد، کاربردی و سودمند است، ولی بخش‌هایی از آن نیز زائد و غیر ضروری است.

↑[۱] . النّحل/ ۱۲۵
↑[۲] . البقرة/ ۱۱۱
↑[۳] . الحجّ/ ۸
↑[۴] . غافر/ ۵۶
↑[۵] . غافر/ ۳۵
پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر منصور هاشمی خراسانی بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
هم‌رسانی
این مطلب را با دوستان خود به اشتراک گذارید.
رایانامه
تلگرام
فیسبوک
توییتر
می‌توانید این مطلب را به زبان‌های زیر نیز مطالعه کنید:
اگر با زبان دیگری آشنایی دارید، می‌توانید این مطلب را به آن ترجمه کنید. [فرم ترجمه]
×
فرم ترجمه
لطفاً حروف و اعداد نوشته شده در تصویر را وارد کنید.
Captcha
نوشتن پرسش
کاربر گرامی! شما می‌توانید پرسش‌های خود درباره‌ی آثار و اندیشه‌های علامه منصور هاشمی خراسانی را در فرم زیر بنویسید و برای ما ارسال کنید تا در این بخش پاسخ داده شود.
توجّه: ممکن است که نام شما به عنوان نویسنده‌ی پرسش، در پایگاه نمایش داده شود.
توجّه: از آنجا که پاسخ ما به پست الکترونیک شما ارسال می‌شود و لزوماً بر روی پایگاه قرار نمی‌گیرد، لازم است که آدرس خود را به درستی وارد کنید.
لطفاً به نکات زیر توجّه فرمایید:
۱ . ممکن است که به پرسش شما در پایگاه پاسخ داده شده باشد. از این رو، بهتر است که پیش از نوشتن پرسش خود، پرسش‌ها و پاسخ‌های مرتبط را مرور یا از امکان جستجو در پایگاه استفاده کنید.
۲ . از ثبت و ارسال پرسش جدید پیش از دریافت پاسخ پرسش قبلی، خودداری کنید.
۳ . از ثبت و ارسال بیش از یک پرسش در هر نوبت، خودداری کنید.
۴ . اولویّت ما، پاسخگویی به پرسش‌های مرتبط با امام مهدی علیه السلام و زمینه‌سازی برای ظهور اوست؛ چراکه در حال حاضر، از هر چیزی مهم‌تر است.
* لطفاً حروف و اعداد نوشته شده در تصویر را وارد کنید. Captcha loading