نویسنده‌ی پرسش: اشکان تاریخ پرسش: 1396/3/26

با عرض سلام و خسته نباشید سوالی داشتم. از دیدگاه علامه فردی که شرب خمر کرده باشد تا چه مدت نماز و روزه‌اش مقبول نمی‌باشد؟

پاسخ به پرسش شماره: 19 تاریخ پاسخ به پرسش: 1396/3/29

نماز شارب الخمر تا هنگامی که مست است صحیح نیست؛ چراکه خداوند فرموده است: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَىٰ حَتَّىٰ تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ» (نساء/ 43)؛ «ای کسانی که ایمان آوردید! در حالی که مست هستید به نماز نزدیک نشوید تا بدانید که چه می‌گویید» و بنا بر روایتی مشهور تا چهل روز قبول نمی‌شود (بنگرید به: مصنّف عبد الرزاق، ج9، ص235؛ مصنّف ابن أبی شیبه، ج5، ص512؛ مسند أحمد، ج2، ص176؛ سنن الدارمی، ج2، ص111؛ سنن ابن ماجه، ج2، ص1120؛ سنن أبی داود، ج2، ص184؛ سنن الترمذی، ج3، ص192؛ سنن النسائی، ج8، ص314؛ سنن البیهقی، ج8، ص288؛ عدّة من المحدّثین، الأصول الستّة عشر، ص56؛ برقی، المحاسن، ج1، ص125؛ کلینی، الکافی، ج6، ص400؛ ابن بابویه، من لا یحضره الفقیه، ج3، ص570؛ طوسی، تهذیب الأحکام، ج9، ص106)؛ چراکه خمر تا چهل روز در بدن او وجود دارد (برقی، المحاسن، ج2، ص329؛ کلینی، الکافی، ج6، ص402؛ طوسی، تهذیب الأحکام، ج9، ص108)، در حالی که «لا تُقْبَلُ صَلاتُهُ ما دامَ فِي عُرُوقِهِ مِنْها شَيْءٌ» (ابن بابویه، عقاب الأعمال، ص243)؛ «نماز او تا هنگامی که چیزی از آن در رگ‌هایش وجود دارد قبول نمی‌شود»؛ با توجّه به اینکه وجود آن مانع از نزدیک شدن فرشتگان رحمت به اوست، بلکه بنا بر گفتاری از منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی، اعمال او تا هنگامی که توبه نکرده است قابل قبول نیست، اگرچه بیش از چهل روز بر او بگذرد؛ چراکه خداوند فرموده است: «إِنَّمَا يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ» (مائده/ 27)؛ «خداوند تنها از پرهیزکاران قبول می‌کند»؛ چنانکه یکی از یارانمان ما را خبر داد، گفت:

«سَمِعْتُ الْمَنْصُورَ یَقُولُ: مَنِ ارْتَکَبَ کَبِیرَةً لا یَقْبَلُ اللّهُ عَمَلَهُ حَتّیٰ یَتُوبَ أَوْ یُقْتَلَ فِي سَبیلِ اللّهِ»؛ «شنیدم منصور می‌فرماید: هر کس مرتکب کبیره‌ای شود خداوند عمل او را قبول نمی‌کند تا آن گاه که توبه کند یا در راه خداوند کشته شود».

هر چند این می‌تواند به معنای آن باشد که اعمال او هرگاه پیش از چهل روز توبه کند نیز قبول می‌شود؛ خصوصاً با توجّه به اینکه توبه هر اندازه به گناه نزدیک‌تر باشد، قابل قبول‌تر است؛ چنانکه خداوند فرموده است: «إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللَّهِ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِنْ قَرِيبٍ فَأُولَٰئِكَ يَتُوبُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ ۗ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا» (نساء/ 17)؛ «(قبول) توبه بر خداوند تنها برای کسانی است که بدی را از روی جهالت مرتکب می‌شوند و سپس به زودی توبه می‌کنند، پس آنان خداوند توبه‌ی‌شان را قبول می‌کند و خداوند دانایی حکیم است». بنابراین، کسی که مرتکب یکی از کبائر مانند شرب خمر می‌شود، نباید توبه را به تأخیر بیندازد یا در نماز و سایر اعمال صالح کوتاهی کند، بلکه باید بلا فاصله پس از هوشیاری توبه کند و بر نماز و سایر اعمال صالح بیفزاید تا شاید مورد آمرزش خداوند قرار گیرد؛ چراکه خداوند بسیار آمرزنده و مهربان است.