دو شنبه 27 خرداد (جوزا) 1398 هجری شمسی برابر با 13 شوال 1440 هجری قمری
     
منصور هاشمی خراسانی
* کتاب شریف «هندسه‌ی عدالت» اثری ارزشمند از علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی به زبان عربی راه‌اندازی شد. * نرم‌افزار «نسیم رحمت» حاوی نسخه‌ی آفلاین پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * کتاب شریف «مناهج الرّسول صلّی الله علیه و آله و سلّم» حاوی مجموعه‌ی گفتارهای نورانی علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی در ابواب «مقدّمات»، «عقاید»، «اخلاق» و «احکام» منتشر شد. * کتاب شریف «الکلم الطّیّب» حاوی نامه‌های حکمت‌آموز حضرت علامه منصور هاشمی خراسانی منتشر شد.
loading

خواندن پرسش و پاسخ

   
موضوع اصلی:

احکام

شماره‌ی پرسش: 2 کد پرسش: 393
موضوع فرعی:

احکام نذر و یمین و کفّاره‌ی آن‌ها

نویسنده‌ی پرسش: علی رضا مبینی تاریخ پرسش: 1397/4/14

مجازات کسی که عهد و پیمانش را با خداوند شکسته چیست؟

پاسخ به پرسش شماره: 2 تاریخ پاسخ به پرسش: 1397/4/21

وفا کردن به عهد خود با خداوند و خودداری از شکستن آن، از بزرگ‌ترین واجبات در اسلام است؛ چنانکه مؤکّداً به آن امر کرده و فرموده است: «وَأَوْفُوا بِعَهْدِ اللَّهِ إِذَا عَاهَدْتُمْ وَلَا تَنْقُضُوا الْأَيْمَانَ بَعْدَ تَوْكِيدِهَا وَقَدْ جَعَلْتُمُ اللَّهَ عَلَيْكُمْ كَفِيلًا ۚ إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا تَفْعَلُونَ» (نحل/ 91)؛ «و به عهد خداوند وفا کنید هنگامی که عهد می‌کنید و سوگندها را پس از استوار کردنشان نشکنید در حالی که خداوند را ضامن خویش قرار داده‌اید، هرآینه خداوند می‌داند که چه می‌کنید». از این رو، شکستن عهد خود با خداوند، از بزرگ‌ترین گناهان محسوب می‌شود و می‌تواند به عواقب وخیمی چون «قساوت قلب»، «نفاق پایدار»، «لعنت الهی» و «عذاب آخرت» بینجامد؛ چنانکه درباره‌ی اهل آن فرموده است: «فَبِمَا نَقْضِهِمْ مِيثَاقَهُمْ لَعَنَّاهُمْ وَجَعَلْنَا قُلُوبَهُمْ قَاسِيَةً ۖ» (مائده/ 13)؛ «پس به خاطر شکستن پیمانشان لعنت‌شان کردیم و دل‌هاشان را سخت گرداندیم» و فرموده است: «فَأَعْقَبَهُمْ نِفَاقًا فِي قُلُوبِهِمْ إِلَىٰ يَوْمِ يَلْقَوْنَهُ بِمَا أَخْلَفُوا اللَّهَ مَا وَعَدُوهُ وَبِمَا كَانُوا يَكْذِبُونَ» (توبه/ 77)؛ «پس نفاقی را در دل‌هاشان به جا گذاشت تا روزی که با او دیدار می‌کنند به خاطر اینکه آنچه با خداوند وعده کردند را خلاف نمودند و به خاطر اینکه دروغ می‌گفتند» و فرموده است: «وَالَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِيثَاقِهِ وَيَقْطَعُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَيُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ ۙ أُولَٰئِكَ لَهُمُ اللَّعْنَةُ وَلَهُمْ سُوءُ الدَّارِ» (رعد/ 25)؛ «و کسانی که عهد خداوند را پس از بستنش می‌شکنند و چیزی که خداوند امر کرده است تا پیوسته نگاه داشته شود را می‌برند و در زمین تباهی می‌انگیزند، آنان برایشان لعنت و برایشان بد سرایی است».

اما آیا مجازات خاصّی در دنیا برای آن معیّن شده است؟ نه و با این وصف، کسی که برای انجام کاری مشروع یا ترک کاری نامشروع با خداوند عهد کرده و سپس بر خلاف عهد خود عمل نموده، مکلّف به توبه و استغفار است؛ به دلیل عموم سخن خداوند که فرموده است: «فَمَنْ تَابَ مِنْ بَعْدِ ظُلْمِهِ وَأَصْلَحَ فَإِنَّ اللَّهَ يَتُوبُ عَلَيْهِ ۗ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ» (مائده/ 39)؛ «پس هر کس پس از ظلمش توبه کند و اصلاح نماید، هرآینه خداوند از او می‌گذرد، هرآینه خداوند آمرزنده‌ای مهربان است» و فرموده است: «وَمَنْ يَعْمَلْ سُوءًا أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللَّهَ يَجِدِ اللَّهَ غَفُورًا رَحِيمًا» (نساء/ 110)؛ «و هر کس کار بدی انجام دهد یا به خودش ستم کند، سپس از خداوند استغفار نماید، خداوند را آمرزنده‌ای مهربان می‌یابد» و در روایتی از اهل بیت برای آن کفّاره‌ی تخییری معیّن شده که آزاد کردن یک برده یا روزه‌ی دو ماه پی در پی یا اطعام شصت مسکین است (بنگرید به: مسائل علی بن جعفر، ص306؛ أحمد بن محمّد بن عیسی، النوادر، ص173؛ طوسی، الإستبصار، ج4، ص54) و این نظر بیشتر امامیّه است که عهد را به منزله‌ی نذر دانسته‌اند و بر آنند که کفّاره‌ی نذر مانند کفّاره‌ی افطار عمدی روزه در ماه رمضان است، در حالی که روایات دیگری از اهل بیت، کفّاره‌ی نذر را کفّاره‌ی سوگند دانسته‌اند که اطعام ده مسکین یا پوشاندنشان یا آزاد کردن یک برده و در صورت ناتوانی، روزه‌ی سه روز است (بنگرید به: أحمد بن محمّد بن عیسی، النوادر، ص45؛ کلینی، الکافی، ج7، ص456؛ ابن بابویه، من لا یحضره الفقیه، ج3، ص364؛ طوسی، الإستبصار، ج4، ص55) و این نظر برخی از امامیّه و نظر زیدیه، حنفیه و مالکیّه است که عهد را به منزله‌ی نذر دانسته‌اند و بر آنند که کفّاره‌ی نذر مانند کفّاره‌ی سوگند است و با این وصف، هر دو گروه عهد را به منزله‌ی نذر دانسته‌اند، ولی درباره‌ی کفّاره‌ی نذر اختلاف دارند و این ناشی از آن است که درباره‌ی کفّاره‌ی نذر روایت متواتری نرسیده است و روایات واحد رسیده، ضعیف یا متعارض‌اند و از این رو، می‌توان گفت که کفّاره‌ی معیّنی برای نذر ثابت نیست و تبعاً چاره‌ای جز وفا کردن به آن وجود ندارد؛ چنانکه یکی از یارانمان ما را خبر داد، گفت:

«سَمِعْتُ الْمَنْصُورَ یَقُولُ: مَنِ ابْتُلِيَ مِنْکُمْ بِیَمِینٍ ثُمَّ کَرِهَهُ فَلَهُ أَنْ یُکَفِّرَ عَنْهُ لِأَنَّ اللّهَ قَدْ فَرَضَ لَکُمْ تَحِلَّةَ أَیْمانِکُمْ وَ مَنِ ابْتُلِيَ مِنْکُمْ بِنَذْرٍ أَوْ عَهْدٍ فَلا بُدَّ لَهُ مِنْ أَنْ یُوفِيَ بِهِ لِأَنَّ اللّهَ لَمْ یَفْرِضْ لَکُمْ تَحِلَّةَ نُذُورِکُمْ وَ لا عُهُودِکُمْ وَ قالَ: <بِعَهْدِ اللَّهِ أَوْفُوا ۚ> وَ قالَ: <يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَيَخَافُونَ يَوْمًا كَانَ شَرُّهُ مُسْتَطِيرًا>»؛ «شنیدم منصور می‌فرماید: هر کس از شما به سوگندی مبتلا شد، سپس از آن کراهت یافت، می‌تواند برای آن کفّاره بدهد (و به آن عمل نکند)؛ چراکه خداوند گشودن سوگندهاتان را برایتان تشریع کرده است، ولی هر کس از شما به نذری یا عهدی مبتلا شد، چاره‌ای ندارد جز اینکه به آن وفا کند؛ چراکه خداوند گشودن نذرهاتان و عهدهاتان را برایتان تشریع نکرده و فرموده است: <به عهد خداوند وفا کنید> (أنعام/ 152) و فرموده است: <به نذر وفا می‌کنند و از روزی که شرّ آن فراگیر است می‌ترسند> (انسان/ 7)».

بنابراین، هرگاه کسی نذر یا عهد کند که کاری را انجام دهد، کفّاره‌ای وجود ندارد که با دادن آن، از نذر یا عهد خود رهایی یابد و اگر بر خلاف نذر یا عهد خود کار را انجام ندهد، گناه کرده و مکلّف به توبه و استغفار و البته انجام کار است؛ مگر اینکه به سبب عذری از انجام آن ناتوان شده باشد که در این صورت گناهی بر او نیست؛ چراکه خداوند فرموده است: «لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا ۚ» (بقره/ 286)؛ «خداوند کسی را جز به اندازه‌ی توانش تکلیف نمی‌کند» و اگر ناتوانی او برطرف‌شدنی نیست، مستحبّ است که دست کم کفّاره‌ی سوگند را بپردازد؛ چنانکه در روایتی از اهل بیت رسیده است: «کُلُّ مَنْ عَجَزَ عَنْ نَذْرٍ نَذَرَهُ فَکَفّارَتُهُ کَفّارَةُ یَمِینٍ» (کلینی، الکافی، ج7، ص457؛ طوسی، الإستبصار، ج4، ص55)؛ «هر کس از نذری که کرده است ناتوان شود، کفّاره‌ی آن کفّاره‌ی سوگند است» و این نظر علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی است؛ چنانکه یکی از یارانمان ما را خبر داد، گفت:

«قُلْتُ لِلْمَنْصُورِ: رَجُلٌ عاهَدَ اللّهَ أَوْ نَذَرَ لَهُ لَئِنْ عافاهُ مِنْ مَرَضِهِ یُطْعِمُ فِي کُلِّ یَوْمٍ مِسْکِیناً حَتّیٰ یُدْرِکَهُ الْمَوْتُ، فَلَمّا عافاهُ اللّهُ قامَ بِذٰلِكَ سَنَةً ثُمَّ تَرَکَهُ، فَماذا عَلَیْهِ؟ قالَ: یَسْتَغْفِرُ اللّهَ وَ یُطْعِمُ فِي کُلِّ یَوْمٍ مِسْکِیناً حَتّیٰ یُدْرِکَهُ الْمَوْتُ، قُلْتُ: إِنَّهُ عَجَزَ عَنْ ذٰلِكَ لِذَهابِ مالِهِ وَ کِبَرِ سِنِّهِ، قالَ: إِذاً لا شَيْءَ عَلَیْهِ وَ أُحِبُّ أَنْ یُکَفِّرَ کَفّارَةَ الْیَمِینِ»؛ «به منصور گفتم: مردی با خداوند عهد کرد یا برایش نذر نمود که اگر او را از بیماری‌اش عافیت داد، هر روز یک مسکین را طعام دهد تا آن گاه که مرگش فرا رسد، پس چون خداوند او را عافیت داد، یک سال این کار را کرد و سپس آن را ترک نمود، اینک بر عهده‌ی او چیست؟ فرمود: از خداوند طلب آمرزش می‌کند و هر روز یک مسکین را طعام می‌دهد تا آن گاه که مرگش فرا رسد، گفتم: او به خاطر از دست رفتن مالش و بالا رفتن سنّش از این کار ناتوان شده است، فرمود: در این صورت چیزی بر عهده‌ی او نیست و دوست می‌دارم که کفّاره‌ی سوگند را بپردازد».

دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی؛ بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
هم‌رسانی
این مطلب را با دوستان خود به اشتراک گذارید.
رایانامه
تلگرام
فیسبوک
توییتر
نوشتن پرسش
کاربر گرامی! شما می‌توانید پرسش‌های خود درباره‌ی آثار و اندیشه‌های علامه منصور هاشمی خراسانی را در فرم زیر بنویسید و برای ما ارسال کنید تا در این بخش پاسخ داده شود.
توجّه: ممکن است نام شما به عنوان نویسنده‌ی پرسش در پایگاه نمایش داده شود.
توجّه: از آنجا که پاسخ ما به پست الکترونیک شما ارسال می‌شود و لزوماً بر روی پایگاه قرار نمی‌گیرد، لازم است که آدرس خود را به درستی وارد کنید.
توجّه: لطفاً به نکات زیر توجّه فرمایید:
1 . ممکن است به پرسش شما در پایگاه پاسخ داده شده باشد. از این رو، بهتر است پیش از نوشتن پرسش خود، پرسش‌های مرتبط را مرور یا از امکان جستجو در پایگاه استفاده کنید.
2 . مدّت معمول برای پاسخگویی به هر پرسش، 3 تا 10 روز است.
3 . بهتر است از نوشتن پرسش‌های متعدّد و غیر مرتبط با هم در هر نوبت خودداری کنید؛ چراکه چنین پرسش‌هایی در پایگاه به تفکیک و أحیاناً در مدّتی بیش از مدّت معمول پاسخ داده می‌شوند.
* لطفاً کد امنیتی را وارد کنید. Captcha loading
دانلود مجموعه‌ی پرسش‌ها و پاسخ‌ها
نام کتاب: مجموعه‌ی پرسش‌ها و پاسخ‌ها منتشر شده در پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی
جلد: یکم؛ مقدّمات/ دوم؛ عقاید/ سوم؛ اخلاق
ناشر: دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی
نسخه: یکم
زمان انتشار: دی (جدی) 1397 هجری شمسی/ اسفند (حوت) 1397 هجری شمسی/ فروردین (حمل) 1398 هجری شمسی
مکان انتشار: بلخ؛ افغانستان
هرگونه استفاده و برداشت از مطالب این پایگاه با ذکر منبع بلامانع است.
×
آیا مایلید در خبرنامه‌ی پایگاه عضو شوید؟