چهار شنبه 27 شهریور (سنبله) 1398 هجری شمسی برابر با 18 محرّم 1441 هجری قمری
     
منصور هاشمی خراسانی
* کتاب شریف «سبل السّلام» حاوی مجموعه‌ی نامه‌ها و گفتارهای فارسی حضرت علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * کتاب شریف «هندسه‌ی عدالت» اثری ارزشمند از علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی به زبان عربی راه‌اندازی شد. * نرم‌افزار «نسیم رحمت» حاوی نسخه‌ی آفلاین پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * کتاب شریف «مناهج الرّسول صلّی الله علیه و آله و سلّم» حاوی مجموعه‌ی گفتارهای نورانی علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی در ابواب «مقدّمات»، «عقاید»، «اخلاق» و «احکام» منتشر شد. * کتاب شریف «الکلم الطّیّب» حاوی نامه‌های حکمت‌آموز حضرت علامه منصور هاشمی خراسانی منتشر شد.
loading

خواندن پرسش و پاسخ

   
موضوع اصلی:

احکام

شماره‌ی پرسش: 13 کد پرسش: 379
موضوع فرعی:

احکام روزه و اعتکاف

نویسنده‌ی پرسش: بهروز تاریخ پرسش: 1396/11/29

آیا کفاره‌ی روزه‌ای که عمداً قبل از غروب آفتاب افطار شده، همان طور که اکثر علماء شیعه گفته‌اند تخییر بین 60 روز روزه و اطعام 60 مسکین است؟ لطفاً کیفیت کفاره و شرایط آن را شرح دهید. اجرتان با خدا

پاسخ به پرسش شماره: 13 تاریخ پاسخ به پرسش: 1396/12/6

«کفّاره» به معنای «پوشاننده»، عمل صالحی است که گناهی را جبران می‌کند؛ چراکه به فضل خداوند و رحمت او، گناهان با اعمال صالح جبران می‌شوند؛ چنانکه فرموده است: «إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ ۚ» (هود/ 114)؛ «هرآینه کارهای نیک، کارهای بد را از بین می‌برند». بنابراین، هر عمل صالحی می‌تواند کفّاره‌ی گناهی باشد، ولی برای برخی گناهان در کتاب خداوند کفّاره‌ی خاصّی معیّن شده است؛ مانند قتل، ظهار، شکستن سوگند، صید در حال احرام، تراشیدن سر پیش از قربانی و ترک قضاء روزه‌ی ماه رمضان با وجود استطاعت، در حالی که برای برخی گناهان دیگر در کتاب خداوند کفّاره‌ی خاصّی معیّن نشده و افطار عمدی روزه در روزهای ماه رمضان از جمله‌ی آن‌هاست. از این رو، درباره‌ی کفّاره‌ی آن میان مسلمانان اختلاف نظر بوده است؛ به این ترتیب که شماری از آن‌ها مانند سعید بن جبیر، ابراهیم نخعی، محمّد بن سیرین و شعبی، آن را دارای کفّاره ندانسته‌اند، بلکه استغفار را برای آن کافی انگاشته‌اند و بیشتر آن‌ها آن را دارای کفّاره دانسته‌اند، ولی درباره‌ی چند و چونش اختلاف کرده‌اند؛ به این ترتیب که برخی مانند عمر کفّاره‌ی آن را اطعام یک مسکین دانسته‌اند و برخی دیگر مانند ابن عبّاس کفّاره‌ی آن را آزاد کردن یک برده یا یک ماه روزه یا اطعام سی مسکین دانسته‌اند و برخی دیگر مانند سعید بن مسیّب کفّاره‌ی آن را یک ماه روزه دانسته‌اند و برخی دیگر مانند حسن بصری کفّاره‌ی آن را آزاد کردن یک برده و در صورت ناتوانی، قربانی کردن یک شتر و در صورت ناتوانی، بیست صاع خرما و در صورت ناتوانی، دو روز روزه دانسته‌اند و برخی دیگر مانند ربیعة الرّأی کفّاره‌ی آن را دوازده روز روزه دانسته‌اند و برخی دیگر مانند بیشتر شیعه کفّاره‌ی آن را آزاد کردن یک برده یا دو ماه روزه‌ی پی در پی یا اطعام شصت مسکین دانسته‌اند و دیگران که جمهور مسلمانان هستند، کفّاره‌ی آن را در خصوص جماع، آزاد کردن یک برده و در صورت ناتوانی، دو ماه روزه‌ی پی در پی و در صورت ناتوانی، اطعام شصت مسکین دانسته‌اند و روایات رسیده از اهل بیت نیز در این باره مختلف است و شامل عدم کفّاره حتّی در خصوص جماع (طوسی، الإستبصار، ج2، ص81؛ همو، تهذیب الأحکام، ج4، ص208)، کفّاره‌ی تخییری (کلینی، الکافی، ج4، ص101؛ ابن بابویه، من لا یحضره الفقیه، ج2، ص115؛ طوسی، تهذیب الأحکام، ج4، ص205)، کفّاره‌ی ترتیبی (ابن بابویه، من لا یحضره الفقیه، ج2، ص116؛ همو، معانی الأخبار، ص336) و کفّاره‌ی جمع (أشعری قمی، النوادر، ص68؛ طوسی، الإستبصار، ج2، ص97) می‌شود، هر چند روایت مشهور از آنان، کفّاره‌ی تخییری به معنای آزاد کردن یک برده یا دو ماه روزه‌ی پی در پی یا اطعام شصت مسکین است که قول مشهور شیعه است.

از این اختلاف نظر فاحش میان مسلمانان دانسته می‌شود که درباره‌ی کفّاره‌ی افطار عمدی روزه در روزهای ماه رمضان، روایت متواتری نرسیده؛ همچنانکه روایت رسیده برای قول جمهور مسلمانان، روایتی واحد است که کسی جز ابو هریره آن را روایت نکرده (بنگرید به: مسند الشافعی، ص105؛ مسند أحمد، ج2، ص208؛ صحیح البخاری، ج7، ص236؛ صحیح مسلم، ج3، ص139؛ سنن ابن ماجه، ج1، ص534؛ سنن أبی داود، ج1، ص534؛ سنن الترمذی، ج2، ص113) و از این رو، نتوانسته است باعث اتّفاق نظر مسلمانان در ادوار نخستین و حتّی اتّفاق نظر صحابه شود. این می‌تواند به معنای آن باشد که کفّاره‌ی مذکور در اسلام معیّن نبوده و تعیین مقدار مشهور برای آن بنا بر قاعده بوده و جنبه‌ی احتیاط داشته؛ چراکه قاعده در اسلام، وجوب جبران گناهان از طریق اعمال صالح است و افطار عمدی روزه در روزهای ماه رمضان، از این قاعده مستثنا نیست و مقتضای احتیاط، جبران آن از طریق بزرگ‌ترین کفّاره‌ی معیّن شده در کتاب خداوند است که کفّاره‌ی ظهار محسوب می‌شود و عبارت از آزاد کردن یک برده و در صورت ناتوانی، دو ماه روزه‌ی پی در پی و در صورت ناتوانی، اطعام شصت مسکین است (بنگرید به: سوره‌ی مجادله، آیات 3 و 4). بنابراین، هرگاه کسی عمداً و بدون عذر شرعی، روزه‌ی خود در ماه رمضان را با نزدیکی کردن یا خوردن یا آشامیدن باطل کند، باید به قدر استطاعت خود برای جبران آن عمل صالح انجام دهد؛ به این ترتیب که قضاء روزه‌اش را به جای آورد و اگر استطاعت دارد، یک برده آزاد کند و اگر استطاعت ندارد، دو ماه پی در پی روزه بگیرد و اگر استطاعت ندارد، شصت مسکین را اطعام کند و اگر استطاعت ندارد، به قدر استطاعت خود روزه بگیرد یا اطعام کند و اگر استطاعت ندارد، به قدر استطاعت خود عمل صالح دیگری انجام دهد، باشد که آمرزیده شود؛ چراکه خداوند آمرزنده فرموده است: «وَمَنْ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ وَيَعْمَلْ صَالِحًا يُكَفِّرْ عَنْهُ سَيِّئَاتِهِ» (تغابن/ 9)؛ «و هر کس به خداوند ایمان آورد و عمل صالحی انجام دهد، گناهانش را می‌پوشاند»، بلکه فرموده است: «إِلَّا مَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ عَمَلًا صَالِحًا فَأُولَٰئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ ۗ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا» (فرقان/ 70)؛ «مگر کسانی که توبه کنند و ایمان آورند و عمل صالحی انجام دهند، پس خداوند گناهانشان را به حسنات مبدّل می‌کند و خداوند آمرزنده‌ای مهربان است».

دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی؛ بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
هم‌رسانی
این مطلب را با دوستان خود به اشتراک گذارید.
رایانامه
تلگرام
فیسبوک
توییتر
نوشتن پرسش
کاربر گرامی! شما می‌توانید پرسش‌های خود درباره‌ی آثار و اندیشه‌های علامه منصور هاشمی خراسانی را در فرم زیر بنویسید و برای ما ارسال کنید تا در این بخش پاسخ داده شود.
توجّه: ممکن است نام شما به عنوان نویسنده‌ی پرسش در پایگاه نمایش داده شود.
توجّه: از آنجا که پاسخ ما به پست الکترونیک شما ارسال می‌شود و لزوماً بر روی پایگاه قرار نمی‌گیرد، لازم است که آدرس خود را به درستی وارد کنید.
توجّه: لطفاً به نکات زیر توجّه فرمایید:
1 . ممکن است به پرسش شما در پایگاه پاسخ داده شده باشد. از این رو، بهتر است پیش از نوشتن پرسش خود، پرسش‌های مرتبط را مرور یا از امکان جستجو در پایگاه استفاده کنید.
2 . مدّت معمول برای پاسخگویی به هر پرسش، 3 تا 10 روز است.
3 . بهتر است از نوشتن پرسش‌های متعدّد و غیر مرتبط با هم در هر نوبت خودداری کنید؛ چراکه چنین پرسش‌هایی در پایگاه به تفکیک و أحیاناً در مدّتی بیش از مدّت معمول پاسخ داده می‌شوند.
* لطفاً کد امنیتی را وارد کنید. Captcha loading
دانلود مجموعه‌ی پرسش‌ها و پاسخ‌ها
نام کتاب: مجموعه‌ی پرسش‌ها و پاسخ‌ها منتشر شده در پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی
جلد: یکم؛ مقدّمات/ دوم؛ عقاید/ سوم؛ اخلاق/ چهارم؛ احکام
ناشر: دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی
نسخه: یکم
زمان انتشار: دی (جدی) 1397 هجری شمسی/ اسفند (حوت) 1397 هجری شمسی/ فروردین (حمل) 1398 هجری شمسی/ تیر (سرطان) 1398 هجری شمسی
مکان انتشار: بلخ؛ افغانستان
هرگونه استفاده و برداشت از مطالب این پایگاه با ذکر منبع بلامانع است.
×
آیا مایلید در خبرنامه‌ی پایگاه عضو شوید؟