شنبه 28 مرداد (اسد) 1396 هجری شمسی برابر با 27 ذي القعده 1438 هجری قمری Тоҷикӣ

منصور هاشمی خراسانی

* نرم‌افزار «نسیم رحمت» حاوی نسخه‌ی آفلاین پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * کتاب شریف «مناهج الرّسول صلّی الله علیه و آله و سلّم» حاوی مجموعه‌ی گفتارهای نورانی علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی در ابواب «مقدّمات»، «عقاید»، «اخلاق» و «احکام» منتشر شد. * مجموعه‌ی نقدها و بررسی‌های کتاب شریف «بازگشت به اسلام» اثر علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * «بسته‌های معرفتی هدایت» حاوی نامه‌ها، گفتارها، شرح‌ها، نقدها و بررسی‌ها و پرسش‌ها و پاسخ‌های مرتبط درباره‌ی موضوعات مهمّ اسلامی منتشر شد. * کتاب شریف «الکلم الطّیّب» حاوی نامه‌های حکمت‌آموز حضرت علامه منصور هاشمی خراسانی منتشر شد.
loading

خواندن پرسش‌ها و پاسخ‌ها

موضوع اصلی:

احکام

شماره پرسش: 7 کد پرسش: 185
موضوع فرعی:

احکام حجاب، نکاح و روابط جنسی

نویسنده‌ی پرسش: رضا راضی تاریخ پرسش: 1395/2/11

حدّ حجاب را از منظر علامه برای مرد و برای زن از قرآن و احیاناً از اخبار متواتر بیان فرمایید.

پاسخ به پرسش شماره: 7 تاریخ پاسخ به پرسش:

حجاب واجب به معنای پوشاندن قسمتی از بدن است که نظر کردن به آن برای دیگران جایز نیست و آن برای مرد دو فرج است که عورت او شمرده می‌شود؛ چنانکه خداوند فرموده است: «قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ۚ ذَٰلِكَ أَزْكَىٰ لَهُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا يَصْنَعُونَ» (نور/ 30)؛ «به مردان مؤمن بگو که دیدگان خود را فرو پوشند و فرج‌های خود را پاس دارند، این برایشان پاکیزه‌تر است، هرآینه خداوند به کاری که می‌کنند آگاه است»؛ با توجّه به اینکه ظاهر آن وجوب فرو پوشیدن دیدگان خود از نظر به فرج‌های دیگران و پاس داشتن فرج‌های خود از نظر آنان است و برای زن نیز دو فرج است که عورت او شمرده می‌شود؛ چنانکه خداوند فرموده است: «وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ» (نور/ 31)؛ «و به زنان مؤمن بگو که دیدگان خود را فرو پوشند و فرج‌های خود را پاس دارند»؛ با توجّه به اینکه ظاهر آن وجوب فرو پوشیدن دیدگان خود از نظر به فرج‌های دیگران و پاس داشتن فرج‌های خود از نظر آنان است و مؤیّد این، سخن خداوند درباره‌ی آدم و حوا علیهما السّلام است که فرموده است: «فَلَمَّا ذَاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُمَا سَوْآتُهُمَا وَطَفِقَا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ ۖ» (أعراف/ 22)؛ «پس چون از درخت چشیدند، عورت‌شان برایشان نمایان شد و شروع کردند به نهادن برگ‌های بهشت بر روی آن دو»؛ جز اینکه برای زن حجاب بیشتری واجب است و آن پوشاندن سر، گردن، سینه و سایر زیبایی‌های بدن به استثنای روی و دو کف دست است که عادتاً در معاشرت‌ها آشکار می‌شود؛ چنانکه خداوند فرموده است: «وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا ۖ وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَىٰ جُيُوبِهِنَّ ۖ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَىٰ عَوْرَاتِ النِّسَاءِ ۖ وَلَا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِنْ زِينَتِهِنَّ ۚ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَ الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ» (نور/ 31)؛ «و زیبایی‌های خود جز چیزهایی از آن‌ها که آشکار می‌شود را نمایان نکنند و باید روسری‌هاشان را بر روی گریبان‌هاشان بیندازند و آرایش خود را نمایان نکنند مگر برای شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم‌دین)شان یا بردگانشان یا بستگانی از مردان که گرایش (جنسی) ندارند یا کودکانی که از عورت‌های زنان آگاهی نیافته‌اند و پاهای خود را به گونه‌ای نزنند که زیورهای پنهانشان معلوم شود و همگی به سوی خداوند بازگردید ای مؤمنان باشد که رستگار شوید» و فرموده است: «يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ۚ ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ ۗ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا» (أحزاب/ 59)؛ «ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمنان بگو که چادرهاشان را بر خود فرو کشند، آن نزدیک‌تر است به اینکه شناخته شوند و آزار نشوند و خداوند آمرزنده‌ای مهربان است»، مگر زنان سالمندی که امیدی به نکاح ندارند و برای آنان جایز است که بدون خودنمایی با آرایش، چادرها و روسری‌هاشان را کنار گذارند؛ چنانکه خداوند فرموده است: «وَالْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا يَرْجُونَ نِكَاحًا فَلَيْسَ عَلَيْهِنَّ جُنَاحٌ أَنْ يَضَعْنَ ثِيَابَهُنَّ غَيْرَ مُتَبَرِّجَاتٍ بِزِينَةٍ ۖ وَأَنْ يَسْتَعْفِفْنَ خَيْرٌ لَهُنَّ ۗ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ» (نور/ 60)؛ «و بر زنان ازکارافتاده‌ای که امیدی به نکاح ندارند گناهی نیست که جامه‌هاشان را بدون خودنمایی با آرایش کنار بگذارند و اگر پوشیدگی جویند برایشان بهتر است و خداوند شنوایی داناست».

دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی؛ بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
تعلیق شماره: 1
نویسنده‌ی تعلیق: رضا راضی
تاریخ تعلیق: 1395/5/23

حدّ حجاب و پوشش مرد را بفرمایید.

پاسخ به تعلیق: 1 تاریخ پاسخ به تعلیق: 1395/5/28

حدّ اقلّ حجاب برای مرد همان است که در بالا توضیح داده شده، ولی با توجّه به روایات متواتر و مشهور پوشاندن بدن از ناف تا زانو برای مرد مستحبّ مؤکّد است، بلکه اکتفا به حدّ اقلّ حجاب برای او جز در موارد ضرورت وجهی ندارد؛ همچنانکه پوشاندن عورت با جامه‌های چسپانی که حجم آن را آشکار می‌کنند، کافی نیست. به علاوه، نپوشاندن مقداری از بدن که پوشاندن آن در عرف بایسته محسوب می‌شود، بر خلاف مروّت است و اگر موجب شهرت و انگشت‌نمایی می‌شود، جایز نیست.

دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی؛ بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
تعلیق شماره: 2
نویسنده‌ی تعلیق: نرجس
تاریخ تعلیق: 1395/11/6

با عرض سلام و خسته نباشید، نظر جناب علامه را درباره پوشیه و کیفیت آن در جامعه کنونی می‌خواستم.

پاسخ به تعلیق: 2 تاریخ پاسخ به تعلیق: 1395/11/10

مشهور عالمان مسلمان، پوشاندن روی را بر زنان واجب ندانسته‌اند، بلکه درباره‌ی عدم وجوب پوشاندن آن ادّعای اجماع شده است (بنگرید به: ابن مطهّر حلّی، تذکرة الفقهاء [طبع جدید]، ج2، ص446) و این به سبب سخن خداوند است که فرموده است: «وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا ۖ وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَىٰ جُيُوبِهِنَّ ۖ» (نور/ 31)؛ «و زنان زیبایی‌های خود جز چیزهایی از آن‌ها که آشکار می‌شود را نمایان نکنند و باید روسری‌هاشان را بر روی گریبان‌هاشان بیندازند»، با توجّه به اینکه از یک سو قدر متیقّن از «مَا ظَهَرَ مِنْهَا»؛ «چیزهایی از آن‌ها که آشکار می‌شود» در میان مسلمانان روی بوده و از سوی دیگر «خِمار» به معنای روسری در میانشان سر را می‌پوشانده، ولی روی و گاهی گریبان را نمی‌پوشانده و با این وصف، امر نکردن به پوشاندن روی مانند گریبان، دلیل بر عدم وجوب پوشاندن آن است؛ خصوصاً با توجّه به اینکه پوشاندن آن در غالب موارد مانع از شناخت‌ها و تعامل‌های ضروری است و این عسر و حرجی بیّن محسوب می‌شود، در حالی که خداوند فرموده است: «يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ» (بقره/ 185)؛ «خداوند برای شما آسانی می‌خواهد و برای شما سختی نمی‌خواهد» و فرموده است: «مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ» (مائده/ 6)؛ «خداوند نمی‌خواهد که برای شما در دین تنگنایی قرار دهد».

با این حال، پوشاندن روی برای زنان به شیوه‌های متعارف، کار پسندیده‌ای است که در میان سلف صالح مرسوم بوده است؛ چراکه مسلّماً پوشیدگی بیشتر برای آنان از پوشیدگی کمتر بهتر است و سلامت بیشتری برای نفس آنان و نفس مردان به ارمغان می‌آورد؛ خصوصاً برای کسانی از آنان که روی زیباتری دارند و بدون پوشاندن آن سبب جلب توجّه مردان می‌شوند؛ بر خلاف زنان کافر و فاسق که از نعمت اسلام بی‌بهره‌اند و شیرینی ایمان را نچشیده‌اند و از این رو، در جلب توجّه مردان مسابقه می‌دهند و می‌کوشند که مانند فروشندگان دوره‌گرد محاسن متاعشان را به نمایش گذارند یا مانند متکبّران خودپسند داشته‌هاشان را به رخ گرسنگان و نیازمندان بکشند، در حالی که با این کارشان تنها ارزش خود نزد صالحان را پایین می‌آورند و بداندیشان و فرومایگان را به طمع می‌اندازند و این چیزی است که به سود آنان نیست، بلکه زیان‌های بسیاری برای آنان دارد و عاقبت برای پرهیزکاران است.

دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی؛ بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
تعلیق شماره: 3
نویسنده‌ی تعلیق: جواد
تاریخ تعلیق: 1395/11/26

می‌خواستم بدانم داشتن حجاب برای زنان در جامعه‌ای مثل اروپا که نگاه مردم نسبت به مسلمانان و حجاب بد شده و گاهی اوقات زخم زبان و یا حتی خطرات جانی را می‌تواند به همراه داشته باشد تا چه اندازه از نظر اسلام ضروری است؟

تشکر

پاسخ به تعلیق: 3 تاریخ پاسخ به تعلیق: 1395/12/4

داشتن حجاب برای زنان مسلمان در حدّی که وجوب آن تبیین شده ضروری است، اگرچه موجب ملامت آنان توسّط مردم شود؛ چراکه نافرمانی خداوند برای خشنود ساختن مردم روا نیست و به ذلّت در دنیا و عذاب در آخرت می‌انجامد و از این رو، خداوند در ستایش نیکان فرموده است: «وَلَا يَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ ۚ» (مائده/ 54)؛ «و از ملامت ملامتگری نمی‌هراسند». با این وصف، اگر زنان مسلمان در سرزمینی قادر به داشتن حجاب نیستند، بر آنان واجب است که به سرزمین دیگری مهاجرت کنند؛ چنانکه خداوند فرموده است: «إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ ظَالِمِي أَنْفُسِهِمْ قَالُوا فِيمَ كُنْتُمْ ۖ قَالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ ۚ قَالُوا أَلَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةً فَتُهَاجِرُوا فِيهَا ۚ فَأُولَٰئِكَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ ۖ وَسَاءَتْ مَصِيرًا» (نساء/ 97)؛ «هرآینه کسانی که فرشتگان آنان را در حالی که به خودشان ظالم هستند می‌میرانند (به آنان) می‌گویند: در چه حال بودید؟ می‌گویند: در زمین (از عمل به احکام خداوند) ناتوان داشته می‌شدیم، (فرشتگان) می‌گویند: آیا زمین خداوند پهناور نبود تا در آن مهاجرت کنید؟! پس آنان جایگاهشان جهنّم است و بد بازگشت‌گاهی است»!

از اینجا دانسته می‌شود اقامت مسلمانان در سرزمینی که قادر به رعایت احکام اسلام در آن نیستند، حرام است، مگر اینکه به هیچ وجه امکان خروج از آن را نداشته باشند که در این صورت امید می‌رود خداوند آنان را ببخشاید؛ چنانکه فرموده است: «إِلَّا الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاءِ وَالْوِلْدَانِ لَا يَسْتَطِيعُونَ حِيلَةً وَلَا يَهْتَدُونَ سَبِيلًا ۝ فَأُولَٰئِكَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَعْفُوَ عَنْهُمْ ۚ وَكَانَ اللَّهُ عَفُوًّا غَفُورًا» (نساء/ 98 و 99)؛ «مگر مردان و زنان و کودکان مستضعفی که هیچ چاره‌ای نمی‌توانند و هیچ راهی پیدا نمی‌کنند، پس آنان را شاید خداوند ببخشاید و خداوند بخشاینده‌ای آمرزگار است».

دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی؛ بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
نوشتن پرسش

کاربر گرامی! شما می‌توانید پرسش‌های خود درباره‌ی آثار و اندیشه‌های علامه منصور هاشمی خراسانی را در فرم زیر بنویسید و برای ما ارسال کنید تا در این بخش پاسخ داده شود.

توجّه: ممکن است نام شما به عنوان نویسنده‌ی پرسش در پایگاه نمایش داده شود.
توجّه: از آنجا که پاسخ ما به پست الکترونیک شما ارسال می‌شود و لزوماً بر روی پایگاه قرار نمی‌گیرد، لازم است که آدرس خود را به درستی وارد کنید.
توجّه: لطفاً به نکات زیر توجّه فرمایید:
1 . ممکن است به پرسش شما در پایگاه پاسخ داده شده باشد. از این رو، بهتر است پیش از نوشتن پرسش خود، پرسش‌های مرتبط را مرور یا از امکان جستجو در پایگاه استفاده کنید.
2 . مدّت معمول برای پاسخگویی به هر پرسش، 3 تا 10 روز است.
3 . بهتر است از نوشتن پرسش‌های متعدّد و غیر مرتبط با هم در هر نوبت خودداری کنید؛ چراکه چنین پرسش‌هایی در پایگاه به تفکیک و أحیاناً در مدّتی بیش از مدّت معمول پاسخ داده می‌شوند.
لطفاً کد امنیتی را وارد کنید. بارگذاری مجدد کد امنیتی captcha loading
هر گونه استفاده و برداشت از مطالب این پایگاه با ذکر منبع بلامانع است.