سه شنبه 29 مرداد (اسد) 1398 هجری شمسی برابر با 18 ذي الحجه 1440 هجری قمری
     
منصور هاشمی خراسانی
* کتاب شریف «هندسه‌ی عدالت» اثری ارزشمند از علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی به زبان عربی راه‌اندازی شد. * نرم‌افزار «نسیم رحمت» حاوی نسخه‌ی آفلاین پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * کتاب شریف «مناهج الرّسول صلّی الله علیه و آله و سلّم» حاوی مجموعه‌ی گفتارهای نورانی علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی در ابواب «مقدّمات»، «عقاید»، «اخلاق» و «احکام» منتشر شد. * کتاب شریف «الکلم الطّیّب» حاوی نامه‌های حکمت‌آموز حضرت علامه منصور هاشمی خراسانی منتشر شد.
loading

خواندن پرسش و پاسخ

   
موضوع اصلی:

احکام

شماره‌ی پرسش: 1 کد پرسش: 134
موضوع فرعی:

احکام وضو، غسل و تیمّم

نویسنده‌ی پرسش: رضا راضی تاریخ پرسش: 1394/10/5

آیا با غسل جمعه و سایر غسل‌های واجب و مستحب می‌توان نماز خواند؟

وضو گرفتن بعد از غسل جنابت یا غسل‌هایی که کفایت از وضو می‌کنند چه حکمی دارد؟ آیا لغو است؟ یعنی چه؟

پاسخ به پرسش شماره: 1 تاریخ پاسخ به پرسش: 1394/10/8

حق آن است که غسل کردن از جنابت برای نماز کفایت می‌کند و پس از آن نیازی به وضو گرفتن نیست و این مبتنی بر ظاهر کتاب خداوند است که فرموده است: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَىٰ حَتَّىٰ تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ وَلَا جُنُبًا إِلَّا عَابِرِي سَبِيلٍ حَتَّىٰ تَغْتَسِلُوا ۚ» (نساء/ 43)؛ «ای کسانی که ایمان آوردید! به نماز نزدیک نشوید در حالی که مست هستید تا آن گاه که بدانید چه می‌گویید و نه در حالی که جنب هستید مگر برای گذشتن از راهی تا آن گاه که غسل کنید»، با توجّه به اینکه غسل کردن را غایت حرمت نزدیک شدن به نماز در حال جنابت دانسته و مفهوم آن جواز نزدیک شدن به نماز پس از غسل کردن از جنابت است و با این وصف، وضو گرفتن برای نماز پس از غسل کردن از جنابت، واجب نیست، بلکه تحصیل حاصل شمرده می‌شود.

امّا آیا غسل کردن از غیر جنابت نیز برای نماز کافی است؟ حق آن است که آری؛ چراکه مسلّماً حدث حاصل از جنابت، شدیدتر است و هرگاه غسل از آن برای نماز کافی باشد، غسل از غیر آن به طریق اولی کافی خواهد بود و این قول اهل بیت پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم و قول بسیاری از صحابه و تابعان است؛ چنانکه یکی از یارانمان ما را خبر داد، گفت:

«سَمِعْتُ ٱلْمَنْصُورَ ٱلْهاشِمِيَّ ٱلْخُراسانِيَّ یَقُولُ: ٱلْغُسْلُ ٱلْوُضُوءُ ٱلْأَکْبَرُ! قُلْتُ: إِنَّهُمْ یَقُولُونَ لا یُجْزِي عَنِ ٱلْوُضُوءِ إِلّا ٱلْغُسْلُ مِنَ ٱلْجَنابَةِ! قالَ: سُبْحانَ ٱللّهِ! أَیُجْزِي ٱلْغُسْلُ مِنَ ٱلْجَنابَةِ وَ لا یُجْزِي ٱلْغُسْلُ مِنَ ٱلْحَدَثِ ٱلْأَصْغَرِ؟! أَفَلا یَعْقِلُونَ؟!»؛ «شنیدم جناب منصور هاشمی خراسانی می‌فرماید: غسل، وضوء بزرگ‌تر است! گفتم: آن‌ها می‌گویند که از وضو کفایت نمی‌کند مگر غسلِ از جنابت! فرمود: خداوند منزّه است! آیا غسلِ از جنابت کفایت می‌کند و غسلِ از حدث کوچک‌تر کفایت نمی‌کند؟! آیا پس عقل را به کار نمی‌برند؟!».

با این وصف، وضو گرفتن پس از غسل کردن، کار بیهوده‌ای است، بلکه التزام به آن بدعت و وسواس شمرده می‌شود؛ چنانکه یکی از یارانمان ما را خبر داد، گفت:

«سَمِعْتُ ٱلْعالِمَ یَقُولُ: ٱلْوُضُوءُ بَعْدَ ٱلْغُسْلِ بِدْعَةُ ٱلْمُتَکَلِّفِینَ»؛ «شنیدم عالم می‌فرماید: وضو گرفتن پس از غسل کردن، بدعت متکلّفان است»!

آری، وضو گرفتن پیش از غسل کردن اشکالی ندارد؛ چنانکه یکی از یارانمان ما را خبر داد، گفت:

«کُنْتُ أَتَوَضَّأُ بَعْدَ ٱلْغُسْلِ لِما أَجِدُ فِي نَفْسِي فَأَرَدْتُ أَنْ أَسْأَلَهُ فَنَسِیتُ فَلَمّا دَخَلْتُ عَلَیْهِ قالَ لِي: لَعَلَّکَ تَتَوَضَّأُ بَعْدَ ٱلْغُسْلِ! قُلْتُ: نَعَمْ وَ أَرَدْتُ أَنْ أَسْئَلَکَ فَنَسِیتُ! قالَ: فَلا تَفْعَلْ فَإِنْ أَبَیْتَ إِلّا أَنْ تَفْعَلَ فَتَوَضَّأْ قَبْلَ ٱلْغُسْلِ لا بَعْدَهُ فَإِنَّ ٱلْوُضُوءَ بَعْدَ ٱلْغُسْلِ إِسْرافٌ وَ إِنَّ ٱللّهَ لا یُحِبُّ ٱلْمُسْرِفینَ»؛ «من به سبب چیزی که در دلم می‌یافتم، پس از غسل کردن وضو می‌گرفتم، پس خواستم که از آن حضرت درباره‌اش بپرسم ولی فراموش کردم، پس چون به محضر ایشان رسیدم به من فرمود: شاید تو پس از غسل کردن وضو می‌گیری! گفتم: آری و می‌خواستم از شما بپرسم، ولی فراموش کردم! فرمود: (این کار را) نکن، پس اگر نمی‌خواهی جز آنکه (این کار را) بکنی، پس پیش از غسل کردن وضو بگیر و نه پس از آن؛ چراکه وضو گرفتن پس از غسل کردن اسراف است و خداوند اسراف کنندگان را دوست نمی‌دارد»!

دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی؛ بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
تعلیق شماره: 1
نویسنده‌ی تعلیق: سعید قادری
تاریخ تعلیق: 1398/5/9

لطفاً درباره‌ی کفایت غسل از وضو بیشتر توضیح دهید. آیا نماز خواندن با هر غسلی صحیح است؟ یعنی هر بار که به حمام رفتیم می‌توانیم نیّت غسل کنیم و با آن نماز بخوانیم بدون اینکه وضو بگیریم؟

پاسخ به تعلیق: 1 تاریخ پاسخ به تعلیق: 1398/5/13

روایات فراوانی درباره‌ی کفایت غسل از وضو رسیده؛ مانند روایت عایشه که در آن آمده است: «إِنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ لا يَتَوَضَّأُ بَعْدَ الْغُسْلِ» (مسند الطیالسی، ص198؛ مسند أحمد، ج6، ص68؛ سنن الترمذی، ج1، ص72؛ سنن النسائی، ج1، ص137؛ مسند أبی یعلی، ج8، ص25؛ مستدرک الحاکم، ج1، ص153)؛ «پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم بعد از غسل وضو نمی‌گرفت» و روایت دیگر او که در آن آمده است: «كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَغْتَسِلُ وَيُصَلِّي الرَّكْعَتَيْنِ وَيُصَلِّي الْغَدَاةَ وَلا أَرَاهُ يُحْدِثُ وُضُوءًا بَعْدَ الْغُسْلِ» (مسند ابن راهویه، ج3، ص857؛ مسند أحمد، ج6، ص154؛ سنن أبی داود، ج1، ص63؛ مستدرک الحاکم، ج1، ص153؛ سنن البیهقی، ج1، ص179)؛ «رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم غسل می‌کرد و دو رکعت نماز می‌گزارد و نماز صبح را می‌گزارد و نمی‌دیدم که بعد از غسل وضو بگیرد» و روایت أنس و ابن عباس از رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم که در آن آمده است: «لَيْسَ مِنَّا مَنْ تَوَضَّأَ بَعْدَ الْغُسْلِ» (رامهرمزی، الحدّ الفاصل، ص345؛ طبرانی، المعجم الأوسط، ج3، ص243؛ همو، المعجم الکبیر، ج11، ص286)؛ «از ما نیست کسی که بعد از غسل وضو می‌گیرد» و روایت ابن عمر که در آن آمده است: «إنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَنِ الْوُضُوءِ بَعْدَ الْغُسْلِ، فَقَالَ: وَأَيُّ وُضُوءٍ أَفْضَلُ مِنَ الْغُسْلِ؟!» (مستدرک الحاکم، ج1، ص154؛ من وافق اسمه اسم أبیه للأزدی، ج1، ص26)؛ «از پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم درباره‌ی وضو بعد از غسل پرسیدند، پس فرمود: کدام وضو بهتر از غسل است؟!» و روایت محمّد بن مسلم از ابو جعفر باقر علیه السلام که در آن آمده است: «الْغُسْلُ يُجْزِي عَنِ الْوُضُوءِ وأَيُّ وُضُوءٍ أَطْهَرُ مِنَ الْغُسْلِ؟!» (طوسی، تهذیب الأحکام، ج1، ص139)؛ «غسل از وضو کفایت می‌کند و کدام وضو پاکیزه‌تر از غسل است؟!» و روایت عمار ساباطی که در آن آمده است: «سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلامُ عَنِ الرَّجُلِ إِذَا اغْتَسَلَ مِنْ جَنابَتِهِ، أَوْ يَوْمَ جُمُعَةٍ، أَوْ يَوْمَ عِيدٍ، هَلْ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ قَبْلَ ذٰلِكَ أَوْ بَعْدَهُ؟ فَقالَ: لا، لَيْسَ عَلَيْهِ قَبْلُ وَلا بَعْدُ قَدْ أَجْزَأَهُ الْغُسْلُ، وَالْمَرْأَةُ مِثْلُ ذٰلِكَ إِذَا اغْتَسَلَتْ مِنْ حَيْضٍ أَوْ غَيْرِ ذٰلِكَ، فَلَيْسَ عَلَيْهَا الْوُضُوءُ لا قَبْلُ ولا بَعْدُ، قَدْ أَجْزَأَهَا الْغُسْلُ» (طوسی، تهذیب الأحکام، ج1، ص141)؛ «از ابو عبد الله صادق علیه السلام درباره‌ی مردی پرسیدند که از جنابت غسل می‌کند، یا در روز جمعه، یا در روز عید، آیا قبل یا بعد آن بر عهده‌ی اوست که وضو بگیرد؟ فرمود: نه، قبل یا بعد آن بر عهده‌ی او نیست، غسل برای او کفایت کرده است و زن هم همین طور است، هرگاه از حیض یا چیز دیگر غسل کند بر عهده‌ی او وضو نیست، نه قبل و نه بعد، غسل برای او کفایت کرده است» و روایت سلیمان بن خالد از ابو جعفر باقر و روایت عبد الله بن سلیمان از ابو عبد الله صادق علیهما السلام که در آن آمده است: «الْوُضُوءُ بَعْدَ الْغُسْلِ بِدْعَةٌ» (کلینی، الکافی، ج3، ص45؛ طوسی، تهذیب الأحکام، ج1، ص140)؛ «وضو بعد از غسل بدعت است» و این قول بسیاری از صحابه و تابعین است (نگاه کنید به: مصنف عبد الرزاق، ج1، ص270؛ مصنّف ابن أبی شیبه، ج1، ص88؛ سنن الترمذی، ج1، ص72) و از آن رو پذیرفته می‌شود که با کتاب خداوند سازگاری دارد؛ چراکه کتاب خداوند غسل را برطرف کننده‌ی حدث بزرگ‌تر دانسته است و با این وصف، به طریق اولی حدث کوچک‌تر را برطرف می‌کند و این از باب قیاس اولویّت است که حکمی عقلی محسوب می‌شود؛ با توجّه به اینکه غرض از وضو «طهارت برای تقرّب به خداوند» است؛ چنانکه فرموده است: «مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلَٰكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ» (مائده/ 6)؛ «خداوند نمی‌خواهد که بر شما مشقّتی قرار دهد، بل می‌خواهد که شما را پاکیزه کند» و این غرض با غسل -به نحو أحسن- حاصل می‌شود؛ چنانکه فرموده است: «وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُبًا فَاطَّهَّرُوا ۚ» (مائده/ 6)؛ «و اگر جنب بودید، پاکیزه شوید» یعنی غسل کنید، بلکه چه بسا از باب ظهور لفظ در مفهوم موافق است؛ زیرا کافی دانستن غسل جنابت از وضو این معنا را می‌رساند که غسل از وضو کفایت می‌کند؛ به این معنا که هر دو حدث را بر می‌دارد؛ خصوصاً با توجّه به اینکه غسل جنابت با سایر غسل‌ها متفاوت نیست؛ چراکه کیفیّت همه‌ی آن‌ها یکسان است و قصد قربت در همه‌ی آن‌ها وجود دارد.

آری، غسل‌هایی که سبب شرعی ندارند، خالی از تفاوت نیستند؛ چراکه امر وجوبی یا استحبابی به آن‌ها نرسیده است و با این وصف، انجام آن‌ها امتثال محسوب نمی‌شود و جنبه‌ی تأسّی به پیامبر یا خلفاء راشد و مهدیّ او ندارد؛ فارغ از آنکه انصراف لفظ غسل در شرع به غسل‌های معهود و معروف شرعی بعید نیست. از این رو، احتیاط واجب آن است که قبل از غسل‌های بی‌سبب وضو گرفته شود؛ بر خلاف غسل‌هایی که شرع آن‌ها را واجب یا مستحب شمرده است و آن‌ها به ترتیب زیرند:

1 . غسل جنابت

2 . غسل حیض

3 . غسل نفاس

4 . غسل استحاضه

5 . غسل مسّ میّت

6 . غسل جمعه

7 . غسل عید فطر

8 . غسل عید قربان

9 . غسل إحرام برای حج یا عمره

10 . غسل توبه از کفر

11 . غسل شب‌های نوزدهم، بیست و یکم و بیست و سوم ماه رمضان

12 . غسل روز عرفه

13 . غسل ورود به مکّه و مدینه

14 . غسل ورود به مسجد الحرام و مسجد النبیّ صلّی الله علیه و آله و سلّم

15 . غسل به سبب کسوف و خسوف برای ادا یا قضای نماز آیات

16 . غسل برای استسقاء

17 . غسل بعد از به هوش آمدن از بیهوشی

این‌ها غسل‌هایی هستند که روایات معتبر و مشهوری در منابع فریقین درباره‌ی آن‌ها رسیده است و از این رو، می‌توان آن‌ها را واجب یا مستحب دانست و قبل از آن‌ها وضو نگرفت، هر چند غسل‌های دیگری نیز روایت شده‌اند که انجام آن‌ها به امید استحباب اشکالی ندارد؛ مانند غسل شب اول و شب هفدهم ماه رمضان و غسل روز هشتم ذی الحجّه و غسل استخاره و غسل مباهله و غسل نماز حاجت، ولی بهتر است که قبل از آن‌ها وضو گرفته شود؛ همچنانکه احتیاط واجب، وضو گرفتن قبل از غسل‌هایی است که درباره‌ی آن‌ها روایتی نرسیده است و انجام آن‌ها با قصد امتثال یا تأسّی نیست.

برای آگاهی از کیفیّت غسل، به پرسش و پاسخ 303 مراجعه کنید.

دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی؛ بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
هم‌رسانی
این مطلب را با دوستان خود به اشتراک گذارید.
رایانامه
تلگرام
فیسبوک
توییتر
نوشتن پرسش
کاربر گرامی! شما می‌توانید پرسش‌های خود درباره‌ی آثار و اندیشه‌های علامه منصور هاشمی خراسانی را در فرم زیر بنویسید و برای ما ارسال کنید تا در این بخش پاسخ داده شود.
توجّه: ممکن است نام شما به عنوان نویسنده‌ی پرسش در پایگاه نمایش داده شود.
توجّه: از آنجا که پاسخ ما به پست الکترونیک شما ارسال می‌شود و لزوماً بر روی پایگاه قرار نمی‌گیرد، لازم است که آدرس خود را به درستی وارد کنید.
توجّه: لطفاً به نکات زیر توجّه فرمایید:
1 . ممکن است به پرسش شما در پایگاه پاسخ داده شده باشد. از این رو، بهتر است پیش از نوشتن پرسش خود، پرسش‌های مرتبط را مرور یا از امکان جستجو در پایگاه استفاده کنید.
2 . مدّت معمول برای پاسخگویی به هر پرسش، 3 تا 10 روز است.
3 . بهتر است از نوشتن پرسش‌های متعدّد و غیر مرتبط با هم در هر نوبت خودداری کنید؛ چراکه چنین پرسش‌هایی در پایگاه به تفکیک و أحیاناً در مدّتی بیش از مدّت معمول پاسخ داده می‌شوند.
* لطفاً کد امنیتی را وارد کنید. Captcha loading
دانلود مجموعه‌ی پرسش‌ها و پاسخ‌ها
نام کتاب: مجموعه‌ی پرسش‌ها و پاسخ‌ها منتشر شده در پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی
جلد: یکم؛ مقدّمات/ دوم؛ عقاید/ سوم؛ اخلاق/ چهارم؛ احکام
ناشر: دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی
نسخه: یکم
زمان انتشار: دی (جدی) 1397 هجری شمسی/ اسفند (حوت) 1397 هجری شمسی/ فروردین (حمل) 1398 هجری شمسی/ تیر (سرطان) 1398 هجری شمسی
مکان انتشار: بلخ؛ افغانستان
هرگونه استفاده و برداشت از مطالب این پایگاه با ذکر منبع بلامانع است.
×
آیا مایلید در خبرنامه‌ی پایگاه عضو شوید؟