سه شنبه 16 آذر (قوس) 1395 هجری شمسی برابر با 7 ربیع الأوّل 1438 هجری قمری Тоҷикӣ

منصور هاشمی خراسانی

* بخش «آشنایی» حاوی توضیحات کافی درباره‌ی علامه منصور هاشمی خراسانی، آثار و پایگاه ایشان راه‌اندازی شد. * مجموعه‌ی نقدها و بررسی‌های کتاب شریف «بازگشت به اسلام» اثر علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * «بسته‌های معرفتی هدایت» حاوی نامه‌ها، گفتارها، شرح‌ها، نقدها و بررسی‌ها و پرسش‌ها و پاسخ‌های مرتبط درباره‌ی موضوعات مهمّ اسلامی منتشر شد. * کتاب شریف «الکلم الطّیّب» حاوی نامه‌های حکمت‌آموز حضرت علامه منصور هاشمی خراسانی منتشر شد. * کانال اطلاع‌رسانی «نهضت بازگشت به اسلام» در شبکه‌ی تلگرام راه‌اندازی شد. * صفحه رسمی دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی بر روی شبکه‌ی اجتماعی فیسبوک و گوگل پلاس راه‌اندازی شد. * نسخه‌ی تاجیکی پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی راه‌اندازی شد.

خواندن پرسش‌ها و پاسخ‌ها

موضوع اصلی:

احکام

شماره پرسش: 5 کد پرسش: 120
موضوع فرعی:

احکام نماز

نویسنده‌ی پرسش: کریم تاریخ پرسش: 1394/9/11

با عرض سلام و تحیات خدمت شما؛ سؤالی داشتم که مختصر از محضرتان می‌پرسم.

بنده در یکی از شهرهای انگلستان ساکن هستم و بنا بر ضرورت برای اداء نماز ظهر و عصر از محل کارم به مسجدی که نزدیک محل کارم واقع شده است می‌روم. متأسفانه در این مسجد برادران به شدّت متعصّب سنّی حضور دارند که با شیوه‌ی نماز خواندن یک شیعه‌ی اثنی عشری یعنی با دست باز و استفاده از مهر مشکل دارند و به همین دلیل تا کنون برخوردهایی با من داشته‌اند. سؤال بنده این است که در صورتی که احتمال برخورد شدید حتّی در حدّ ضرب و جرح در میان باشد، آیا می‌توان به عنوان تقیّه با دست بسته و بدون مهر نماز خواند؟

از وقتی که برای پاسخ به سؤالم صرف می‌کنید بسیار متشکرم.

پاسخ به پرسش شماره: 5 تاریخ پاسخ به پرسش:

بنا بر نظر صحیح‌تر، نهادن دست راست بر روی دست چپ در نماز، سنّت نیست؛ زیرا بیشتر روایاتی که نماز رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم را وصف کرده‌اند، از ذکر آن خالی هستند، بلکه در هیچ روایت صحیحی ذکری از آن نیامده و روایات رسیده درباره‌ی آن ضعیف یا مرسل یا موقوف‌اند و این نظر اهل بیت رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم و نظر عبد الله بن زبیر، سعید بن مسیّب، سعید بن جبیر، عطاء، ابن جریج، ابراهیم نخعی، حسن بصری، مالک بن أنس، لیث بن سعد، محمّد بن سیرین و برخی دیگر از تابعان و فقیهان است و با این وصف، کسانی که جناب‌عالی را به سبب نماز گزاردن با دست باز می‌آزارند، در واقع همه‌ی این گروه از سلف را آزار می‌دهند؛ خصوصاً با توجّه به اینکه نهادن دست راست بر روی دست چپ در نماز، در هیچ یک از مذاهب اسلامی واجب نیست و هر کس بدون آن نماز بگزارد، نماز او بنا بر همه‌ی مذاهب اسلامی صحیح است. همچنانکه میان آن‌ها اختلافی نیست که سجده بر خاک و سنگریزه سنّت است و با این وصف، سجده بر گل‌های پخته‌ای که اهل تشیّع از خاک می‌سازند و آن را «مُهر» می‌نامند، اشکالی ندارد، هر چند بهترین سجده‌گاه خاک و سنگریزه‌ای است که در مکان نماز موجود است؛ چراکه بر سنّت رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم انطباق بیشتری دارد.

از اینجا دانسته می‌شود که آزار دهندگان شما در حقیقت «اهل سنّت» نیستند؛ چراکه نه تنها با سنّت رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم، بلکه با مذاهب ائمّه‌ی خود مانند ابو حنیفه، مالک، شافعی و ابن حنبل نیز آشنایی ندارند.

با این اوصاف، اگر برای جناب‌عالی ممکن است که آنان یا امام آنان در مسجد را از نکات فوق آگاه کنید، واجب است که از باب امر به معروف و نهی از منکر این کار را انجام دهید تا از جهالت رهایی یابند و دیگر مزاحم شما نشوند، ولی اگر برای جناب‌عالی ممکن نیست یا خطر قابل توجّهی دارد، می‌توانید در میان آنان با دست بسته نماز بگزارید و بر غباری که عادتاً روی فرش‌ها نشسته است سجده کنید؛ چراکه نماز گزاردن با دست بسته حرام نیست و مبطل نماز شمرده نمی‌شود و سجده بر فرش‌ها به اعتبار غباری که روی آن‌ها نشسته، کافی است و در هر صورت، بهتر است که نماز را به همراه آنان بگزارید؛ چراکه نماز با جماعت به تألیف قلوب مسلمانان کمک می‌کند و از بدگمانی آنان به یکدیگر می‌کاهد و خداوند به هر چه در سینه‌هاست آگاه است.

دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی؛ بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
تعلیق شماره: 1
نویسنده‌ی تعلیق: محمد
تاریخ تعلیق: 1394/12/13

با تشکّر از بابت وقت و حوصله‌ای که صرف می‌کنید تا به دقّت به پرسش‌ها و شبهات پاسخ دهید. سؤالی داشتم و ممنون خواهم شد که پاسخی به آن مرقوم فرمایید:

در پاسخ به یکی از سؤالات در خصوص جواز تقیه در نماز به هنگام اداء آن در حضور برادران اهل سنّت مرقوم فرمودید که در صورت احتمال خطر می‌توان نماز را با دست بسته و بدون مهر روی فرش خواند. سؤال این است که مرز تقیه کجاست؟ زیرا برای یک فرد ترسو وارد شدن به مسجد اهل سنّت یعنی خطر و برای فردی شجاع حتی ضرب و جرح جزئی هم ممکن است موجب تقیه نباشد. باید حتماً سابقه‌ی قبلی برخورد و درگیری باشد تا بتوان عرفاً گفت که احتمال خطر وجود دارد یا تنها احساس خطر هم می‌تواند ملاک باشد؟

پاسخ به تعلیق: 1 تاریخ پاسخ به تعلیق: 1394/12/15

ملاک حکم در تقیّه، «ترس شخصی» نیست، بلکه «ترس نوعی» است و مراد از آن ترسی است که برای نوع عقلا وجود دارد، مانند ترس از قتل یا جرح یا ضرب بدون مصلحت شرعی مهم‌تر. بنابراین، مسلمانی که با توجّه به قرائن و شواهد موجود، احتمال عقلایی می‌دهد که در صورت اقامه‌ی نماز با دست‌های باز و سجده بر روی خاک، مقتول یا مجروح یا مضروب می‌شود بدون آنکه مصلحت شرعی مهم‌تری مانند تعلیم و ترویج سنّت حاصل آید، موظّف است که با دست‌های بسته و بدون سجده بر روی خاک نماز گزارد، اگرچه شخصاً ترسی از قتل یا جرح یا ضرب نداشته باشد؛ چنانکه خداوند فرموده است: «وَلَا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ» (بقره/ 195)؛ «و خودتان را با دستانتان به هلاکت نیندازید»، بل اگر چنین احتمالی نمی‌دهد نیز -هرگاه امیدی به حصول مصلحت شرعی مهم‌تری مانند تعلیم و ترویج سنّت ندارد- می‌تواند برای هماهنگی با اهل مسجد در کاری مشروع، با دست‌های بسته و بدون سجده بر روی خاک نماز گزارد؛ چراکه نماز گزاردن با این صورت شرعاً حرام نیست و با این وصف، مسلمانی که با انگیزه‌ای نیکوکارانه مانند تألیف قلوب مسلمانان این کار را انجام می‌دهد، گناه‌کار شمرده نمی‌شود؛ چنانکه خداوند فرموده است: «مَا عَلَى الْمُحْسِنِينَ مِنْ سَبِيلٍ ۚ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ» (توبه/ 91)؛ «بر نیکوکاران راهی (به مؤاخذه) نیست و خداوند آمرزنده‌ای مهربان است».

دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی؛ بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
نوشتن پرسش

کاربر گرامی! شما می‌توانید پرسش‌های خود درباره‌ی آثار و اندیشه‌های علامه منصور هاشمی خراسانی را در فرم زیر بنویسید و برای ما ارسال کنید تا در این بخش پاسخ داده شود.

توجّه: از آنجا که پاسخ ما به پست الکترونیک شما ارسال می‌شود و لزوماً بر روی پایگاه قرار نمی‌گیرد، لازم است که آدرس خود را به درستی وارد کنید.

لطفاً کد امنیتی را وارد کنید. بارگذاری مجدد کد امنیتی captcha loading
هر گونه استفاده و برداشت از مطالب این پایگاه با ذکر منبع بلامانع است.