یکشنبه 21 آذر (قوس) 1395 هجری شمسی برابر با 12 ربیع الأوّل 1438 هجری قمری Тоҷикӣ

منصور هاشمی خراسانی

* بخش «آشنایی» حاوی توضیحات کافی درباره‌ی علامه منصور هاشمی خراسانی، آثار و پایگاه ایشان راه‌اندازی شد. * مجموعه‌ی نقدها و بررسی‌های کتاب شریف «بازگشت به اسلام» اثر علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * «بسته‌های معرفتی هدایت» حاوی نامه‌ها، گفتارها، شرح‌ها، نقدها و بررسی‌ها و پرسش‌ها و پاسخ‌های مرتبط درباره‌ی موضوعات مهمّ اسلامی منتشر شد. * کتاب شریف «الکلم الطّیّب» حاوی نامه‌های حکمت‌آموز حضرت علامه منصور هاشمی خراسانی منتشر شد. * کانال اطلاع‌رسانی «نهضت بازگشت به اسلام» در شبکه‌ی تلگرام راه‌اندازی شد. * صفحه رسمی دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی بر روی شبکه‌ی اجتماعی فیسبوک و گوگل پلاس راه‌اندازی شد. * نسخه‌ی تاجیکی پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی راه‌اندازی شد.

خواندن پرسش‌ها و پاسخ‌ها

موضوع اصلی:

احکام

شماره پرسش: 1 کد پرسش: 109
موضوع فرعی:

احکام نظافت و پیراستگی

نویسنده‌ی پرسش: علی راضی تاریخ پرسش: 1394/8/23

نظر حضرت علامه خراسانی در مورد تراشیدن ریش چیست؟

پاسخ به پرسش شماره: 1 تاریخ پاسخ به پرسش:

گذاشتن ریش، سنّت است و به شعار مسلمانان در جهان تبدیل شده است و با این وصف، تراشیدن آن، هرگاه سبب همانندی با غیر مسلمانان شود، جایز نیست؛ چراکه خداوند همانندی با کافران را ناروا شمرده (نساء/ 140) و کسانی را به سبب آن نکوهش کرده (توبه/ 30) و هر گونه گرایش به ظالمان را موجب عقاب دانسته است (هود/ 113)، ولی مرتّب و کوتاه کردن ریش در حدّی که سبب همانندی با غیر مسلمانان نمی‌شود، اشکالی ندارد، بل در حدّی که سبب تمایز از کاهنان یهود و مرتاضان هند و مفسدان داعش می‌شود، واجب است؛ چنانکه یکی از یارانمان ما را خبر داد، گفت:

«سَأَلْتُهُ عَنِ ٱلرَّجُلِ یَأْخُذُ مِنْ لِحْیَتِهِ فَقالَ: لا جُناحَ عَلَیْهِ ما لَمْ یَحْلِقْ فَیَتَشَبَّهَ بِٱلفاسِقینَ! قُلْتُ: إِنَّهُمْ یَقُولُونَ لا یُؤْخَذُ مِنْها شَيْءٌ وَ إِنْ بَلَغَتِ ٱلرُّکْبَةَ! قالَ: سُبْحانَ ٱللّهِ! هٰذا قَولُ ٱلْکُهّانِ وَ ٱلْجُوکِیَّةِ! بَلْ یَأْخُذُ مِنْها وَ یَتَجَمّلُ»؛ «از آن جناب درباره‌ی مردی پرسیدم که از ریش خود کم می‌کند، فرمود: گناهی بر او نیست مادامی که نتراشد پس به فاسقان شبیه شود! گفتم: آن‌ها می‌گویند از آن چیزی کم نمی‌کند اگرچه به زانو برسد! فرمود: سبحان الله! این سخن کاهنان و جوکیان است! بلکه از آن کم می‌کند و آراستگی می‌جوید».

دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی؛ بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
تعلیق شماره: 1
نویسنده‌ی تعلیق: رضا راضی
تاریخ تعلیق: 1394/11/25

فرق جایز نیست با حرام است در چیست؟

حرام بودن تراشیدن ریش را از قرآن اثبات کنید.

حدّ شرعی ریش حداقل چقدر است؟

پاسخ به تعلیق: 1 تاریخ پاسخ به تعلیق: 1394/11/29

«جایز» عنوان کاری است که عقابی بر انجام آن مترتّب نمی‌شود و «حرام» عنوان کاری است که عقابی بر انجام آن مترتّب می‌شود و با این وصف، «جایز نیست» با «حرام است» تفاوت معنایی ندارد، جز آنکه ممکن است در عبارت «حرام است» قاطعیّت بیشتری نهفته باشد، تا حدّی که اراده‌ی «کراهت شدید» از عبارت «جایز نیست» ممکن است، ولی از عبارت «حرام است» ممکن نیست.

امّا چنانکه در پاسخ فوق تبیین شده است، تراشیدن ریش هرگاه سبب همانندی با غیر مسلمانان و غیر متشرّعان که غالباً به این کار اهتمام دارند و آن را از فرهنگ مطلوب خود می‌شمارند باشد، جایز نیست، به این معنا که حرام است و بر آن عقابی مترتّب می‌شود؛ چراکه خداوند از همانندی با کافران نهی کرده و فرموده است: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ كَفَرُوا» (آل عمران/ 156)؛ «ای کسانی که ایمان آوردید! همانند کسانی که کافر شدند نباشید» و از همانندی با فاسقان نهی کرده و فرموده است: «وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ نَسُوا اللَّهَ فَأَنْسَاهُمْ أَنْفُسَهُمْ ۚ أُولَٰئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ» (حشر/ 19)؛ «و همانند کسانی نباشید که خدا را از یاد بردند، پس خودهاشان را از یادشان برد، آنان همان فاسقان هستند» و همانندی با آنان را ناروا دانسته و فرموده است: «إِنَّكُمْ إِذًا مِثْلُهُمْ ۗ» (نساء/ 140)؛ «شما آن هنگام مانند آنان خواهید بود» و کسانی را به سبب همانندی با آنان نکوهش کرده و فرموده است: «يُضَاهِئُونَ قَوْلَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَبْلُ ۚ قَاتَلَهُمُ اللَّهُ ۚ أَنَّىٰ يُؤْفَكُونَ» (توبه/ 30)؛ «همانند سخن کسانی را می‌گویند که پیشتر کافر شدند! خداوند آنان را بکشد! چگونه انحراف می‌یابند؟!» و کمترین گرایش به آنان را موجب عقاب دانسته و فرموده است: «وَلَا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ وَمَا لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ أَوْلِيَاءَ ثُمَّ لَا تُنْصَرُونَ» (هود/ 113)؛ «و به سوی کسانی که ستم کردند گرایش پیدا نکنید که شما را آتش می‌گیرد و برایتان جز خداوند سرپرستانی نیست، آن گاه یاری نمی‌شوید» و روشن است که عموم و اطلاق این آیات مبارکه، هر گونه همانندی با کافران و فاسقان در کارهایی که ضرورت عقلی یا شرعی ندارند را شامل می‌شود. بر این اساس، مسلمانان نباید شعائر و سنّت‌های خود که در جهان به آن شناخته شده‌اند را برای خوشایند کافران و فاسقان ترک کنند و به شعائر و سنّت‌های کافران و فاسقان روی آورند.

البته همان طور که در پاسخ فوق توضیح داده شده است، کوتاه کردن ریش به نحوی که همانندی با غیر مسلمانان و غیر متشرّعان محسوب نشود، اشکالی ندارد، مانند کوتاه کردن آن در حدّی که عرفاً گذاشتن ریش محسوب شود، بل کوتاه کردن آن در حدّی که عرفاً تشبّه به مرتاضان و داعشیان محسوب نشود، واجب است.

دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی؛ بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
تعلیق شماره: 2
نویسنده‌ی تعلیق: ابو الفضل وفاییان
تاریخ تعلیق: 1394/11/30

پیرو دو پاسخ مطرح شده‌ی قبلی [درباره‌ی حکم تراشیدن ریش] برایم سؤالی پیش آمده. اگر امکان داشت مطرح بفرمایید. در مورد تراشیدن ریش که جناب علامه از حیث تشابه به کفّار حرام دانستند، آیا در شرایط فعلی که در ایران یا ترکیه یا حتی کشورهای عربی و اکثر نقاط دنیا مسلمانان ریش خود را می‌تراشند که به لحاظ بهداشتی یا اداری و عادت و غیره می‌باشد و کسی آن را به لحاظ عرف شبیه کفّار و ظالمان نمی‌داند، باز هم عملی حرام است و یا مشابه نقلی که از حضرت علی در مورد خضاب کردن و خود را شبیه یهود نساختن بود و حضرت آن را نسخ کردند حکم ریش هم همانند آن منسوخ است؟ باسپاس فراوان.

پاسخ به تعلیق: 2 تاریخ پاسخ به تعلیق: 1394/12/3

گذاشتن یا تراشیدن ریش، به ذات خود حکمی در اسلام ندارد؛ چراکه بنا بر قاعده، انسان بر جسم خویش مسلّط است و می‌تواند هر تصرّفی که مضرّ برای آن نیست در آن انجام دهد، ولی گذاشتن ریش و خودداری از تراشیدن آن، به دلیل مداومت رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم و اهل بیت و اصحابش و سپس عموم تابعان و اتباع تابعان و فقهاء و صلحاء بلاد در طول قرون متمادی تاکنون، به یکی از بارزترین سنّت‌های اسلامی و نمادهای مسلمانان در جهان تبدیل شده است. هم‌اکنون نیز بر خلاف پندار جناب‌عالی، گذاشتن ریش یکی از سنّت‌های اسلامی و نمادهای مسلمانان در جهان است و کسانی از آنان -خواه از میان اهل تشیّع و خواه از میان اهل سنّت- که به اسلام ملتزم هستند آن را رعایت می‌کنند؛ همچنانکه تراشیدن ریش، به وضوح عادت غیر مسلمانان و عادت مسلمانانی است که به اسلام التزام کمتری دارند و نوعاً تحت تأثیر فرهنگ غیر مسلمانان و به قصد همانندی با آنان -که این کار را از نمادهای تجدّد می‌پندارند- آن را انجام می‌دهند و تبعاً از این جهت، گناه‌کار شمرده می‌شوند و روشن است که همانندی با گناه‌کاران فارغ از همانندی با غیر مسلمانان، حرام است؛ چنانکه خداوند فرموده است: «وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ نَسُوا اللَّهَ فَأَنْسَاهُمْ أَنْفُسَهُمْ ۚ أُولَٰئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ» (حشر/ 19)؛ «و همانند کسانی نباشید که خدا را از یاد بردند، پس خودهاشان را از یادشان برد، آنان همان فاسقان هستند»؛ به این معنا که احکام خداوند را از یاد بردند، پس خداوند هویّت‌شان را از یادشان برد.

 البته روشن است که معاصی در اسلام مراتب مختلفی دارند و برخی بزرگ‌تر از برخی دیگر هستند و تراشیدن ریش، معصیتی کبیره نیست، بل معصیتی صغیره است که به مراتب از دروغ، توهین، تهمت، ریا، پیروی ظالمان و خوردن مال مردم کوچک‌تر است و تا هنگامی که به حدّ عادت نرسیده است فسق شمرده نمی‌شود و نقض کننده‌ی عدالت نیست، ولی اگر به حدّ عادت برسد فسق شمرده می‌شود و عدالت را نقض می‌کند، تا حدّی که شهادت کسی که به آن اهتمام دارد، معتبر نیست و نماز گزاردن پشت سر او محلّ اشکال است. هر چند مسلّماً گذاشتن ریش برای عدالت کافی نیست و بسیاری از مسلمانان که ریش می‌گذارند فاسقند، بل بزرگ‌ترین فسق در میان آنان از عالمان فاسدی بر می‌خیزد که ریش‌هایشان بلند و تقوایشان کوتاه است، تا با ظاهری اسلام‌گرایانه مسلمانان را به سوی کفر سوق دهند، ولی با این حال، حفظ نمادهای مسلمانان و دوری از نمادهای کافران ضروری است و نمی‌توان همانندی با کافران را به همانندی با این گروه از مسلمانان ترجیح داد.

دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی؛ بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
تعلیق شماره: 3
نویسنده‌ی تعلیق: علی
تاریخ تعلیق: 1395/6/14

درباره ریش و گذاشتن ریش فرمودید. بسیار جواب‌های عالی و کاملی بود، ولی هستند کسانی که ریش موزون و خوبی ندارند (کوسه) و با گذاشتن ریش واقعاً قیافه نامرتب و بدی پیدا می‌کنند. برای اینان چه حکمی دارید؟

با تشکر

پاسخ به تعلیق: 3 تاریخ پاسخ به تعلیق: 1395/6/17

اگر ریش مسلمان به اندازه‌ای می‌روید که گذاشتن آن سبب تمایز او از غیر مسلمانان و غیر متشرّعان می‌شود، واجب است که آن را بگذارد، هر چند کامل و یکپارچه نباشد؛ چراکه مقصود از گذاشتن ریش، زیبایی نیست، بلکه عدم تشبّه به غیر مسلمانان و غیر متشرّعان است و از این رو، برای کسانی که با آن زیباتر نمی‌شوند نیز ضروری است، ولی اگر به اندازه‌ای می‌روید که گذاشتن آن سبب تمایز از غیر مسلمانان و غیر متشرّعان نمی‌شود، تراشیدن آن اشکالی ندارد؛ چراکه گذاشتن آن در چنین فرضی عبث است.

دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی؛ بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
نوشتن پرسش

کاربر گرامی! شما می‌توانید پرسش‌های خود درباره‌ی آثار و اندیشه‌های علامه منصور هاشمی خراسانی را در فرم زیر بنویسید و برای ما ارسال کنید تا در این بخش پاسخ داده شود.

توجّه: از آنجا که پاسخ ما به پست الکترونیک شما ارسال می‌شود و لزوماً بر روی پایگاه قرار نمی‌گیرد، لازم است که آدرس خود را به درستی وارد کنید.

لطفاً کد امنیتی را وارد کنید. بارگذاری مجدد کد امنیتی captcha loading
هر گونه استفاده و برداشت از مطالب این پایگاه با ذکر منبع بلامانع است.