دوشنبه 15 آذر (قوس) 1395 هجری شمسی برابر با 6 ربیع الأوّل 1438 هجری قمری Тоҷикӣ

منصور هاشمی خراسانی

* بخش «آشنایی» حاوی توضیحات کافی درباره‌ی علامه منصور هاشمی خراسانی، آثار و پایگاه ایشان راه‌اندازی شد. * مجموعه‌ی نقدها و بررسی‌های کتاب شریف «بازگشت به اسلام» اثر علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * «بسته‌های معرفتی هدایت» حاوی نامه‌ها، گفتارها، شرح‌ها، نقدها و بررسی‌ها و پرسش‌ها و پاسخ‌های مرتبط درباره‌ی موضوعات مهمّ اسلامی منتشر شد. * کتاب شریف «الکلم الطّیّب» حاوی نامه‌های حکمت‌آموز حضرت علامه منصور هاشمی خراسانی منتشر شد. * کانال اطلاع‌رسانی «نهضت بازگشت به اسلام» در شبکه‌ی تلگرام راه‌اندازی شد. * صفحه رسمی دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی بر روی شبکه‌ی اجتماعی فیسبوک و گوگل پلاس راه‌اندازی شد. * نسخه‌ی تاجیکی پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی راه‌اندازی شد.

خواندن پرسش‌ها و پاسخ‌ها

موضوع اصلی:

عقاید

شماره پرسش: 7 کد پرسش: 37
موضوع فرعی:

شناخت خلیفه‌ی خداوند در زمین؛ نشانه‌های ظهور مهدی و فتنه‌های آخر الزّمان

نویسنده‌ی پرسش: همایون دانش تاریخ پرسش: 1394/1/14

بنده یک سؤال از شما داشتم و آن این است که شخصیتی به نام شیخ ... که سخنرانی‌هایش عمدتاً به انگلیسی است، روایتی می‌گوید که از حضرت محمد (ص) می‌باشد که فرموده است: دجال برای چهل روز در زمین حکومت خواهد کرد که یک روز آن مساوی یک سال، روز دوم مساوی یک ماه و روز سوم مساوی یک هفته می‌باشد و دیگر روزهایش مانند روزهای معمولی است.

لطفاً شما این روایت را واضح‌تر تفسیر کنید. آیا این روایت معتبر است؟

پاسخ به پرسش شماره: 7 تاریخ پاسخ به پرسش:

اخبار رسیده درباره‌ی دجّال، در مجموع متواترند، ولی خبر رسیده درباره‌ی مدّت حکومت او، خبری واحد است که احمد، مسلم، ابن ماجه و ابو داود به سند خود از نواس بن سمعان کلابی از رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم روایت کرده‌اند و تبعاً موجب یقین نمی‌شود و از این رو، قابل اتّکا نیست؛ چراکه ظن در اسلام حجّیّت ندارد؛ چنانکه فرموده است: «إِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئًا» (یونس/ 36)؛ «هرآینه ظن چیزی را از حق کفایت نمی‌کند». وانگهی تأویل فرد مورد اشاره‌ی جناب‌عالی از این خبر مبنی بر اینکه منظور از این سه‌ روز، سه دوره حاکمیّت قدرت‌‌های غربی در دو قرن اخیر است نیز مانند خود آن ظنّی است؛ چراکه هیچ دلیل عقلی و شرعی یقین‌آوری برای آن وجود ندارد و روشن است که ظنّی بر روی ظنّی، ظلماتی بر روی ظلمات شمرده می‌شود.

آری، این تأویل، در مقایسه با برخی تأویل‌های دیگر از این خبر، معقول‌تر به نظر می‌رسد و درستی آن بعید نیست؛ جز اینکه بر خلاف برداشت خود راوی از آن است؛ چراکه نواس بن سمعان کلابی از این خبر برداشتی مجازی و تمثیلی نداشته، تا حدّی که مدّعی است از رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم درباره‌ی حکم نماز در این مدّت پرسیده و آن حضرت پاسخ او را بر طبق این برداشت داده است و این تقریر او بر این برداشت شمرده می‌شود. هر چند محتمل است که آن حضرت، در این زمینه متناسب با سطح دانایی و گیرایی او پاسخ داده باشد، ولی محتمل است که این طور نیز نبوده باشد و با این وصف، نمی‌توان تأویل مورد اشاره را سازگار با ظاهر خبر دانست.

به هر حال، باید توجّه داشت که اعتقاد به اصل ظهور دجّال در آخر الزمان و فتنه‌انگیزی او در جهان با حالاتی غیر عادی، متوقّف بر این خبر نیست و این خبر تنها مدّت حکم‌رانی او را تعیین می‌کند که اعتقاد به آن ضرورت ندارد و فرضیه‌پردازی درباره‌ی آن بی‌حاصل است. چیزی که قطعی به نظر می‌رسد و از برخی عبارات جناب منصور نیز برداشت می‌شود این است که بیشتر اخبار توصیف کننده‌ی دجّال، حاوی نمادها و گزاره‌های تمثیلی هستند؛ چراکه از یک سو مجموعاً متواتر و قطعیّ الصّدورند و از سوی دیگر ظواهری نامعقول و غیر قابل التزام دارند؛ مانند اینکه او در یک دستش آتش و در دست دیگرش بهشت است و بر پیشانی‌اش نوشته است «کفر» یا «کافر» و مرده را زنده می‌کند و کور را شفا می‌دهد و برای او خری است که جهان را در می‌نوردد و با این وصف، چاره‌ای جز نمادین و تمثیلی دانستن آن‌ها نیست.

حاصل آنکه این قبیل اخبار، به طور قطع نمادین و تمثیلی هستند، ولی برای قطع به معنای آن‌ها باید به خلیفه‌ی خداوند در زمین رجوع کرد و پیش از رجوع به او، قطع به معنای آن‌ها امکان ندارد. هرچند درباره‌ی کیستی دجّال، آگاهی‌های قرآنی و معقولی از جناب منصور رسیده که تا حدّ زیادی روشن کننده‌ی معنای این قبیل اخبار است. این آگاهی‌ها حکایت از آن دارد که «دجّال» عنوانی عام مانند «فرعون» است که در هر زمان، بر عالی‌ترین مقام شبکه‌ی شیطانی اطلاق می‌شود و با این وصف، «دجّال» پدیده‌ای نوظهور نیست؛ بلکه هر زمانی را دجّالی است، هرچند واپسین آن‌ها، از همه‌ی آن‌ها بزرگ‌تر است و او همان دجّالی است که بنا بر اخبار متواتر، پس از ظهور مهدی علیه السّلام، توسّط مسیح علیه السّلام کشته خواهد شد؛ والله تعالی أعلم.

دفتر حفظ و نشر آثار منصور هاشمی خراسانی؛ بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
نوشتن پرسش

کاربر گرامی! شما می‌توانید پرسش‌های خود درباره‌ی آثار و اندیشه‌های علامه منصور هاشمی خراسانی را در فرم زیر بنویسید و برای ما ارسال کنید تا در این بخش پاسخ داده شود.

توجّه: از آنجا که پاسخ ما به پست الکترونیک شما ارسال می‌شود و لزوماً بر روی پایگاه قرار نمی‌گیرد، لازم است که آدرس خود را به درستی وارد کنید.

لطفاً کد امنیتی را وارد کنید. بارگذاری مجدد کد امنیتی captcha loading
هر گونه استفاده و برداشت از مطالب این پایگاه با ذکر منبع بلامانع است.