شنبه ۱۷ خرداد (جوزا) ۱۳۹۹ هجری شمسی برابر با ۱۴ شوال ۱۴۴۱ هجری قمری
منصور هاشمی خراسانی
* بخش «درس‌ها» حاوی درس‌های علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی با محوریّت قرآن و سنّت، راه‌اندازی شد. * امکان مطالعه‌ی آنلاین با قابلیت جستجو در متن و عکس‌برداری از صفحات، به بخش «کتاب‌ها» افزوده شد. * کتاب شریف «سبل السّلام» حاوی مجموعه‌ی نامه‌ها و گفتارهای فارسی حضرت علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * کتاب شریف «هندسه‌ی عدالت» اثری ارزشمند از علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * نرم‌افزار «نسیم رحمت» حاوی نسخه‌ی آفلاین پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * کتاب شریف «مناهج الرّسول صلّی الله علیه و آله و سلّم» حاوی مجموعه‌ی گفتارهای نورانی علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی در ابواب «مقدّمات»، «عقاید»، «اخلاق» و «احکام» منتشر شد. * کتاب شریف «الکلم الطّیّب» حاوی نامه‌های حکمت‌آموز حضرت علامه منصور هاشمی خراسانی منتشر شد.
loading
پرسش و پاسخ
 
موضوع اصلی:

عقاید

شماره‌ی پرسش: ۶ کد پرسش: ۳۶۰
موضوع فرعی:

شناخت آخرت؛ برزخ، قیامت، بهشت و دوزخ

نویسنده‌ی پرسش: رحمان تاریخ پرسش: ۱۳۹۷/۱۰/۱۷

بعد از مرگ حیوانات، چه اتفاقاتی برایشان پیش می‌آید؟ آیا بهشت و جهنمی دارند؟

پاسخ به پرسش شماره: ۶ تاریخ پاسخ به پرسش: ۱۳۹۷/۱۰/۲۳

نگرش خداوند به حیوانات، با نگرش بیشتر مردم به آن‌ها متفاوت است. بیشتر مردم حیوانات را موجوداتی فاقد شعور و تکلیف تصوّر می‌کنند و می‌پندارند که مرگ، پایان کار آن‌هاست، ولی خداوند در کتاب خود، حیوانات را امّت‌هایی مانند انسان‌ها دانسته و از حشر آن‌ها خبر داده و فرموده است: «وَمَا مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا طَائِرٍ يَطِيرُ بِجَنَاحَيْهِ إِلَّا أُمَمٌ أَمْثَالُكُمْ ۚ مَا فَرَّطْنَا فِي الْكِتَابِ مِنْ شَيْءٍ ۚ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ»[۱]؛ «و هیچ جنبنده‌ای در زمین و پرنده‌ای که با دو بالش پرواز می‌کند نیست مگر اینکه امّت‌هایی مانند شما هستند، در کتاب چیزی را فروگذار نکرده‌ایم، سپس به سوی پروردگارشان محشور می‌شوند» و فرموده است: «وَإِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ»[۲]؛ «و هنگامی که حیوانات محشور شوند». ظاهر آن است که این محشور شدن، برای تحقّق عدالت نسبت به آن‌ها و رسیدنشان به جزای اعمالشان است؛ چنانکه در حدیثی از پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم رسیده است: «إنَّ الجَمّاءَ لَتُقِصُّ مِنَ الْقَرْناءِ يَوْمَ الْقِيامَةِ»[۳]؛ «در روز قیامت، حیوان بی‌شاخ از حیوان شاخدار تقاص می‌گیرد» و در حدیثی دیگر از آن حضرت رسیده است: «لَتُؤَدَّنَّ الْحُقُوقُ إلىٰ أَهْلِها يَوْمَ الْقِيامَةِ حَتّى يُقادَ لِلشّاءِ الْجَلْحاءِ مِنَ الْقَرْناءِ تَنْطَحُها»[۴]؛ «هرآینه در روز قیامت همه‌ی حقوق به صاحبانش باز می‌گردد، تا جایی که برای گوسفند بی‌شاخ از گوسفند شاخداری که او را شاخ زده است انتقام گرفته می‌شود» و در حدیثی دیگر از آن حضرت رسیده است: «يَقْتَصُّ الْخَلْقُ بَعْضُهُمْ مِنْ بَعْضٍ حَتّى الْجَمّاءُ مِنَ الْقَرْناءِ وَحَتّى الذَّرَّةُ مِنَ الذَّرَّةِ»[۵]؛ «همه‌ی مخلوقات از یکدیگر تقاص خواهند گرفت، حتّی حیوان بی‌شاخ از حیوان شاخدار و حتّی مورچه از مورچه» و در حدیثی از ابو ذر رسیده است: «بَيْنَما نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللّهِ صَلَّى اللّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذِ انْتَطَحَتْ عَنْزانِ، فَقالَ النَّبيُّ صَلَّى اللّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: أَتَدْرُونَ فِيمَا انْتَطَحَتا؟ قالُوا: لا نَدْرِي، قالَ: لكِنَّ اللّهَ يَدْرِي وَسَيَقْضِي بَيْنَهُما»[۶]؛ «هنگامی که نزد رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم نشسته بودیم، ناگاه دو بز به یکدیگر شاخ زدند، پس پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم فرمود: آیا می‌دانید که برای چه به یکدیگر شاخ زدند؟ گفتند: نمی‌دانیم، فرمود: ولی خداوند می‌داند و میان آن دو قضاوت خواهد کرد». بر این اساس، می‌توان توقّع داشت که میان حیوانات و انسان‌هایی که به آن‌ها ستم کرده‌اند نیز قضاوت شود؛ چنانکه یکی از یارانمان ما را خبر داد، گفت:

«رَأَی الْمَنْصُورُ رَجُلاً یُؤْذِي كَلْباً، فَقالَ لَهُ: لا تُؤْذِهِ فَإِنَّهُ یُحْشَرُ یَوْمَ الْقِیامَةِ فَیَقْتَصُّ مِنْكَ»؛ «منصور مردی را دید که سگی را آزار می‌دهد، پس به او فرمود: آزارش نده؛ چراکه آن در روز قیامت محشور می‌شود، پس از تو تقاص می‌گیرد»!

همچنانکه قضاوت میان انسان‌ها و حیواناتی که به آن‌ها ستم کرده‌اند نیز ممکن است و این جای تعجّب و استبعاد ندارد؛ چراکه خداوند در داستان سلیمان علیه السلام از شعور حیوانات و مسؤولیّت آن‌ها خبر داده و به عنوان نمونه، فرموده است: «وَتَفَقَّدَ الطَّيْرَ فَقَالَ مَا لِيَ لَا أَرَى الْهُدْهُدَ أَمْ كَانَ مِنَ الْغَائِبِينَ ۝ لَأُعَذِّبَنَّهُ عَذَابًا شَدِيدًا أَوْ لَأَذْبَحَنَّهُ أَوْ لَيَأْتِيَنِّي بِسُلْطَانٍ مُبِينٍ ۝ فَمَكَثَ غَيْرَ بَعِيدٍ فَقَالَ أَحَطْتُ بِمَا لَمْ تُحِطْ بِهِ وَجِئْتُكَ مِنْ سَبَإٍ بِنَبَإٍ يَقِينٍ»[۷]؛ «و سراغ پرندگان را گرفت، پس گفت: چرا هدهد را نمی‌بینم یا اینکه از غایبان است؟ هرآینه او را کیفری سخت خواهم داد یا او را ذبح خواهم کرد یا اینکه برای من دلیلی روشن خواهد آورد. پس (هدهد) به زودی رسید و گفت: من از چیزی آگاهی یافته‌ام که تو از آن آگاهی نیافته‌ای و برای تو از سبأ خبری قطعی آورده‌ام». روشن است که این آیات، بر شعور و مسؤولیت حیوانات دلالت دارد؛ زیرا اگر هدهد شعور و مسؤولیّتی نداشت، پیامبر خدا که حکیم و معصوم است، از غیبت او خشمگین نمی‌شد و مجازات او را جایز نمی‌دانست. بنابراین، تردیدی نیست که حیوانات سطحی از شعور و مسؤولیّت را دارند و به تناسب آن، در روز قیامت مؤاخذه خواهند شد و پاداش یا کیفر خواهند دید، هر چند برخی از صحابه و تابعین عقیده داشتند که این پاداش یا کیفر، موقّت خواهد بود و حیوانات پس از تحقّق عدالت و رسیدن به جزای اعمالشان در روز قیامت، به خاک تبدیل خواهند شد[۸]، ولی انصاف آن است که دلیلی برای این عقیده وجود ندارد و تداوم پاداش و کیفر آن‌ها در آخرت ممکن است؛ همچنانکه در برخی روایات، از وجود حیواناتی در بهشت و دوزخ سخن به میان آمده است.

↑[۱] . أنعام/ ۳۸
↑[۲] . تکویر/ ۵
↑[۳] . مسند أحمد، ج۱، ص۷۲
↑[۴] . مسند أحمد، ج۲، ص۳۰۱
↑[۵] . مسند أحمد، ج۲، ص۳۶۳
↑[۶] . عبد الرزاق، تفسیر القرآن، ج۲، ص۲۰۶؛ طبری، جامع البیان، ج۷، ص۲۴۸
↑[۷] . نمل/ ۲۰-۲۲
↑[۸] . نگاه کنید به: عبد الرزاق، تفسیر القرآن، ج۳، ص۳۴۴؛ طبری، جامع البیان، ج۳۰، ص۳۳؛ حاکم، المستدرک، ج۲، ص۳۱۶
پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر منصور هاشمی خراسانی؛ بخش پاسخگویی به پرسش‌ها
هم‌رسانی
این مطلب را با دوستان خود به اشتراک گذارید.
رایانامه
تلگرام
فیسبوک
توییتر
اگر با زبان دیگری آشنایی دارید، می‌توانید این مطلب را به آن ترجمه کنید. [فرم ترجمه]
×
فرم ترجمه
لطفاً حروف و اعداد نوشته شده در تصویر را وارد کنید.
Captcha
نوشتن پرسش
کاربر گرامی! شما می‌توانید پرسش‌های خود درباره‌ی آثار و اندیشه‌های علامه منصور هاشمی خراسانی را در فرم زیر بنویسید و برای ما ارسال کنید تا در این بخش پاسخ داده شود.
توجّه: ممکن است که نام شما به عنوان نویسنده‌ی پرسش، در پایگاه نمایش داده شود.
توجّه: از آنجا که پاسخ ما به پست الکترونیک شما ارسال می‌شود و لزوماً بر روی پایگاه قرار نمی‌گیرد، لازم است که آدرس خود را به درستی وارد کنید.
لطفاً به نکات زیر توجّه فرمایید:
۱ . ممکن است که به پرسش شما در پایگاه پاسخ داده شده باشد. از این رو، بهتر است که پیش از نوشتن پرسش خود، پرسش‌ها و پاسخ‌های مرتبط را مرور یا از امکان جستجو در پایگاه استفاده کنید.
۲ . از ثبت و ارسال پرسش جدید پیش از دریافت پاسخ پرسش قبلی، خودداری کنید.
۳ . از ثبت و ارسال بیش از یک پرسش در هر نوبت، خودداری کنید.
۴ . اولویّت ما، پاسخگویی به پرسش‌های مرتبط با امام مهدی علیه السلام و زمینه‌سازی برای ظهور اوست؛ چراکه در حال حاضر، از هر چیزی مهم‌تر است.
* لطفاً حروف و اعداد نوشته شده در تصویر را وارد کنید. Captcha loading
دانلود مجموعه‌ی پرسش‌ها و پاسخ‌ها
نام کتاب: مجموعه‌ی پرسش‌ها و پاسخ‌ها منتشر شده در پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی
جلد: یکم؛ مقدّمات/ دوم؛ عقاید/ سوم؛ اخلاق/ چهارم؛ احکام
ناشر: دفتر منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی
نسخه: یکم
زمان انتشار: دی (جدی) ۱۳۹۷ هجری شمسی/ اسفند (حوت) ۱۳۹۷ هجری شمسی/ فروردین (حمل) ۱۳۹۸ هجری شمسی/ تیر (سرطان) ۱۳۹۸ هجری شمسی
مکان انتشار: بلخ؛ افغانستان
هرگونه استفاده و برداشت از مطالب این پایگاه با ذکر منبع بلامانع است.
×
آیا مایلید در خبرنامه‌ی پایگاه عضو شوید؟