جمعه 27 مرداد (اسد) 1396 هجری شمسی برابر با 26 ذي القعده 1438 هجری قمری Тоҷикӣ

منصور هاشمی خراسانی

* نرم‌افزار «نسیم رحمت» حاوی نسخه‌ی آفلاین پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * کتاب شریف «مناهج الرّسول صلّی الله علیه و آله و سلّم» حاوی مجموعه‌ی گفتارهای نورانی علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی در ابواب «مقدّمات»، «عقاید»، «اخلاق» و «احکام» منتشر شد. * مجموعه‌ی نقدها و بررسی‌های کتاب شریف «بازگشت به اسلام» اثر علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * «بسته‌های معرفتی هدایت» حاوی نامه‌ها، گفتارها، شرح‌ها، نقدها و بررسی‌ها و پرسش‌ها و پاسخ‌های مرتبط درباره‌ی موضوعات مهمّ اسلامی منتشر شد. * کتاب شریف «الکلم الطّیّب» حاوی نامه‌های حکمت‌آموز حضرت علامه منصور هاشمی خراسانی منتشر شد.
loading

خواندن گفتار

شماره: 7 کد: 121
موضوع:

شش گفتار از آن جناب درباره‌ی احکام شک در نماز

١ . أَخْبَرَنا عَلِيُّ بْنُ إِسْماعِیلَ الدّامْغانِيُّ، قالَ: سَأَلْتُ الْمَنْصُورَ الْهاشِمِيَّ الْخُراسانِيَّ عَنِ الرَّجُلِ یَشُكُّ فِي الْقِراءَةِ وَ هُوَ راکِعٌ، فَقالَ: قَدْ قَرَأَ وَ سَأَلْتُهُ عَنِ الرَّجُلِ یَشُكُّ فِي الرُّکُوعِ وَ هُوَ ساجِدٌ، فَقالَ: قَدْ رَکَعَ وَ سَأَلْتُهُ عَنِ الرَّجُلِ یَشُكُّ فِي السُّجُودِ فَلا یَدْرِي هَلْ سَجَدَ واحِدَةً أَمِ اثْنَتَیْنِ وَ هُوَ جالِسٌ، فَقالَ: یَسْجُدُ حَتّیٰ یَسْتَیْقِنَ وَ لا یَقُومُ شاکّاً وَ لا یَنْصَرِفُ.

ترجمه‌ی گفتار:

علیّ بن اسماعیل دامغانی ما را خبر داد، گفت: از منصور هاشمی خراسانی درباره‌ی مردی پرسیدم که در قرائت شک می‌کند، در حالی که به رکوع رفته، پس فرمود: قرائت کرده است و از او درباره‌ی مردی پرسیدم که در رکوع شک می‌کند، در حالی که به سجده رفته، پس فرمود: رکوع کرده است و از او درباره‌ی مردی پرسیدم که در سجده شک می‌کند، پس نمی‌داند که آیا یک سجده کرده است یا دو سجده، در حالی که نشسته است، پس فرمود: سجده می‌کند تا یقین کند و با شک بر نمی‌خیزد و سلام نمی‌دهد.

٢ . أَخْبَرَنا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمٰنِ الْهِرَوِيُّ، قالَ: سَأَلْتُ الْمَنْصُورَ عَنِ الرَّجُلِ یَشُكُّ فِي صَلاتِهِ فَلا یَدْرِي أَثَلاثاً صَلّیٰ أَمْ أَرْبَعاً، فَقالَ: یَبْنِي عَلَی الْیَقِینِ فَإِنَّ الْمَشْکُوكَ فِیهِ لَیْس بِشَيْءٍ، قُلْتُ: وَ ما تُرِیدُ مِنَ الْیَقِینِ؟ قالَ: یَبْنِي عَلَی الثَّلاثِ فَیَرْکَعُ رَکْعَةً أُخْریٰ ثُمَّ یَسْجُدُ سَجْدَتَيْنِ بَعْدَ أَنْ یُسَلِّمَ فَإِنْ کانَتْ صَلاتُهُ تامَّةً کانَتِ الرَّکْعَةُ وَ السَّجْدَتانِ نافِلَةً وَ إِنْ کانَتْ صَلاتُهُ ناقِصَةً کانَتِ الرَّکْعَةُ تَمامَ صَلاتِهِ وَ السَّجْدَتانِ تُرْغِمانِ الشَّیْطانَ!

ترجمه‌ی گفتار:

محمّد بن عبد الرحمن هروی ما را خبر داد، گفت: از منصور درباره‌ی مردی پرسیدم که در نماز خود شک می‌کند، پس نمی‌داند که آیا سه رکعت خوانده است یا چهار رکعت، پس فرمود: بنا را بر یقین می‌گذارد؛ چراکه مشکوک چیزی محسوب نمی‌شود، گفتم: مقصودتان از یقین چیست؟ فرمود: بنا را بر سه رکعت می‌گذارد، پس یک رکعت دیگر می‌خواند و سپس دو سجده بعد از اینکه سلام داد به جای می‌آورد، پس اگر نمازش کامل بوده باشد، یک رکعت و دو سجده نافله‌ای بوده است و اگر نمازش ناقص بوده باشد، یک رکعت مکمّل نمازش بوده است و دو سجده شیطان را خوار می‌کند!

٣ . أَخْبَرَنا حَمْزَةُ بْنُ جَعْفَرٍ الْقُمِيُّ، قالَ: سَمِعْتُ الْمَنْصُورَ یَقُولُ: مَنْ شَكَّ فِي صَلاتِهِ فَلْیَبْنِ عَلَی الْیَقِینِ فَإِنَّ الزِّیادَةَ خَیْرٌ مِنَ النُّقْصانِ، قُلْتُ: إِنَّ مَنْ عِنْدَنا یَقُولُونَ یَبْنِي عَلَی الْأَکْثَرِ، قالَ: لا یَبْنِي عَلَی الشَّكِّ وَ لا یَعْتَدُّ بِهِ وَلٰکِنْ یَبْنِي عَلَی الْیَقِینِ وَ یُتِمُّ عَلَیْهِ، قُلْتُ: إِنَّهُمْ یَرْوُونَ ذٰلِكَ عَنْ أَهْلِ الْبَیْتِ، قالَ: نَحْنُ أَعْلَمُ مِنْهُمْ بِأَهْلِ الْبَیْتِ وَلَوْ رَجَعُوا إِلَیْنا لَعَلَّمْناهُمْ.

ترجمه‌ی گفتار:

حمزة بن جعفر قمی ما را خبر داد، گفت: شنیدم منصور می‌فرماید: هر کس در نماز خود شک کند باید بنا را بر یقین بگذارد؛ چراکه زیادت از نقصان بهتر است، گفتم: کسانی که نزد ما هستند می‌گویند بنا را بر بیشتر می‌گذارد، فرمود: بنا را بر شک نمی‌گذارد و به آن اعتنایی نمی‌کند، بلکه بنا را بر یقین می‌گذارد و با آن تمام می‌کند، گفتم: آنان این را از اهل بیت روایت می‌کنند، فرمود: ما از آنان به اهل بیت داناتریم و اگر به ما رجوع کنند به آنان می‌آموزیم.

٤ . أَخْبَرَنا عِیسَی بْنُ عَبْدِ الْحَمِیدِ الْجُوزَجانِيُّ، قالَ: سَمِعْتُ الْمَنْصُورَ یَقُولُ: مَنْ لَمْ یَدْرِ أَ ثِنْتَیْنِ صَلّیٰ أَمْ ثَلاثاً فَلْیَجْعَلْها ثِنْتَیْنِ وَ مَنْ لَمْ یَدْرِ أَ ثَلاثاً صَلّیٰ أَمْ أَرْبَعاً فَلْیَجْعَلْها ثَلاثاً وَ مَنْ لَمْ یَدْرِ أَ أَرْبَعاً صَلّیٰ أَمْ خَمْساً فَلْیَجْعَلْها أَرْبَعاً وَلْیَسْجُدْ سَجْدَتَيِ السَّهْوِ، قُلْتُ: فَمَنْ لَمْ یَدْرِ أَ ثِنْتَیْنِ صَلّیٰ أَمْ ثَلاثاً أَمْ أَرْبَعاً؟ قالَ: یُعِیدُ.

ترجمه‌ی گفتار:

عیسی بن عبد الحمید جوزجانی ما را خبر داد، گفت: شنیدم منصور می‌فرماید: هر کس نداند که آیا دو رکعت خوانده است یا سه رکعت، باید آن را دو رکعت قرار دهد و هر کس نداند که آیا سه رکعت خوانده است یا چهار رکعت، باید آن را سه رکعت قرار دهد و هر کس نداند که آیا چهار رکعت خوانده است یا پنج رکعت، باید آن را چهار رکعت قرار دهد و باید دو سجده‌ی سهو به جای آورد، گفتم: هر کس نداند که آیا دو رکعت خوانده است یا سه رکعت یا چهار رکعت چطور؟ فرمود: اعاده می‌کند.

٥ . أَخْبَرَنا جُبَیْرُ بْنُ عَطاءٍ الْخُجَنْدِيُّ، قالَ: سَأَلْتُ الْمَنْصُورَ عَنْ رَجُلٍ یَشُكُّ فِي صَلاتِهِ حَتّیٰ لا یَدْرِي کَمْ صَلّیٰ، فَقالَ: یُعِیدُ حَتّیٰ یَسْتَیْقِنَ، قُلْتُ: إِنَّهُ مُبْتَلًی بِذٰلِكَ لا یُصَلِّي صَلاةً إِلّا وَ یَشُكُّ فِیها، قالَ: هٰذا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ فَلا یَعْتَدُّ بِشَکِّهِ وَلْیَمْضِ فِي صَلاتِهِ.

ترجمه‌ی گفتار:

جُبیر بن عطاء خجندی ما را خبر داد، گفت: از منصور درباره‌ی مردی پرسیدم که در نماز خود شک می‌کند، تا جایی که نمی‌داند چند رکعت خوانده است، فرمود: اعاده می‌کند تا یقین پیدا کند، گفتم: او به آن گرفتار است، هیچ نمازی را نمی‌خواند مگر اینکه در آن شک می‌کند، فرمود: این از کار شیطان است، پس به شکّ خود اعتنا نکند و به نماز خود ادامه دهد.

٦ . أَخْبَرَنا صالِحُ بْنُ مُحَمَّدٍ السَّبْزَوارِيُّ، قالَ: سَمِعْتُ الْمَنْصُورَ یَقُولُ: مَنْ شَكَّ فِي صَلاتِهِ فَلْیُتِمَّها إِلّا أَنْ یَشُكَّ فِي الرَّکْعَتَیْنِ الْأَوَّلَتَیْنِ فَإِنَّهُما أُمُّ الصَّلاةِ وَ لا یَنْبَغِي لِأَحَدٍ أَنْ یَشُكَّ فِیهِما وَ یَنْبَغِي لِمَنْ یَشُكُّ فِیهِما أَنْ یَسْتَأْنِفَ الصَّلاةَ.

ترجمه‌ی گفتار:

صالح بن محمّد سبزواری ما را خبر داد، گفت: شنیدم منصور می‌فرماید: هر کس در نماز خود شک کند باید آن را کامل کند، مگر اینکه در دو رکعت اول شک کند؛ چراکه آن دو بنیاد نماز هستند و برای کسی شایسته نیست که در آن دو شک کند و برای کسی که در آن دو شک می‌کند شایسته است که نماز را از سر بگیرد.

شرح گفتار:

برای خواندن شرح این گفتارهای نورانی، به پرسش و پاسخ 323 مراجعه کنید.

فرازهایی از گفتارهای حضرت علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی
  • حضرت منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی فرمود:

    «إنّا لله و إنّا إلیه راجعون. همانا این دین، از عالمانِ خویش، بیش از جاهلانِ خویش لطمه دیده و از فقیهانِ خویش، بیش از سفیهانِ خویش ضربه خورده است؛ چراکه لغزشِ جاهل، لغزشِ جاهل است و لغزش عالِم، عالَمی را می‌لغزاند! همانا یک بدی فقیه، هزار خوبی او را از بین می‌برد و شرّ قلیلش، از خیر کثیرش بی‌نیاز می‌کند! وای بر عالمان بد که در پی جلب رضایت سلطان‌اند؛ پس حق را باطل و باطل را حق می‌نمایند و بر ضدّ مستضعفان و به سود مستکبران فتوا می‌دهند...

  • حضرت منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی فرمود:

    عقل ریشه‌ی معرفت و کتاب و سنّت ساقه‌ی آن و خلفاء در زمین شاخه‌های آن هستند؛ پس هر کس عقل را وانهد، ریشه‌ی معرفت را بریده و هر کس کتاب و سنّت را وانهد، ساقه‌ی آن را بریده و هر کس خلفاء در زمین را وانهد، شاخه‌های آن را بریده است و همگی از حاصل و میوه‌ی آن محروم هستند!

  • حضرت منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی فرمود:

    «ای مردم! بدانید که هیچ سرمایه‌ای برای شما سودمندتر از دانایی نیست و مردم یکی از سه کس هستند: کسی که می‌داند، کسی که در صدد دانستن است و کسی که کسی نیست. ای مردم! در زندگی‌های خود فرو نروید و از آن‌چه بر دنیا و آخرت‌تان می‌رود بی‌خبر نمانید. بی‌خبری در این روزگار گناهی بسیار بزرگ است. با قرآن انس بگیرید و آن را به کار بندید. با سنّت پیامبر و خاندانش آشنا شوید و از آن پیروی کنید. عقل‌های خود را به کار اندازید و سخنان اینان -و با دست به ملّایان و بزرگان قریه اشاره کرد- را بسنجید. اگر آن را مطابق با عقل‌های خود و مطابق با قرآن و سنّت یافتید بپذیرید وگرنه به دیوار بزنید و گناه آن بر گردن من باشد...

  • حضرت منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی فرمود:

    «چگونه بدون آفتاب، روز را خواهند دید و چگونه بدون آب، سبزی زمین را؟! بلکه شام آنان تا ابد ادامه خواهد داشت و زمین آنان مانند شوره‌زار خواهد بود؛ چراکه خلیفه‌ی خداوند بر آنان مستولی نیست و احکام او در میانشان جاری نمی‌شود. بگذار کسانی که به وجود خداوند ایمان ندارند و کسانی که برای او شریک می‌گیرند، به سخن من استهزا نمایند و در پی بازی خود بروند؛ چراکه آنان مانند کُشنده‌ی خویش پشیمان خواهند شد و مانند خورنده‌ی نجاست قی خواهند کرد! آن‌گاه در طلب من به دریا خواهند زد و از گردنه‌های کوه‌ها خواهند گذشت؛ بلکه من را در شکاف صخره‌ها جستجو خواهند کرد و از چوپان‌های دشت‌ها سراغ خواهند گرفت؛ تا سخنی را برای آنان بازگو کنم که امروز از من نمی‌شنوند و راهی را به آنان نشان دهم که اینک از من نمی‌پذیرند»!

  • حضرت منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی فرمود:

    دو گروه دین مردم را بر آنان تباه کردند: اهل رأی و اهل حدیث! گفتم: اهل رأی را دانسته‌ام، ولی اهل حدیث چطور؟! فرمود: آنان احادیثی دروغین را روایت کردند، پنداشتند که صحیح است و آن را جزئی از دین برساختند و هیچ گروهی بر خداوند و پیامبرش چنانکه اهل حدیث دروغ بسته‌اند دروغ نبسته است، می‌گویند: «خداوند و پیامبرش چنین گفتند»، در حالی که خداوند و پیامبرش چنین نگفتند و آنان تنها دروغ می‌گویند و اگر کسی بگوید این رأیی است که به نظر من آمده برای او بهتر است از آنکه بگوید این سخن خداوند و پیامبر اوست، در حالی که دروغگوست!

هر گونه استفاده و برداشت از مطالب این پایگاه با ذکر منبع بلامانع است.