جمعه ۲ آبان (عقرب) ۱۳۹۹ هجری شمسی برابر با ۶ ربیع الأوّل ۱۴۴۲ هجری قمری
منصور هاشمی خراسانی
(۴) علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی، وابسته به هیچ دولت یا ملّتی نیست؛ چراکه هیچ دولتی جز دولت خداوند و خلیفه‌ی او در زمین را مشروع نمی‌داند و هیچ مرزی میان مسلمانان جهان را به رسمیّت نمی‌شناسد. (آشنایی با منصور هاشمی خراسانی)
loading
نقد و بررسی
 

در موضوع تقلید، درباره‌ی آیه‌ی ۱۲۲ سوره‌ی توبه، چگونه می‌توان پاسخ داد؟

در آیه‌ی ۱۲۲ سوره‌ی مبارکه‌ی توبه آمده است: ﴿وَمَا كَانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً ۚ فَلَوْلَا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طَائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَلِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ؛ «و مؤمنان کسانی نبودند که همگی (به نزد پیامبر) کوچ کنند، پس چرا از هر فرقه‌ای از آنان طائفه‌ای کوچ نکردند تا درباره‌ی دین دانش آموزند و تا قوم خود را چون به سویشان باز می‌گردند بیم دهند باشد که آنان بیمناک شوند». روشن است که این آیه‌ی شریفه، به «تقلید از عالمان» ربطی ندارد، بلکه مربوط به خبر راویان از پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم است؛ چنانکه عموم اهل علم، آن را در ادلّه‌ی حجّیّت خبر ذکر کرده‌اند؛ هر چند بر خلاف پندار آنان، تنها بر حجّیّت خبر متواتر از آن حضرت یا مطلق خبر از او برای اهل زمانش دلالت دارد؛ با توجّه به اینکه از یک سو همه‌ی کوچ کنندگان به نزد پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم «مجتهد» نبودند، بلکه «راوی» بودند و گفتار و کردار آن حضرت را برای قوم خود پس از بازگشت به سویشان روایت می‌کردند؛ خصوصاً با توجّه به اینکه تقلید از چند مجتهد برای یک قوم معقول نیست؛ چراکه عادتاً فتوای آنان با یکدیگر متفاوت است و از سوی دیگر «طائفه» در زبان عربی به بیشتر از سه نفر گفته می‌شود و روایت بیشتر از سه نفر، هرگاه عادل باشند و خبر از موضوع و حکم واحدی بدهند، متواتر محسوب می‌شود و روایت متواتر حجّت است. این در صورتی است که مراد از «طائفه» را کسانی بدانیم که از هر فرقه به نزد پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم کوچ می‌کنند، ولی اگر مراد از آن را -مانند برخی مفسّران- کسانی بدانیم که از نزد پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم و نه به نزد او کوچ می‌کنند، بحثی در دلالت آیه بر حجّیّت خبر متواتر نیست؛ زیرا کسانی که نزد پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم می‌مانند تا درباره‌ی دین دانش آموزند، یک «فرقه» به معنای دسته هستند که بسیار بیشتر از «طائفه»اند و واضح است که خبر آنان از پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم متواتر است.

فارغ از آنکه اگر این «طائفه» یا «فرقه» را «مجتهد» فرض کنیم نیز نمی‌توانیم بیمناک شدن قومشان با انذار آنان را به معنای پیروی از آنان بدون دلیل بدانیم؛ چراکه پیروی از غیر معصوم بدون دلیل، بر خلاف عقل و بر خلاف آیات فراوانی از قرآن است و با این وصف، باید بیمناک شدن قومشان با انذار آنان را به معنای پیروی از آنان با علم تفصیلی به دلایل قطعی‌شان بدانیم که تقلید از آنان شمرده نمی‌شود؛ با توجّه به اینکه تقلید، به معنای پیروی از گفته یا کرده‌ی دیگری بدون دلیل است[۱].

حاصل آنکه آیه‌ی ۱۲۲ سوره‌ی توبه، جواز تقلید از عالمان را اثبات نمی‌کند، بلکه حجّیّت خبر متواتر یا مطلق خبر از خلیفه‌ی خداوند برای اهل زمان او را اثبات می‌کند و روشن است که پیروی از دلایل قطعی عالمان مانند آیه‌ی قرآن یا خبر متواتر از خلیفه‌ی خداوند یا مطلق خبر او برای اهل زمانش، تقلید از عالمان شمرده نمی‌شود و از محلّ نزاع بیرون است؛ چراکه محلّ نزاع، جواز پیروی از فتوای عالمان بدون آگاهی از دلایل آن‌هاست؛ چنانکه امروز با رجوع به رسائل عملیّه و توضیح المسائل آن‌ها معمول است.

خداوند به همه‌ی مسلمانان توفیق رهایی از تقلید و روی آوردن به تحقیق درباره‌ی دین را ارزانی دارد.

↑[۱] . نگاه کنید به: بازگشت به اسلام، ص۴۰
پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر منصور هاشمی خراسانی بخش بررسی نقدها
هم‌رسانی
این مطلب را با دوستان خود به اشتراک گذارید.
رایانامه
تلگرام
فیسبوک
توییتر
می‌توانید این مطلب را به زبان‌های زیر نیز مطالعه کنید:
اگر با زبان دیگری آشنایی دارید، می‌توانید این مطلب را به آن ترجمه کنید. [فرم ترجمه]
×
فرم ترجمه
لطفاً حروف و اعداد نوشته شده در تصویر را وارد کنید.
Captcha
نوشتن نقد
کاربر گرامی! شما می‌توانید نقدهای علمی خود بر آثار علامه منصور هاشمی خراسانی را در فرم زیر بنویسید و برای ما ارسال کنید تا در این بخش به بررسی علمی گرفته شود.
توجّه: ممکن است که نام شما به عنوان نویسنده‌ی نقد، در پایگاه نمایش داده شود.
توجّه: از آنجا که پاسخ ما به پست الکترونیک شما ارسال می‌شود و لزوماً بر روی پایگاه قرار نمی‌گیرد، لازم است که آدرس خود را به درستی وارد کنید.
لطفاً به نکات زیر توجّه فرمایید:
۱ . ممکن است که نقد شما، در پایگاه بررسی شده باشد. از این رو، بهتر است که پیش از نوشتن نقد خود، نقدهای مرتبط را مرور، یا از امکان جستجو در پایگاه استفاده کنید.
۲ . مدّت معمول برای بررسی هر نقد، ۳ تا ۱۰ روز است.
۳ . بهتر است که از نوشتن نقدهای متعدّد و غیر مرتبط با هم در هر نوبت، خودداری کنید؛ چراکه چنین نقدهایی در پایگاه به تفکیک و أحیاناً در مدّتی بیش از مدّت معمول بررسی می‌شوند.
* لطفاً حروف و اعداد نوشته شده در تصویر را وارد کنید. Captcha loading