چهار شنبه ۳۰ مهر (میزان) ۱۳۹۹ هجری شمسی برابر با ۴ ربیع الأوّل ۱۴۴۲ هجری قمری
منصور هاشمی خراسانی
(۴۰) تداوم غیاب مهدی ناشی از تداوم ترس اوست و تداوم ترس او ناشی از آن است که «قوم ظالمان» هنوز قادر به کشتن او هستند و این به معنای آن است که مردم هنوز تمهیدات لازم برای محافظت از او را نیندیشیده‌اند و اقدامات لازم برای تأمین امنیّت او را انجام نداده‌اند، بلکه هنوز پشتیبان «قوم ظالمان» هستند. (نقد و بررسی ۹۳)
loading
نقد و بررسی
 

با توجه به اینکه در پرسش و پاسخ ۴۰۵ آمده «خبر از آینده جز برای پیامبر امکان نداشته»، پیشگویی‌هایی که از دیگران رسیده و مضمون آن اتفاق افتاده مانند پیشگویی شاه نعمت الله ولی، چگونه قابل توجیه است؟ وانگهی در پرسش و پاسخ ۲۷۳ فرموده‌اید که «پیشبینی حوادث آینده از طریق نگریستن به ستارگان احتمالاً با کمک شیاطین انجام می‌شود». اگر خبر از آینده توسط شیاطین ممکن باشد، چطور می‌توان یقین پیدا کرد خبر واحدی که به پیامبر نسبت داده شده و مضمون آن واقع شده، از پیامبر صادر شده است؟

ممنون از پاسخگویی اساتید محترم. برای سلامتی و فرج امام مهدی علیه السلام به درگاه خداوند متعال دعا می‌کنیم.

خبری که از پیامبر یا منسوبین به پیامبر یعنی صحابه و اهل بیت روایت شده، هرگاه واقع شود، از پیامبر صادر شده است؛ زیرا این قرینه‌ای قطعی بر صدق کسی است که آن را روایت کرده است؛ با توجّه به اینکه ممکن نیست یک راوی کذّاب، از آینده خبر داشته باشد و اگر خبر داشته باشد، ممکن نیست که آن را به پیامبر یا منسوبین به پیامبر یعنی صحابه و اهل بیت نسبت دهد؛ زیرا فرض بر آن است که خبر او واقع شده و راست است و چنین خبری از دو حال خارج نیست: یا کرامت است یا کهانت، در حالی که کرامت از کسی که بر پیامبر یا منسوبین به پیامبر دروغ می‌بندد صادر نمی‌شود و کهانت خبر گرفتن از شیاطین است و شیاطین خبری نمی‌رسانند، مگر اینکه بیشتر آن دروغ است؛ چراکه خبرشان مبتنی بر استراق سمع از فرشتگان است و استراق سمع از فرشتگان پس از بعثت پیامبر بسیار سخت و محدود شده؛ چنانکه خداوند فرموده است: ﴿لَا يَسَّمَّعُونَ إِلَى الْمَلَإِ الْأَعْلَىٰ وَيُقْذَفُونَ مِنْ كُلِّ جَانِبٍ ۝ دُحُورًا ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ وَاصِبٌ ۝ إِلَّا مَنْ خَطِفَ الْخَطْفَةَ فَأَتْبَعَهُ شِهَابٌ ثَاقِبٌ[۱]؛ «نمی‌توانند به فرشتگان بالا گوش دهند و از هر سو پرتاب می‌شوند و رانده و برایشان عذابی پیوسته است، مگر کسی که دزدانه گوش بایستد پس شهابی شکافنده او را دنبال کند». از این رو، چیزی که می‌شنوند بسیار ناقص و بی‌سر و ته است و تبعاً به کار کاهنان نمی‌آید و این آنان را وا می‌دارد که آن را به صد دروغ بیامیزند؛ چنانکه به سند صحیح روایت شده است: «سَأَلَ أُنَاسٌ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ عَنِ الْكُهَّانِ، فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ: لَيْسُوا بِشَيْءٍ، قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، فَإِنَّهُمْ يُحَدِّثُونَ أَحْيَانًا بِالشَّيْءِ يَكُونُ حَقًّا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ: تِلْكَ الْكَلِمَةُ مِنَ الْحَقِّ يَخْطَفُهَا الْجِنِّيُّ، فَيَقُرُّهَا فِي أُذُنِ وَلِيِّهِ قَرَّ الدَّجَاجَةِ، فَيَخْلِطُونَ فِيهَا أَكْثَرَ مِنْ مِائَةِ كَذْبَةٍ»[۲]؛ «گروهی از رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم درباره‌ی کاهنان پرسیدند، پس رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم فرمود: چیزی نیستند، گفتند: ای رسول خدا! گاهی آنان از چیزی خبر می‌دهند و واقع می‌شود، پس رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم فرمود: آن یک کلمه راست است که جنّی می‌دزدد و مانند صدا کردن مرغ، به گوش دوست خود می‌رساند، پس آن را به بیش از صد دروغ می‌آمیزند». وانگهی مسلّم است که شیاطین خیرخواه مردم نیستند و از این رو، اگر خبری را بشنوند که به هدایت مردم کمک می‌کند، آن را فاش نمی‌کنند، بلکه کتمان می‌کنند؛ خصوصاً از کاهنی که آن را به پیامبر یا منسوبین به پیامبر نسبت می‌دهد؛ با توجّه به اینکه نسبت دادن چنین خبری به پیامبر یا منسوبین به پیامبر، بر ایمان مردم به پیامبر می‌افزاید؛ مگر اینکه آن را وارونه سازند؛ به این صورت که مثلاً از مشخّصات دعوت کننده‌ای صادق در آینده خبر دهند و او را کذّاب شمارند یا از مشخّصات دعوت کننده‌ای کذّاب در آینده خبر دهند و او را صادق شمارند، در حالی که چنین کاری ممکن نیست؛ چراکه إغراء به جهل است و بر خداوند واجب است که آنان را از آن بازدارد، بلکه چنین کاری بیهوده است؛ چراکه دعوت کننده‌ی صادق با خبر واحد کذّاب نمی‌شود و دعوت کننده‌ی کذّاب با خبر واحد صادق نمی‌شود؛ با توجّه به اینکه خبر واحد به ذات خود حجّیّت ندارد و برای اثبات صدق یا کذب هیچ دعوت کننده‌ای کافی نیست و با این وصف، کسی که دعوتش منطبق بر یقینیّات عقلی و شرعی است، هرگاه مشخّصاتی بر خلاف مشخّصات مذکور در خبر واحد داشته باشد، کذّاب شمرده نمی‌شود و کسی که دعوتش منطبق بر یقینیّات عقلی و شرعی نیست، هرگاه مشخّصاتی منطبق بر مشخّصات مذکور در خبر واحد داشته باشد، صادق شمرده نمی‌شود. آری، کسی که دعوتش منطبق بر یقینیّات عقلی و شرعی است، هرگاه ظهورش در خبر متواتر وعده داده شده باشد و مشخّصاتی منطبق بر مشخّصات مذکور در خبر واحد داشته باشد، صادق موعود شمرده می‌شود؛ زیرا محال است که شیاطین از مشخّصات کسی خبر داده باشند که دعوتش منطبق بر یقینیّات عقلی و شرعی است و او را صادق شمرده باشند؛ با توجّه به اینکه چنین کاری، سوق دادن مردم به سوی حق است و شیاطین مردم را به سوی حق سوق نمی‌دهند.

از اینجا دانسته می‌شود که خبر منقول از پیامبر یا منسوبین به پیامبر یعنی صحابه و اهل بیت، هرگاه واقع شود، قطعاً از پیامبر صادر شده است، ولی خبری که از غیر آنان نقل شده، هرگاه واقع شود، از دو حال خارج نیست: یا کرامت است یا کهانت و در هر حال، اثر شرعی ندارد؛ به این معنا که نمی‌توان عقیده یا عملی را به آن مستند کرد؛ چراکه خداوند عقاید و اعمال مردم را از طریق پیامبرش تبیین می‌کند، نه از طریق اهل کرامت یا کهانت. به عبارت دیگر، ممکن نیست که خداوند عقیده یا عملی لازم برای سعادت مردم را از طریق پیامبرش تبیین نکند و از طریق کسی مانند شاه نعمت الله ولی یا کاهنی مرتبط با شیاطین تبیین کند؛ خصوصاً با توجّه به اینکه فرموده است: ﴿وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَانًا لِكُلِّ شَيْءٍ[۳]؛ «و کتاب را بر تو نازل کردیم که روشن کننده‌ی همه چیز است» و فرموده است: ﴿مَا فَرَّطْنَا فِي الْكِتَابِ مِنْ شَيْءٍ ۚ[۴]؛ «چیزی را در کتاب فروگذار نکرده‌ایم» و روایت شده است: «إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وجَلَّ لَمْ يَقْبِضْ نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَكْمَلَ لَه الدِّينَ وأَنْزَلَ عَلَيْه الْقُرْآنَ فِيه تِبْيَانُ كُلِّ شَيْءٍ بَيَّنَ فِيه الْحَلَالَ والْحَرَامَ والْحُدُودَ والأَحْكَامَ وجَمِيعَ مَا يَحْتَاجُ إِلَيْهِ النَّاسُ كَمَلاً فَقَالَ عَزَّ وجَلَّ: ﴿ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْءٍ»[۵]؛ «خداوند عزّوجلّ پیامبرش صلّی الله علیه و آله و سلّم را از دنیا نبرد مگر پس از اینکه دین را برایش کامل فرمود و قرآن را بر او نازل نمود که هر چیزی در آن روشن شده و حلال و حرام و حدود و احکام و هر چیزی که مردم به آن نیاز دارند به طور کامل در آن است، سپس فرمود: <چیزی را در کتاب فروگذار نکرده‌ایم>».

↑[۱] . صافّات/ ۸-۱۰
↑[۲] . صحيح البخاري، ج۷، ص۱۲۲؛ صحيح مسلم، ج۷، ص۳۶
↑[۳] . نحل/ ۸۹
↑[۴] . أنعام/ ۳۸
↑[۵] . الكافي للكليني، ج۱، ص۱۹۹؛ كمال الدين وتمام النعمة لابن بابويه، ص۶۷۵؛ الغيبة للنعماني، ص۲۲۵
پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر منصور هاشمی خراسانی بخش بررسی نقدها
هم‌رسانی
این مطلب را با دوستان خود به اشتراک گذارید.
رایانامه
تلگرام
فیسبوک
توییتر
اگر با زبان دیگری آشنایی دارید، می‌توانید این مطلب را به آن ترجمه کنید. [فرم ترجمه]
×
فرم ترجمه
لطفاً حروف و اعداد نوشته شده در تصویر را وارد کنید.
Captcha
نوشتن نقد
کاربر گرامی! شما می‌توانید نقدهای علمی خود بر آثار علامه منصور هاشمی خراسانی را در فرم زیر بنویسید و برای ما ارسال کنید تا در این بخش به بررسی علمی گرفته شود.
توجّه: ممکن است که نام شما به عنوان نویسنده‌ی نقد، در پایگاه نمایش داده شود.
توجّه: از آنجا که پاسخ ما به پست الکترونیک شما ارسال می‌شود و لزوماً بر روی پایگاه قرار نمی‌گیرد، لازم است که آدرس خود را به درستی وارد کنید.
لطفاً به نکات زیر توجّه فرمایید:
۱ . ممکن است که نقد شما، در پایگاه بررسی شده باشد. از این رو، بهتر است که پیش از نوشتن نقد خود، نقدهای مرتبط را مرور، یا از امکان جستجو در پایگاه استفاده کنید.
۲ . مدّت معمول برای بررسی هر نقد، ۳ تا ۱۰ روز است.
۳ . بهتر است که از نوشتن نقدهای متعدّد و غیر مرتبط با هم در هر نوبت، خودداری کنید؛ چراکه چنین نقدهایی در پایگاه به تفکیک و أحیاناً در مدّتی بیش از مدّت معمول بررسی می‌شوند.
* لطفاً حروف و اعداد نوشته شده در تصویر را وارد کنید. Captcha loading