چهار شنبه ۱۶ آذر (قوس) ۱۴۰۱ هجری شمسی برابر با ۱۲ جمادی الأوّل ۱۴۴۴ هجری قمری
منصور هاشمی خراسانی
 پرسش جدید: با توجّه به اهمّیّت «کظم غیظ» یعنی «فرو بردن خشم» که در آیه‌ی ۱۳۴ سوره‌ی آل عمران بیان شده است، لطفاً چگونگی آن را روشن کنید و همچنین بفرمایید که در چه مواردی باید خشم خود را بروز داد و فرو نبرد. در این زمینه، باید به چه اصولی پایبند بود؟ برای مطالعه و دریافت پاسخ، اینجا را کلیک کنید. مقاله‌ی جدید: مقاله‌ی «نگاهی به وضعیّت ایران و عربستان پیش از ظهور امام مهدی علیه السلام» نوشته‌ی «فرهاد گلستان» منتشر شد. برای مطالعه و دریافت آن، اینجا را کلیک کنید. گفتار جدید: سفارشی از آن جناب برای یارانش، هنگامی که از شدّت هجمه‌ها به او شکایت آوردند. برای مطالعه و دریافت آن، اینجا را کلیک کنید. برای مطالعه‌ی مهم‌ترین مطالب پایگاه، به صفحه‌ی اصلی مراجعه کنید. نقد جدید: ممنون می‌شوم اگر اشکال استدلال زیر را بفرمایید: کبری: کشتن موجودات بی‌گناه، ظلم به آن‌هاست. صغری: خداوند، کشتن و خوردن برخی موجودات زنده را برای انسان حلال کرده است. نتیجه: خداوند، ظلم را حلال کرده است! برای مطالعه و دریافت بررسی، اینجا را کلیک کنید. درس جدید: درس‌هایی از آن جناب درباره‌ی اینکه زمین از مردی عالم به همه‌ی دین که خداوند او را در آن خلیفه، امام و راهنمایی به امر خود قرار داده باشد، خالی نمی‌ماند؛ آیاتی از قرآن که بر این دلالت دارند؛ آیه‌ی ۱۶. برای مطالعه و دریافت آن، اینجا را کلیک کنید. کتاب جدید: نسخه‌ی دوم کتاب ارزشمند «سبل السّلام؛ مجموعه‌ی نامه‌ها و گفتارهای فارسی حضرت علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی» با ویرایش و صفحه‌آرایی جدید منتشر شد. برای مطالعه و دریافت آن، اینجا را کلیک کنید. نامه‌ی جدید: فرازی از نامه‌ی آن جناب که در آن درباره‌ی شدّت گرفتن بلا هشدار می‌دهد و علّت آن و راه جلوگیری از آن را تبیین می‌کند. برای مطالعه و دریافت آن، اینجا را کلیک کنید. فیلم جدید: فیلم جدیدی با موضوع «تفسیر آیه‌ی شریفه‌ی <إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً>» منتشر شد. برای مشاهده و دریافت آن، اینجا را کلیک کنید. برای مطالعه‌ی مهم‌ترین مطالب پایگاه، به صفحه‌ی اصلی مراجعه کنید.
loading
نقد و بررسی
 

آیا کسانی مانند خضر و آصف، مقامی بالاتر از موسی و سلیمان علیهما السلام داشتند که آن‌ها را تحت تعلیم قرار دادند؟ آیا آن دو انسان بودند یا فرشته؟ چرا خداوند با اینکه خود با موسی علیه السلام ارتباط داشت، مستقیماً به او تعلیم نداد؟ چرا مثل همیشه، از طریق وحی عمل نشد؟ سپاسگزارم.

لطفاً به نکات زیر توجّه فرمایید:

۱ . خضر علیه السلام چیزهایی را می‌دانست که موسی علیه السلام نمی‌دانست و موسی علیه السلام چیزهایی را می‌دانست که خضر علیه السلام نمی‌دانست و از این رو، برای هر یک از آن دو ممکن بود که چیزهایی را به دیگری بیاموزد. توضیح آنکه برای یک پیامبر، دانستن همه چیز ضروری نیست، بل دانستن چیزهایی ضروری است که برای تعلیم و اقامه‌ی آن‌ها فرستاده شده است و موسی علیه السلام برای تعلیم و اقامه‌ی احکام عمومی و عادی خداوند فرستاده شده بود و خضر علیه السلام برای اقامه و تعلیم احکام خصوصی و فوق العاده‌ی خداوند فرستاده شده بود و از این رو، موسی علیه السلام از خضر علیه السلام به احکام عمومی و عادی خداوند داناتر بود و خضر علیه السلام از موسی علیه السلام به احکام خصوصی و فوق العاده‌ی خداوند داناتر بود و تبعاً هر یک از آن دو می‌توانست چیزهایی که به آن‌ها داناتر است را به دیگری بیاموزد. با این حال، شکّی نیست که موسی علیه السلام از خضر علیه السلام افضل بود؛ خواه از این جهت که احکام عمومی و عادی خداوند، بسیار بیشتر از احکام خصوصی و فوق العاده‌ی او بود و تبعاً علم به آن‌ها، از حیث کمّی علم بیشتری محسوب می‌شد و خواه از این جهت که احکام عمومی و عادی خداوند، بسیار مهم‌تر از احکام خصوصی و فوق العاده‌ی او بود و تبعاً علم به آن‌ها، از حیث کیفی علم بهتری محسوب می‌شد؛ با توجّه به اینکه احکام خصوصی و فوق العاده‌ی خداوند از قبیل شکستن کشتی، کشتن نوجوان و تعمیر دیوار، مصلحت افراد معدودی را تأمین می‌کرد، ولی احکام عمومی و عادی او، مصلحت کلّ جامعه را تأمین می‌کرد و روشن است که تأمین مصلحت کلّ جامعه، از تأمین مصلحت افرادی معدود، بسیار مهم‌تر است.

این قاعده، رابطه‌ی میان سلیمان و آصف علیهما السلام را نیز توضیح می‌دهد؛ چراکه قدرت آصف علیه السلام نسبت به قدرت سلیمان علیه السلام، مانند علم خضر علیه السلام نسبت به علم موسی علیه السلام بود. فارغ از اینکه قدرت لشکریان سلیمان علیه السلام، در حقیقت قدرت او محسوب می‌شد؛ چراکه در خدمت او قرار داشت و از این رو، ادّعای آنکه لشکریان او از او قدرتمندتر بودند، ادّعایی متناقض و بی‌معناست. باری از فضیلت سلیمان علیه السلام بر آصف علیه السلام همین بس که آصف علیه السلام یکی از خادمان او بود!

۲ . ظاهر آیات قرآن این است که خضر و آصف علیهما السلام، انسان بودند، نه فرشته و دلیلی برای عدول از ظاهر آیات قرآن وجود ندارد.

۳ . شکّی نیست که عالم ساختن موسی علیه السلام به چیزی که خضر علیه السلام می‌دانست و قادر ساختن سلیمان علیه السلام به کاری که آصف علیه السلام انجام می‌داد، ضرورتی نداشته و از این رو، بر خداوند واجب نبوده؛ همچنانکه بدون شک، ارجاع موسی به خضر علیهما السلام و ارجاع سلیمان به آصف علیهما السلام، فایده‌ای داشته است؛ چراکه خداوند کار بیهوده انجام نمی‌دهد. مثلاً ممکن است موسی علیه السلام گمان برده باشد که همه‌ی احکام خداوند را می‌داند و از این رو، خداوند او را به خضر علیه السلام ارجاع داده باشد تا ببیند که برخی از احکام خداوند را نمی‌داند؛ چنانکه تفسیری نزدیک به این، در برخی از روایات وارد شده است[۱]. درباره‌ی سلیمان علیه السلام نیز همین فایده بس که با وجود خادمانی مانند آصف علیه السلام، نیازی به آوردن تخت ملکه‌ی سبأ با دست خود نداشته است!

↑[۱] . بنگرید به: تفسير عبد الرزاق، ج۲، ص۳۴۰؛ مسند الحميدي، ج۱، ص۳۶۳؛ مسند أحمد، ج۳۵، ص۴۹؛ صحيح البخاري، ج۴، ص۱۵۴؛ صحيح مسلم، ج۴، ص۱۸۴۷؛ تاريخ ابن أبي خيثمة (السفر الثالث)، ج۱، ص۲۸۵؛ سنن الترمذي، ج۵، ص۳۰۹؛ تفسير الطبري، ج۱۵، ص۳۲۴؛ مستخرج أبي عوانة، ج۳، ص۴۳۳؛ تفسير ابن أبي حاتم، ج۷، ص۳۷۰؛ تفسير عليّ بن إبراهيم القميّ، ج۲، ص۳۷؛ صحيح ابن حبان، ج۱۴، ص۱۰۴.
پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر منصور هاشمی خراسانی بخش بررسی نقدها
هم‌رسانی
این مطلب را با دوستان خود به اشتراک گذارید، تا به گسترش علم و معرفت دینی کمک کنید. شکرانه‌ی یاد گرفتن یک نکته‌ی جدید، یاد دادن آن به دیگران است‌.
رایانامه
تلگرام
فیسبوک
توییتر
اگر با زبان دیگری آشنایی دارید، می‌توانید این مطلب را به آن ترجمه کنید. [فرم ترجمه]
نوشتن نقد
کاربر گرامی! شما می‌توانید نقدهای علمی خود بر آثار علامه منصور هاشمی خراسانی را در فرم زیر بنویسید و برای ما ارسال کنید تا در این بخش به بررسی علمی گرفته شود.
توجّه: ممکن است که نام شما به عنوان نویسنده‌ی نقد، در پایگاه نمایش داده شود.
توجّه: از آنجا که پاسخ ما به پست الکترونیک شما ارسال می‌شود و لزوماً بر روی پایگاه قرار نمی‌گیرد، لازم است که آدرس خود را به درستی وارد کنید.
لطفاً به نکات زیر توجّه فرمایید:
۱ . ممکن است که نقد شما، در پایگاه بررسی شده باشد. از این رو، بهتر است که پیش از نوشتن نقد خود، نقدهای مرتبط را مرور، یا از امکان جستجو در پایگاه استفاده کنید.
۲ . بهتر است که از نوشتن نقدهای متعدّد و غیر مرتبط با هم در هر نوبت، خودداری کنید؛ چراکه چنین نقدهایی در پایگاه به تفکیک و أحیاناً در مدّتی بیش از مدّت معمول بررسی می‌شوند.